Asociación para a defensa do Patrimonio Cultural Galego

10/11/2026

*
BARCELONA ACOLLE O ENCONTRO ESTATAL DE ASOCIACIÓNS EN DEFENSA DO PATRIMONIO

Barcelona vive este 2026 un dos seus anos máis arquitectónicos. Así o acredita que a cidade acollese hai uns meses o Congreso Mundial de Arquitectos e defenda este ano a Capitalidade Mundial da Arquitectura. No marco desta última iniciativa, entidades en defensa do patrimonio de todo o Estado daranse cita do 13 ao 15 de novembro nunhas xornadas que se celebrarán no Centro Cívico Pati Llimona, onde ata hai pouco expoñíase a mostra Paisatges Perduts.

A décimo novena edición deste encontro de asociacións ten por lema Patrimonio vivo: participar, conservar, transformar e será un espazo para debater sobre a situación actual da protección patrimonial, os seus retos presentes e futuros, e para compartir experiencias exitosas neste ámbito.

Así pois, representantes de entidades e colectivos comprometidos coa defensa do patrimonio cultural e natural participarán nesta iniciativa, que constará de diversas conferencias, mesas redondas, talleres e roteiros pola capital catalá. Se entramos polo miúdo no programa, este inclúe unha conferencia inaugural sobre patrimonio contemporáneo, debates dedicados á relación entre barrio, memoria e contorna, e varios paneis temáticos centrados na sensibilización cidadá e a participación asociativa. Todo isto, impulsado desde a Unión de Asociacións para a Promoción e Defensa do Patrimonio Cultural e Natural e SOS Monuments, como entidade anfitrioa.

O obxectivo é consolidar o encontro nesta décimo novena edición como un espazo crave para «reforzar redes, afrontar retos comúns e impulsar novas formas de acción colectiva na defensa do patrimonio«, tal como apuntan os seus impulsores.

Neste sentido, a previsión é que as xornadas conclúan coa elaboración colaborativa dun manifesto unitario a partir das conclusións extraídas de las diferentes actividades e debates celebrados ata o domingo 15 de novembro.

Entre os puntos consensuados, haberá unha serie de compromisos a seguir por parte das asociacións participantes que se revisarán dentro dun ano, cando teña lugar o seguinte encontro.

Unha das iniciativas máis interesantes que inclúen estas xornadas son o que chamaron Itinerarios urbanos, roteiros guiados por diferentes puntos de la capital catalá que teñen espazos e edificios cun certo valor patrimonial.

La primeira de las dúas camiñadas leva por nome Barcelona en clave patrimonial: a cidade como documento vivo e constará de percorridos simultáneos guiados por arquitectos e asociacións en la Escola Industrial, Uniu Cooperatista Barcelonesa, a prisión Model e la antiga sede de Telefónica, actual edificio Estel.

*
BARCELONA ACOGE EL ENCUENTRO ESTATAL DE ENTIDADES EN DEFENSA DEL PATRIMONIO

Las jornadas tendrán lugar del 13 al 15 de noviembre en el Centro Cívico Pati Llimona con el objetivo de debatir sobre los retos de la preservación patrimonial y compartir experiencias de éxito

Barcelona vive este 2026 uno de sus años más arquitectónicos. Así lo acredita que la ciudad acogiera hace unos meses el Congreso Mundial de Arquitectos y defienda este año la Capitalidad Mundial de la Arquitectura.

En el marco de esta última iniciativa, entidades en defensa del patrimonio de todo el Estado se darán cita del 13 al 15 de noviembre en unas jornadas que se celebrarán en el Centro Cívico Pati Llimona, donde hasta hace poco se exponía la muestra Paisatges Perduts.

La decimonovena edición de este encuentro de asociaciones tiene por lema Patrimonio vivo: participar, conservar, transformar y será un espacio para debatir sobre la situación actual de la protección patrimonial, sus retos presentes y futuros, y para compartir experiencias exitosas en este ámbito.

Así pues, representantes de entidades y colectivos comprometidos con la defensa del patrimonio cultural y natural participarán en esta iniciativa, que constará de diversas conferencias, mesas redondas, talleres y rutas por la capital catalana.

Si entramos en detalle en el programa, este incluye una conferencia inaugural sobre patrimonio contemporáneo, debates dedicados a la relación entre barrio, memoria y entorno, y varios paneles temáticos centrados en la sensibilización ciudadana y la participación asociativa. Todo esto, impulsado desde la Unión de Asociaciones para la Promoción y Defensa del Patrimonio Cultural y Natural y SOS Monuments, como entidad anfitriona.

El objetivo es consolidar el encuentro en esta decimonovena edición como un espacio clave para «reforzar redes, afrontar retos comunes e impulsar nuevas formas de acción colectiva en la defensa del patrimonio«, tal como apuntan sus impulsores.

En este sentido, la previsión es que las jornadas concluyan con la elaboración colaborativa de un manifiesto unitario a partir de las conclusiones extraídas de las diferentes actividades y debates celebrados hasta el domingo 15 de noviembre. Entre los puntos consensuados, habrá una serie de compromisos a seguir por parte de las asociaciones participantes que se revisarán dentro de un año, cuando tenga lugar el siguiente encuentro.

Dos itinerarios urbanos a pie de calle
Una de las iniciativas más interesantes que incluyen estas jornadas son lo que han llamado Itinerarios urbanos, rutas guiadas por diferentes puntos de la capital catalana que tienen espacios y edificios con un cierto valor patrimonial.

La primera de las dos caminatas lleva por nombre Barcelona en clave patrimonial: la ciudad como documento vivo y constará de recorridos simultáneos guiados por arquitectos y asociaciones en la Escola Industrial, Unió Cooperatista Barcelonesa, la prisión Model y la antigua sede de Telefónica, actual edificio Estel.

La segunda ha sido bautizada como Erosiones: el reto de conservar la identidad urbana y consistirá en un recorrido guiado por la Asociación de Vecinos de la Font d’en Fargues, barrio del distrito de Horta-Guinardó, que permitirá reflexionar sobre «memoria, transformación e identidad urbana».

https://www.totbarcelona.cat/es/cultura-ocio/patrimonio/barcelona-acoge-el-encuentro-estatal-de-entidades-en-defensa-del-patrimonio-752401/

10/11/2026

*
A CATEDRAL DE SANTIAGO RECUPERA AS PINTURAS OCULTAS NO SEU CIMBORRIO

Os traballos de restauración permitiron documentar tres etapas artísticas diferentes e recuperar unha composición do século XVIII caracterizada polos seus fondos azuis, elementos dourados e motivos xacobeos.

A intervención, dirixida pola Fundación Catedral de Santiago e executada pola empresa especializada Petra, comezou despois de que se resolvesen os problemas de entrada de auga que durante anos afectaron a esta parte do templo. A humidade provocara desprendementos, acumulacións de sales, gretas e perda de adherencia entre las distintas capas de pintura.

A restauración arquitectónica realizada entre 2016 e 2018 permitiu corrixir as filtracións e creou as condicións necesarias para intervir sobre as pinturas. Antes de iniciar a súa recuperación levouse a cabo un estudo que permitiu identificar tres grandes decoracións superpostas ao longo da historia.

La primeira corresponde a Juan Bautista Celma, artista vinculado tamén ao deseño do mecanismo do Botafumeiro. A segunda pertence ao período barroco, ao redor de 1675, mentres que la terceira atribúese a Gabriel Fernández e sería realizada cara a 1766, seguindo o mesmo programa decorativo das bóvedas da capela maior.

É precisamente esta última decoración la que predominará despois da restauración. A súa composición presenta unha disposición radial que parte do centro da bóveda, sobre un fondo azul celeste. No tambor octogonal aparecen fiestras góticas reais e outras recreadas mediante pintura, rodeadas por marcos dourados con follas de acanto.

Os traballos tamén están a recuperar os dourados de las ménsulas con figuras humanas que sosteñen a balconada interior, así como as vieiras xacobeas representadas nas superficies inferiores.

A intervención permite coñecer como foi cambiando a imaxe dun dos espazos arquitectónicos máis importantes da Catedral durante varios séculos. As pinturas orixinais de Celma, as modificacións barrocas e a decoración dieciochesca documentan distintas formas de entender e ornamentar o mesmo lugar.

A restauración pictórica continúa en desenvolvemento e a Fundación Catedral non comunicou na información difundida un orzamento específico nin unha data definitiva de conclusión destes traballos.

https://www.diariodesantiago.es/santiago/la-catedral-de-santiago-recupera-las-pinturas-del-siglo-xviii-ocultas-por-el-deterioro-de-su-cimborrio/

09/11/2026

•
Apatrigal cualifica o informe do ICOMOS sobre as gárgolas do Hostal como «prudente, rigoroso, contundente e moi independente»

A Asociación para a defensa do Patrimonio Cultural Galego (Apatrigal) e tres colectivos cidadáns (a asociación Fonseca, do centro histórico; o Ateneo de Santiago; e o Casino) viron apoiada a súa postura combativa fronte ao traballo de rehabilitación realizado no aleiro do Hostal dos Reis Católicos e a colocación de lanzas metálicas para garantir a funcionalidade das 18 gárgolas que dan á praza do Obradoiro, que «non pode ser un espazo de experimentación», advertiron.

O arquitecto Carlos Coto (Apatrigal) resumiu o sentir das catro asociacións ao definir o informe do comité español como «prudente, rigoroso, contundente e moi independente», e explicou que na súa elaboración participaran unha ducia de membros do organismo asesor da Unesco que non tiveran contacto entre si, e que á súa vez trasladaron as súas conclusións «a París» -sede central de Icomos Internacional-, que marcou a liña xeral do informe.

Ademais, Coto desvelou que os responsables da valoración si se puxeron en contacto cos responsables do plan director do Hostal, e en concreto co arquitecto Fernando Cobos, algo que este negou desde o momento nun expediente no cal o Icomos recomenda retirar as lanzas que colocara nas gárgolas e a procura dunha alternativa de menor impacto estético e patrimonial.

Carlos Coto, Roberto Almuíña (asociación Fonseca) e Francisco Candela (Ateneo), que ofreceron en rolda de prensa as súas conclusións, deixaron claro que detrás da súa causa non hai un cuestionamiento da profesionalidade dos redactores do plan director, e mostráronse convencidos de que este debate concreto, aínda tratándose da praza do Obradoiro, non pon en risco a declaración de Santiago como cidade Patrimonio da Humanidade, como si ocorreu con outros proxectos do pasado de maior impacto que nunca se executaron ou corrixíronse, pero todos coincidiron en que o Icomos estará «atento» á evolución da polémica, entendendo que esixirá «compromisos» a Turespaña (propietario do Hostal e promotor a través da sociedade estatal de Paradores); á Xunta, e en concreto á súa Dirección Xeral de Patrimonio; e tamén ao Concello de Santiago, a través da súa comisión asesora de patrimonio.

Entenden os colectivos que a solución debe activarse nestes ámbitos administrativos, pero todos puxeron o acento na necesidade de que tamén exista un debate previo e aberto á sociedade, un paso que, ao seu xuízo, saltaron os promotores, algo que o Icomos resalta nas súas conclusións.

«Non se presentáron alternativas, e sempre as hai», sostivo o presidente de Apatrigal, quen lamentou que o xefe do plan director do Hostal ofrecese unha conferencia no Colexio de Arquitectos de Galicia «para falar do seu libro» e cando a obra xa estaba executada.

Deben retirarse agora as lanzas?

Para o arquitecto Fernando Cobos, o Icomos contradíse no seu informe ao recomendar nunha parte do texto a eliminación das lanzas metálicas sen moito máis debate, para máis adiante afirmar que esta retirada só debe facerse se hai unha alternativa e garantías de que non se danará a fachada.

Pero para Apatrigal, a cuestión non é que se manteñan ou non as lanzas por un tempo, senón que non haxa unha tentación das partes implicadas de deixar que o asunto se vaia apagando na opinión pública e que se demore un estudo de alternativas que agora consideran obrigado.

Para iso, anunciaron que van seguir mantendo unha «posición de sensibilización», ademais de perseguir que este caso convértase nun exemplo e unha «guía de actuación» que se debe seguir nas obras que afectan a edificios singulares de alto valor patrimonial. «É un aviso a navegantes, non pódese actuar de calquera xeito», advertiu Almuíña.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/2026/11/09/apatrigal-califica-informe-icomos-sobre-gargolas-hostal-prudente-rigoroso-contundente-moi-independente/00031794224555638935928.htm

09/11/2026

•
HAI QUE QUITAR OS TUBOS DAS GÁRGOLAS DO HOSTAL

O órgano asesor da Unesco en materia de patrimonio cre que existe unha «alteración visual apreciable». Se a Xunta non aproba unha alternativa, o informe é vinculante e teñen que quItalos

ICOMOS pide retirar os tubos das gárgolas do Hostal dos Reis Católicos e reclama unha nova solución con participación cidadá

O informe cuestiona o impacto patrimonial da intervención, considera insuficiente a súa xustificación e pide recuperar o estado anterior mentres se avalían alternativas.

O informe valorativo de ICOMOS sobre a intervención nas gárgolas do Hostal dos Reis Católicos conclúe que a solución executada non conta cunha xustificación patrimonial suficientemente completa para consolidarse como definitiva e pide retirar os tubos metálicos instalados, recuperando o estado anterior mentres non se realice unha avaliación patrimonial independente.

O documento recoñece que mellorar a evacuación das augas pluviais é un obxectivo lexítimo de conservación, pero lembra que as gárgolas non son simples dispositivos hidráulicos: son tamén elementos arquitectónicos, escultóricos e simbólicos que forman parte da identidade monumental do Hostal e da imaxe da praza do Obradoiro.

Unha intervención que altera os valores patrimoniais

ICOMOS constata que os tubos metálicos modifican de maneira apreciable a lectura visual das gárgolas e da fachada. Así mesmo, sinala que a documentación examinada non acredita unha avaliación de impacto patrimonial previa, estruturada e comparativa que xustifique a solución adoptada fronte a outras alternativas menos intrusivas.

O informe advirte tamén de que as referencias históricas de 1561 non demostran que a intervención actual reproduza unha configuración orixinal común a todas as gárgolas. A reversibilidade das fixacións e os posibles danos na pedra deberán comprobarse mediante unha inspección independente, peza a peza.

Estes aspectos son especialmente relevantes nun monumento integrado nun dos espazos urbanos máis emblemáticos de Santiago de Compostela, cidade inscrita na Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO.

Os atributos e valores do Patrimonio Mundial deben respectarse

Calquera intervención nun ben do Patrimonio Mundial debe partir do coñecemento e da protección dos seus atributos e valores patrimoniais. A conservación non pode limitarse á resolución dun problema técnico: debe garantir tamén a autenticidade, a integridade, a percepción histórica do monumento e a súa significación social.

Cando unha intervención provoca un rexeitamento cidadán documentado e as entidades patrimoniais expresan unha preocupación fundamentada pola alteración dos valores do ben, resulta necesario revisar tanto a solución adoptada como o procedemento seguido para decidila.

Neste sentido, ICOMOS subliña que a participación das comunidades e das partes interesadas debe producirse cando as alternativas aínda poden ser examinadas e as decisións modificadas. Informar despois de executar as obras non equivale a unha participación efectiva.

Paradores debe convocar as catro asociacións que solicitaron o informe

Á vista das conclusións de ICOMOS, considérase necesario que, unha vez retirados os tubos metálicos, Paradores convoque as catro asociacións que solicitaron este informe para abrir un proceso de diálogo e consensuar unha nova solución para as gárgolas.

A proposta resultante deberá trasladarse á Consellería de Cultura para a súa avaliación e para a emisión dun novo informe que teña en conta os atributos e valores patrimoniais afectados, os criterios técnicos de conservación e a vontade cidadá expresada a través das asociacións participantes.

Este procedemento permitiría estudar distintas alternativas, contrastar a súa eficacia hidráulica e o seu impacto patrimonial e evitar que se repita unha intervención cuxa xustificación non foi considerada suficiente por ICOMOS.

O propio informe pide documentar individualmente as 18 gárgolas, comprobar o estado da pedra, avaliar a reversibilidade das fixacións, estudar solucións alternativas e establecer un programa de seguimento do comportamento das augas pluviais.

A conservación do patrimonio require diálogo e consenso

A controversia das gárgolas pon de manifesto que a conservación do Patrimonio Mundial non pode depender exclusivamente dunha decisión técnica ou administrativa. Debe integrar o coñecemento especializado, a protección dos valores históricos e artísticos e a participación efectiva da cidadanía.

A retirada dos tubos e a apertura dun proceso de diálogo non deben entenderse como o final do problema, senón como a oportunidade para atopar unha solución rigorosa, proporcionada e respectuosa co monumento.

O obxectivo debe ser consensuar unha intervención que resolva a evacuación das augas sen comprometer os valores patrimoniais das gárgolas e da fachada do Hostal dos Reis Católicos, contando desde o primeiro momento coas asociacións que representan a preocupación cidadá.

El órgano asesor de la Unesco en materia de patrimonio cree que existe una «alteración visual apreciable»; Turespaña ya ha iniciado el proceso administrativo para buscar alternativas

08/11/2026

•
FACHADA FLUVIAL DA PONTE
Padrón

A fachada do lugar da Ponte, concretamente da zona de Aduana que mira ao río Ulla, no municipio de Padrón, sufriu unha transformación nos últimos anos coas obras de restauración dun conxunto de seis casas de pedra situadas moi preto da empresa madeireira Finsa e rehabilitadas a iniciativa desta.

Unha mirada a pé dos inmobles ou desde o outro lado da ponte sobre o Ulla permite apreciar a recuperación das edificacións que, segundo explican desde a empresa, foron todas adquiridas e rehabilitadas nos últimos anos.

A obra segue unhas mesmas pautas de modo que, a maiores da restauración da pedra, pódense apreciar todas as carpinterías da mesma cor verde, entre outros elementos.

Segundo explican desde a firma madeireira, máis preto das súas instalacións hai máis casas da súa propiedade e algunha xa ten proxecto para a súa rehabilitación, a fin de continuar mellorando toda a zona.

Do mesmo xeito, a empresa está a acondicionar a contorna da fábrica, incluídas as propias instalacións industriais na cara que dá ao paseo dos ríos Ulla e Sar (bautizado como da Constitución), co fin de «de integrarnos mellor», sinalan. Os traballos de mellora das instalacións, a contorna e as casas comezaron ao redor do 2023, aínda que colleron máis forza nos últimos anos.

En canto ao uso dos inmobles de Finsa rehabilitados, a empresa fala de que, maioritariamente, son para eventos da empresa e así foi como os inauguraron, pero nos últimos tempos tamén están a acoller actividades promovidas polo Concello de Padrón.

Entre elas, unha das primeiras foi unha clase mestra para público profesional dentro da segunda mostra de Cinema Galego Foco, celebrada o 17 de outubro. A actividade celebrouse na antiga Casa Roia, nome co que a empresa a identifica polo apelido da anterior familia propietaria, neste caso dun inmoble no que antigamente había teares de roupa militar.

Ademais, neste mesmo espazo celebrouse o venres un taller do club de lectura da Mesa Local de Coordinación Interinstitucional contra a Violencia de Xénero do Concello de Padrón, ao redor do libro As tolas que non o eran, da historiadora e xornalista Carmen V. Valiña.

Noutra das casas, que na empresa denominan Parga e que foi das primeiras edificacións na que naceu o serradoiro orixinal, celebrouse a comida de despedida do sexto encontro nacional de Pobos Máxicos de España, organizado polo Concello de Padrón. No exterior, este inmoble, de forma máis alongada, hai unha placa que recolle que é a Casa Ourense, do ano 1886.

Precisamente, a fachada desta última edificación desloce un pouco e non pola propia casa, senón polas prazas de aparcadoiro que hai sinalizadas enfronte da mesma, de modo que os vehículos estacionados restan vistosidade ao inmoble, situado nun lateral do conxunto das seis casas rehabilitadas, cuxo aspecto melloran e moito a imaxe da zona de Aduana da Ponte, en concreto a fachada que mira ao río.

Máis instalacións

En canto ao uso das instalacións empresariais para actividades impulsadas desde o Concello, e con iso a apertura aos veciños, é xa un a práctica habitual en Padrón onde, ademais de Finsa, outras dúas empresas adoitan ceder as súas dependencias para actos promovidos desde os Concellos. É o caso do Grupo Cortizo, co auditorio do Campus Tecnolóxico do lugar de Lamas, en Extramundi, cuxa pantalla de enormes dimensións préstase para eventos, ou do Grupo Scala, que ofrece o pazo de Arretén, sobre todo para actos relacionadas co turismo e outras actividades de promoción, aínda que tamén para citas conmemorativas, como recentemente os 25 anos da Asociación de desenvolvemento local Deloa.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/padron/2026/11/08/fachada-fluvial-ponte-padron-gana-restauracion-seis-casas-piedra/0003_202611S8C8991.htm

06/11/2026

•
A UNESCO XA FALOU
Nós convocamos Rolda de Prensa
Luns, día 9, ás 11:00 horas

Centro sociocultural Maruxa e Coralia
Praza Salvador Parga, 4
Santiago de Compostela

05/11/2026

•
NOVE MILLÓNS DE EUROS PARA RESTAURAR EDIFICIOS ECLESIÁSTICOS GALEGOS

O Goberno de España achega fondos para actuacións patrimoniais da man dos ministerios de Vivenda, Transportes e Cultura.

Dos 80 millóns con que conta este orzamento, 9,1 destínanse a catro propostas no noso país, todas elas destinadas a mellorar o estado de edificios eclesiásticos.

De xeito máis concreto, a adecuación das cubertas do mosteiro de San Martiño Pinario, en Santiago de Compostela, foi a proposta que sumou máis fondos, con 3,71 millóns de euros.

Na súa proximidade, o proxecto de restauración da cuberta, baixocuberta e fachada do Obradoiro da banda oeste do claustro da catedral de Santiago contará con 1,35 millóns deste plano.

En Lugo, o Mosteiro de San Salvador de Lourenzá obtivo nesta convocatoria 2,86 millóns de euros para o axeitar a un uso sociocultural.

Pola súa banda, restauración e revitalización do complexo catedralicio de Mondoñedo contará con 1.22 millóns para a súa realización. Quedou fóra desta convocatoria o proxecto do Museo da Romanización de Lugo, para o que o concello solicitara 11,4 millóns a este fondo.

https://culturagalega.gal/noticia.php?id=39554

04/11/2026

•
PREMIO RAFAEL MANZANO 2026
Para Fernando Cerqueira Barros, Asociado Apatrigal

O arquiteto Fernando Cerqueira Barros é o vencedor do XIV Prémio Rafael Manzano de Nova Arquitetura Tradicional 2026, no valor de 50.000 euros, pelo seu conceito de arquitetura orientado para manter vivas as zonas rurais afetadas pelo despovoamento, envolvendo tanto as comunidades locais como os mestres artesãos da construção.

O trabalho de Cerqueira Barros centra-se no norte de Portugal, região onde nasceu. Para além de devolver vida a edifícios em ruínas ou abandonados, a sua atividade inclui também um importante trabalho de investigação e promoção de iniciativas culturais e comunitárias.

Estas destinam-se a preservar e transmitir os conhecimentos próprios da região sobre a paisagem, o território e os seus materiais e técnicas construtivas tradicionais. Destaca-se o estudo das arquiteturas da zona transfronteiriça entre o norte de Portugal e a Galiza, na área do Parque Transfronteiriço Gerês-Xurés, trabalho com o qual recebeu uma Menção Honrosa no I Prémio Ibérico de Investigação em Arquitetura Tradicional, em 2012.

Ao longo dos 15 anos de carreira como arquiteto, os projetos de Cerqueira Barros têm partido de um conhecimento profundo do meio envolvente e do saber-fazer de cada lugar. Procura, assim, revitalizar o mundo rural, sempre em harmonia com a paisagem e a identidade arquitetónica própria de cada região, destacando-se o trabalho que está a desenvolver no conjunto de Eiras, Espigueiros e Canastros de Vilarinho do Souto (Arcos de Valdevez), bem como noutras aldeias da região.

Uma das suas intervenções mais relevantes é a Reabilitação do Mosteiro de São João de Cabanas, Imóvel de Interesse Público localizado em Afife (Viana do Castelo), transformado num espaço dedicado à hotelaria, gastronomia e cultura. Este antigo conjunto beneditino, de origem medieval, recuperou a sua integridade arquitetónica.

A intervenção foi distinguida com o Prémio Nacional de Arquitetura Espaço 2025 e com uma Menção no Prémio Europeu de Arquitetura Philippe Rotthier 2024 e no Prémio Nacional de Reabilitação Urbana 2026.

O vencedor dedica-se também à recuperação e valorização de ruínas de conjuntos vernaculares rurais, como se pode observar na obra de reconstrução da Quinta de Fundevila (Cabeceiras de Basto), ou nas suas intervenções em habitações de arquitetura tradicional de Penacova (Arcos de Valdevez), entre outros projetos na zona Norte do país.

O seu trabalho como coordenador e autor de projeto abrange igualmente a reabilitação de património arquitetónico classificado, como o Solar da Quinta de Santo António (Mangualde), a Igreja do Convento de Vila Cova de Alva (Arganil), a Igreja do Pópulo (Alijó), e de conjuntos urbanos em centros históricos, como o edifício Chave D’Ouro (Arcos de Valdevez).

Compromisso com os artesãos da região

Um dos pilares da abordagem profissional do vencedor é a relação e o compromisso que mantém com os mestres artesãos.

Desta forma, contribui para preservar a atividade destes profissionais, promover a transmissão dos conhecimentos próprios destes ofícios e demonstrar a atualidade dos materiais e sistemas construtivos tradicionais.

A sua atividade profissional é complementada por uma atividade académica dedicada à investigação e divulgação da arquitetura tradicional, participando com regularidade em congressos e seminários internacionais, além de lecionar em faculdades de arquitetura e escolas de verão dedicadas a estas temáticas.

É doutorando na Faculdade de Arquitetura da Universidade do Porto, investigador no respetivo Centro de Estudos de Arquitetura e Urbanismo e membro de uma Cátedra UNESCO. É também membro-fundador da Red Horrea, que se dedica ao estudo, valorização e preservação dos celeiros elevados tradicionais, nomeadamente os espigueiros e canastros de varas do Noroeste Peninsular, trabalho pelo qual venceu o Prémio Cantapaxarín 2025.

Medalha de Conservação do Património

A Fundação Hortensia Herrero, com sede em Valência, foi distinguida com a Medalha Richard H. Driehaus de Conservação do Património, pelo trabalho de reabilitação de monumentos e edifícios emblemáticos, alguns dos quais em estado muito avançado de degradação, devolvendo-os ao uso e usufruto da sociedade.

Além disso, tornou-se um exemplo de mecenato cultural, tendo conseguido mobilizar importantes recursos privados para a conservação do património.

Um dos prémios de arquitetura com maior dotação financeira da Europa

O Prémio Rafael Manzano e a Medalha Driehaus são promovidos pela Fundação Culturas Constructivas Tradicionais, graças ao apoio de Richard H. Driehaus, e contam com a colaboração da INTBAU Espanha e Portugal, da Fundação Serra Henriques e da Ordem dos Arquitectos de Portugal. O prémio conta com o Alto Patrocínio do Presidente da República Portuguesa.

https://culturasconstructivas.org/pt-pt/iniciativas/premios/premio-rafael-manzano/vencedores/fernando-manuel-cerqueira-barros/

02/11/2026

•
Apatrigal celebrou os seus 10 anos de compromiso co patrimonio galego e distinguiu a Chipperfield, Óliver Laxe e Chago Martínez

Asociación para a Defensa do Patrimonio Cultural Galego (Apatrigal) celebrou en Compostela a Gala do Patrimonio 2026. A Casa RIA acolleu un acto especialmente significativo, no que se conmemorou o décimo aniversario da fundación dun colectivo que leva unha década de traballo en defensa da riqueza cultural galega.

A cerimonia incluíu o recoñecemento a tres persoas cuxas traxectorias, desde ámbitos moi diferentes, están estreitamente vinculadas á protección, recuperación e difusión do patrimonio galego.

A gala do mércores serviu para nomear David Alan Chipperfield, Óliver Laxe e Santiago Martínez Otero (máis coñecido como Chago), novos asociados de honra de Apatrigal, unha distinción outorgada a figuras que representan distintos xeitos de entender e defender o patrimonio: desde a arquitectura e a planificación territorial como no caso de Chipperfield ata o compromiso cos Ancares e o territorio rural galego como Laxe, pasando pola conservación dos oficios e coñecementos tradicionais de Chago.

O acto comezou cun minuto de silencio en memoria das vítimas do tráxico accidente ferroviario ocorrido en Urda (Toledo), como mostra de respecto e solidariedade coas persoas falecidas, as feridas e as súas familias.

Este momento de recollemento marcou o inicio dunha celebración que, máis aló do seu carácter conmemorativo, quixo pór en valor a importancia da cultura, a memoria colectiva e a responsabilidade compartida na conservación do legado recibido.

Un dos momentos centrais da Gala do Patrimonio foi a entrega das distincións aos novos asociados de honra, coas que unha vez máis Apatrigal manifesta que a defensa do patrimonio non se limita unicamente á protección de edificios, monumentos ou xacementos arqueolóxicos, senón que tamén implica conservar as paisaxes culturais, revitalizar os territorios, recuperar os oficios tradicionais e garantir que os saberes herdados sigan formando parte da sociedade actual.

David Chipperfield, arquitecto británico de recoñecemento internacional e presidente e impulsor da Fundación RIA, foi distinguido pola súa vinculación con Galicia e pola súa implicación na conservación, valorización e planificación do futuro do territorio. A asociación quixo recoñecer tanto a súa extraordinaria carreira profesional como o seu compromiso persoal co país, coa súa arquitectura e coa defensa dun desenvolvemento respectuoso coa identidade e os valores culturais e paisaxísticos galegos.

A distinción a Óliver Laxe, cineasta cunha destacada proxección internacional, responde ao seu labor de recuperación e revitalización dos Ancares e ao seu compromiso co ámbito rural. A súa relación con este espazo pon de manifesto a importancia de preservar non só os elementos materiais da paisaxe, senón tamén a memoria, a arquitectura tradicional, as formas de vida e os coñecementos que conforman a identidade das comunidades rurais.

Pola súa banda, Santiago Martínez Otero, mestre da forxa, Premio Driehaus das Artes da Construción, entre moitos outros, recibiu o recoñecemento polo seu traballo de recuperación, conservación e transmisión das técnicas tradicionais deste oficio. A súa traxectoria representa a importancia non só do patrimonio material, tamén do inmaterial, en canto á transmisión dos coñecementos de xeración en xeración.

A asociación destacou especialmente o seu labor para manter vivo un oficio artesanal que forma parte da historia cultural galega e que necesita iniciativas de continuidade para evitar a súa desaparición.

Balance desde o 2016

A conmemoración do décimo aniversario foi tamén unha oportunidade para facer balance do camiño percorrido por Apatrigal desde a súa creación en 2016. Ao longo desta década, a asociación desenvolveu unha intensa actividade centrada na investigación, divulgación, sensibilización e defensa activa do patrimonio cultural galego.

Este traballo materializouse na organización de conferencias, xornadas, visitas culturais e iniciativas divulgativas, así como na súa presenza nos medios de comunicación e na interlocución coas distintas administracións e entidades para reclamar a protección e conservación dos bienes patrimoniais.

De feito, Apatrigal é socia de Hispania Nostra, asociación non lucrativa de ámbito nacional declarada de interese público coa que existe unha alianza estratéxica de colaboración directa e rede asociativa centrada na protección, conservación e difusión do patrimonio cultural de Galicia.

A asociación galega, presidida desde a súa constitución polo arquitecto Carlos Henrique Fernández Coto, ampliou o seu ámbito de actuación a manifestacións patrimoniais moi diversas, desde os vestixios arqueolóxicos e os edificios históricos ata hórreos, arquitectura popular, oficios tradicionais e elementos que configuran a paisaxe rural galego.

Esta visión ampla responde a unha concepción do patrimonio como unha realidade viva, que non pode entenderse unicamente desde a súa dimensión monumental ou artística.

O patrimonio está tamén presente nos costumes, os saberes populares, as técnicas construtivas, os espazos habitados e as relacións que as comunidades manteñen co seu territorio.

Durante estes dez anos, Apatrigal traballou para chamar a atención sobre a necesidade de identificar, documentar e protexer estes bienes, así como para promover unha maior conciencia social sobre a súa importancia.

Esta filosofía quedou ben resumida nunha das ideas que a asociación quixo reivindicar durante a gala do seu décimo aniversario na capital galega: «O patrimonio non é simplemente aquilo que recibimos do pasado, senón aquilo que temos a responsabilidade de coñecer, protexer, transmitir e manter vivo para o futuro».

La Asociación para a Defensa do Patrimonio Cultural Galego conmemoró su décimo aniversario distinguiendo como asociados de honor a tres figuras de diferentes ámbitos que destacan por su labor en la conservación, recuperación y transmisión de la cultura e identidad propia