19/06/2026
DNPWC को विज्ञप्ति र हाम्रो प्रतिक्रिया
जुन १ मा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (DNPWC) ले चितवन हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्र सम्बन्धी उठेका राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय चासो तथा गुनासाहरूको सम्बन्धमा सार्वजनिक विज्ञप्ति जारी गरेको थियो। हात्ती कल्याणसँग सम्बन्धित विभिन्न चासो तथा गुनासाहरूलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै वरिष्ठ पशु चिकित्सकको नेतृत्वमा मूल्याङ्कन टोली गठन गरिएको, सरोकारवालाहरूसँग छलफल सुरु गरिएको, हात्तीलाई लामो समय बाँधेर राख्ने अवधि घटाइएको तथा भौतिक पूर्वाधार र व्यवस्थापन सुधारका लागि आवश्यक कदम चालिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ। विभागको पूर्ण विज्ञप्ति [www.dnpwc.gov.np](http://www.dnpwc.gov.np) मा उपलब्ध छ।
यसप्रति हाम्रो संस्थाले विभागले सार्वजनिक रूपमा प्रतिक्रिया दिएको, जनचासोलाई स्वीकार गरेको, मूल्याङ्कन टोली गठन गरेको तथा हात्तीलाई लामो समय बाँधेर राख्ने अवधि घटाउने प्रयास गरेको विषयलाई सकारात्मक प्रारम्भिक कदमको रूपमा स्वागत गरेको छ। साथै, विभागसँग रचनात्मक सहकार्य गर्न आफू प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ।
यद्यपि, मूल्याङ्कन प्रक्रियामा प्रजनन अभ्यास, माउ–छावा व्यवस्थापन, व्यवहार व्यवस्थापन तथा अन्य कल्याणसम्बन्धी विषयहरू समेटिने वा नसमेटिने भन्ने विषयमा स्पष्टता आवश्यक रहेको हाम्रो धारणा छ। स्वतन्त्र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय हात्ती कल्याण विज्ञहरूको सहभागिता, मूल्याङ्कन सम्पन्न गर्ने समयसीमा, प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था तथा सिफारिस कार्यान्वयनको स्पष्ट योजना आवश्यक रहेको पनि हामीले उल्लेख गरेका छौं।
हामीले हात्ती बाँध्ने समय घटाइनुलाई स्वागतयोग्य प्रारम्भिक कदम माने पनि दीर्घकालीन रूपमा लामो समयसम्म बाँधेर राख्ने अभ्यास क्रमशः घटाउँदै प्राकृतिक व्यवहार, सामाजिक अन्तरक्रिया, व्यायाम तथा समृद्ध वातावरण (enrichment) को अवसर बढाउने दिशामा अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका छौं।
साथै, स्वतन्त्र तथा पारदर्शी मूल्याङ्कन, सबै कल्याणसम्बन्धी विषयहरूको समावेश, प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था, दीर्घकालीन कल्याण सुधार योजना तथा सबै सरोकारवालासँग खुला परामर्श प्रक्रियाको माग गर्दै, यस प्रक्रियाबाट हात्ती कल्याण र संरक्षण व्यवस्थापनमा सार्थक सुधार हुने आशा व्यक्त गरेका छौं।
Animal Nepal
The Jane Goodall Institute Nepal
Response to the DNPWC statement on the welfare concerns of captive elephants at the Elephant Breeding and Training Center in Sauraha.