CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes

26/10/2026

📌 Business-to-government reporting: how does the reform aim to simplify information requirements?

Businesses submit information to public institutions to meet various obligations. This process is known as business-to-government reporting, or B2G.

The administrative burden increases when several institutions request the same information through different forms, formats, or deadlines. Businesses spend time preparing and submitting it again.

🔎 In the area of the business environment, Albania’s Reform Agenda provides for simplifying this reporting. The change requires:

▪️ Reviewing the data requested: which institution needs each data item, for what purpose, and where it is already held.

▪️ Clear reporting rules: what must be reported, by whom, in which format, and by what deadline.

▪️ Secure exchange between systems: allowing institutions to reuse existing information where legally permitted, with defined access rights and data protection safeguards.

The reform includes a roadmap setting out actions and responsibilities, alongside a simplified reporting framework that translates them into rules institutions and businesses can use.

For businesses, the goal is fewer duplicate requests and clearer, more predictable obligations. Moving forms online brings benefits when accompanied by simpler information requirements.

This infographic in the “From Commitment to Delivery” series explains the connection between reporting reform and reducing the administrative burden on businesses.
****
📌 Raportimi biznes–qeveri: si synohet të thjeshtohen kërkesat për informacion?

Bizneset u dërgojnë institucioneve publike të dhëna për të përmbushur detyrime të ndryshme. Ky proces njihet si raportimi biznes–qeveri, ose B2G.

Barra administrative rritet kur i njëjti informacion kërkohet nga disa institucione, me formularë, formate ose afate të ndryshme. Biznesi shpenzon kohë për ta përgatitur dhe dërguar sërish.

🔎 Në fushën e mjedisit të biznesit, Agjenda e Reformave të Shqipërisë parashikon thjeshtimin e këtij raportimi. Ndryshimi kërkon:

▪️ Shqyrtimin e të dhënave që kërkohen: cili institucion e kërkon secilën të dhënë, për çfarë qëllimi dhe ku gjendet ajo tashmë.

▪️ Rregulla të qarta raportimi: çfarë duhet raportuar, nga kush, në cilin format dhe brenda cilit afat.

▪️ Shkëmbim të sigurt ndërmjet sistemeve: që institucionet të ripërdorin informacionin ekzistues aty ku lejohet ligjërisht, me të drejta të përcaktuara aksesi dhe mbrojtje të të dhënave.

Reforma përfshin një udhërrëfyes që përcakton veprimet dhe përgjegjësitë, si edhe një kuadër të thjeshtuar raportimi që i kthen ato në rregulla të zbatueshme.

Për bizneset, synimi është më pak kërkesa të përsëritura dhe detyrime më të qarta e të parashikueshme. Kalimi i formularëve në internet sjell lehtësi kur shoqërohet edhe me thjeshtimin e informacionit që kërkohet.

Kjo infografikë e serisë “From Commitment to Delivery” shpjegon lidhjen mes reformës së raportimit dhe uljes së barrës administrative për bizneset.


------
This publication was prepared within the framework of the project “From Commitment to Delivery”, implemented by the CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, under the “Reforms for Growth” small grants instrument, as part of the “Western Balkans Reform and Growth Monitor”, implemented in Albania by the IDM Albania the with the financial support of the European Commission.

25/10/2026

🇪🇺 Inteligjenca Artificiale, Dezinformimi dhe Rezilienca Demokratike: CSDG kontribuon në dialogun rajonal në Prishtinë

Më 20–21 tetor 2026, Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes (CSDG), në cilësinë e partnerit zbatues të projektit rajonal të mbështetur nga Bashkimi Evropian, mori pjesë dhe kontribuoi në konferencën “When AI Meets Fake News”, të zhvilluar në Prishtinë.

Konferenca mblodhi përfaqësues të institucioneve publike, shoqërisë civile, medias dhe ekspertë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Rumania, për të diskutuar ndikimin e inteligjencës artificiale në dezinformim, integritetin e informacionit dhe proceset demokratike.

Në kuadër të konferencës, Drejtori Ekzekutiv i CSDG-së, Arjan Dyrmishi, moderoi panelin “Qeverisja e Inteligjencës Artificiale: Politikat, Llogaridhënia dhe Sfida e Dezinformimit”, ku u trajtuan përgjegjësitë institucionale, përafrimi me kuadrin rregullator të BE-së, kapacitetet zbatuese dhe mbrojtja e të drejtave themelore.

💡 Mesazhi kryesor: Lufta kundër dezinformimit të mundësuar nga inteligjenca artificiale nuk mund të mbështetet vetëm te teknologjia apo legjislacioni. Ajo kërkon institucione të përgjegjshme, mbikëqyrje të pavarur, bashkëpunim rajonal dhe mbrojtje të lirisë së shprehjes.

Si partnere zbatuese, CSDG kontribuon në aktivitetet kërkimore, dialogun mbi politikat publike dhe bashkëpunimin rajonal për forcimin e reziliencës demokratike dhe integritetit të informacionit.

🤝 Projekti zbatohet në partneritet me Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), SCOOP Maqedoni dhe Shoqërinë Akademike Rumune (SAR), me mbështetjen e Bashkimit Evropian.



-----------

🇪🇺 Artificial Intelligence, Disinformation and Democratic Resilience: CSDG Contributes to Regional Dialogue in Prishtina

On 20–21 October 2026, the Center for the Study of Democracy and Governance (CSDG), as an implementing partner in an EU-supported regional project, participated in and contributed to the conference “When AI Meets Fake News”, held in Prishtina, Kosovo.

The conference brought together representatives of public institutions, civil society, media organizations and experts from Albania, Kosovo, North Macedonia and Romania to discuss the impact of artificial intelligence on disinformation, information integrity and democratic processes.

As part of the conference, CSDG Executive Director Arjan Dyrmishi moderated the panel “Governing AI: Policies, Accountability and the Disinformation Challenge,” exploring institutional responsibilities, alignment with EU regulatory frameworks, implementation capacities and fundamental rights safeguards.

💡 The central message: Countering AI-enabled disinformation requires more than technology and legislation. It demands accountable institutions, independent oversight, regional cooperation and strong protections for freedom of expression.

As an implementing partner, CSDG contributes to research, policy dialogue and regional cooperation aimed at strengthening democratic resilience and information integrity.

🤝 The project is implemented in partnership with the Kosovo Law Institute (KLI), SCOOP Macedonia and the Romanian Academic Society (SAR), with the support of the European Union.

21/10/2026

21/10/2026

📍 Çfarë vendos bashkia jote?

Nga buxheti dhe shërbimet publike te prokurimet dhe konsultimet, vendimmarrja vendore ndikon në jetën tonë të përditshme. Qasja në informacion është hapi i parë për ta ndjekur atë dhe për të marrë pjesë.

🔎 Radari i Transparencës Vendore, platforma e CSDG-së, mbledh në një vend dokumente publike nga 61 bashki, duke ta bërë më të lehtë të gjesh:

📄 Vendimet e bashkisë.
📊 Prokurimet dhe vlerat e publikuara sipas kategorive.
💬 Njoftimet dhe materialet e konsultimeve publike.

🎬 Në këtë video, tregojmë hap pas hapi si të zgjedhësh bashkinë, të kërkosh informacion, të përdorësh filtrat dhe të hapësh dokumentet.

👉 Shiko videon dhe provoje vetë: [radarvendor.com](https://radarvendor.com/)
-----
📍 What decisions is your municipality making?

From budgets and public services to procurement and public consultations, local decisions affect our everyday lives. Access to information is the first step towards following those decisions and taking part.

🔎 The Local Transparency Radar, CSDG’s platform, brings together public documents from Albania’s 61 municipalities, making it easier to find:

📄 Municipal decisions.
📊 Procurement records and published values by category.
💬 Public consultation notices and materials.

🎬 In this, we show you step by step how to select your municipality, search for information, use filters and open documents.

👉 Watch the video and try it yourself: [radarvendor.com](https://radarvendor.com/)



CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes
TechSoup
Metamorphosis Foundation

20/10/2026

📊 RadarVendor.com: teknologjia në shërbim të transparencës

Në prani të gazetarëve, përfaqësuesve të shoqërisë civile dhe aktivistëve, prezantuam RadarVendor.com, një platformë që synon të lehtësojë qasjen në informacion dhe monitorimin e të dhënave me interes publik.

Pjesëmarrësit u njohën me funksionalitetet dhe gjetjet e platformës, si dhe me potencialin e saj për të mbështetur gazetarinë hulumtuese, monitorimin qytetar dhe kërkesën për më shumë llogaridhënie.

Takimi krijoi gjithashtu një hapësirë të vlefshme diskutimi. Sugjerimet për zgjerimin e funksionaliteteve, pasurimin e të dhënave dhe përmirësimin e përvojës së përdoruesve do të ndihmojnë zhvillimin e mëtejshëm të platformës.

RadarVendor.com synon të jetë një mjet dinamik dhe bashkëpunues, ku të dhënat, teknologjia dhe angazhimi qytetar kontribuojnë për një shoqëri më të informuar, transparente dhe llogaridhënëse.

🔎 Eksploroni platformën: https://radarvendor.com

⸻

📊 RadarVendor.com: Technology in the Service of Transparency

We presented RadarVendor.com to journalists, civil society representatives, and activists. The platform aims to improve access to information and facilitate the monitoring of data of public interest.

Participants explored the platform’s key features and findings, as well as its potential to support investigative journalism, civil society monitoring, and greater public accountability.

The event also provided a valuable space for dialogue. Participants’ recommendations on expanding functionalities, enriching datasets, and improving the user experience will help shape the platform’s future development.

RadarVendor.com aims to become a dynamic and collaborative tool that brings together data, technology, and civic engagement to contribute to a better-informed, more transparent, and more accountable society.

🔎 Explore the platform: https://radarvendor.com

19/10/2026

📌 Business inspections: what should the reform change?

An inspection checks whether a business complies with the rules governing its activities. For businesses, it matters to know what is being checked, on what basis, and how the resulting decision is justified.

In the area of the business environment, Albania’s Reform Agenda provides for improvements to inspection practices. For businesses to experience these changes in practice, clarity must extend throughout the process:

📋 Before the inspection: public checklists explaining the requirements to be checked and their legal basis, so businesses can prepare.

🔎 During the inspection: clear procedures and documented findings, so similar cases receive consistent treatment.

📄 After the inspection: an understandable decision explaining the findings, the reasoning, and how it can be challenged.

The reform commitment includes 3 concrete actions:

▪️ Analysing the inspection system.
▪️ Adopting legal amendments.
▪️ Publishing operational checklists.

Practical implementation also requires clear responsibilities across institutions, risk-based inspections, and records that help identify repeated or overlapping checks.

For businesses, this should mean a more predictable process and less scope for unjustified demands. A published checklist makes a difference when inspectors use it and base their decisions on documented findings.

This infographic in the “From Commitment to Delivery” series explains what inspection reform aims to achieve and how it connects to businesses’ everyday experience.
****
📌 Inspektimet e biznesit: çfarë duhet të ndryshojë reforma?

Një inspektim verifikon nëse biznesi zbaton rregullat e veprimtarisë së tij. Për biznesin, rëndësi ka të dijë çfarë kontrollohet, mbi cilën bazë dhe si arsyetohet vendimi.

Në fushën e mjedisit të biznesit, Agjenda e Reformave të Shqipërisë parashikon përmirësimin e praktikave të inspektimit. Që ndryshimi të ndihet në praktikë, qartësia duhet ta shoqërojë të gjithë procesin:

📋 Përpara kontrollit: lista publike që shpjegojnë kërkesat që do të verifikohen dhe bazën e tyre ligjore, në mënyrë që biznesi të përgatitet.

🔎 Gjatë kontrollit: procedura të qarta dhe dokumentim i gjetjeve, që raste të ngjashme të trajtohen në mënyrë të njëtrajtshme.

📄 Pas kontrollit: një vendim i kuptueshëm, që shpjegon gjetjet, arsyetimin dhe mënyrën e kundërshtimit të tij.

Angazhimi i reformës përfshin 3 veprime konkrete:

▪️ Analizën e sistemit të inspektimeve.
▪️ Miratimin e ndryshimeve ligjore.
▪️ Publikimin e listave operative të kontrollit.

Zbatimi praktik kërkon edhe përgjegjësi të qarta ndërmjet institucioneve, kontrolle të drejtuara nga rreziku dhe regjistra që ndihmojnë të identifikohen kontrollet e përsëritura ose të mbivendosura.

Për bizneset, kjo nënkupton një proces më të parashikueshëm dhe më pak hapësirë për kërkesa të paarsyetuara. Një listë e publikuar merr vlerë kur përdoret gjatë kontrollit dhe vendimi mbështetet në gjetje të dokumentuara.

Kjo infografikë e serisë “From Commitment to Delivery” shpjegon çfarë synon reforma e inspektimeve dhe si lidhet ajo me përvojën e përditshme të biznesit.


------
This publication was prepared within the framework of the project “From Commitment to Delivery”, implemented by the CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, under the “Reforms for Growth” small grants instrument, as part of the “Western Balkans Reform and Growth Monitor”, implemented in Albania by the IDM Albania the with the financial support of the European Commission.

16/10/2026

📌 Reform fulfilment: what does implementation evidence show?

To assess whether a commitment has been fulfilled, we first need to examine exactly what it requires. If the requirement is to adopt a strategy, its formal adoption may fulfil the condition. If the requirement is to establish an authority and ensure it operates, a structure on paper is insufficient.

🔎 Evidence helps us understand how far implementation has progressed:

▪️ Adoption: has the required legal act or plan been adopted?
▪️ Readiness: are the staff, budget, procedures, and systems in place to make it work?
▪️ Use: are cases being processed and services delivered in practice?
▪️ Benefits: have service times decreased, documentation requirements been simplified, or quality improved?

These levels help explain implementation. Official fulfilment is assessed against the specific requirements of each condition.

Preparatory work may have been completed even when a condition remains unfulfilled. However, an analysis or draft does not replace the element required to fulfil it.

Through the “From Commitment to Delivery” project, CSDG will analyse the available evidence to clarify what has been achieved, what is missing, and what this means for businesses. The European Commission is responsible for the official assessment of whether the conditions have been fulfilled.

Our fourth infographic explains how obligations connect with evidence and results in practice.
****
📌 Përmbushja e reformave: çfarë dëshmojnë provat e zbatimit?

Për të vlerësuar përmbushjen e një angazhimi, duhet të shohim së pari çfarë kërkon ai konkretisht. Nëse kërkohet miratimi i një strategjie, akti i miratimit mund ta përmbushë kushtin. Nëse kërkohet ngritja dhe funksionimi i një autoriteti, një strukturë në letër nuk mjafton.

🔎 Provat na ndihmojnë të kuptojmë deri ku ka arritur zbatimi:

▪️ Miratimi: a është miratuar akti ose plani i kërkuar?
▪️ Gatishmëria: a ka personel, buxhet, procedura dhe sisteme për të funksionuar?
▪️ Përdorimi: a trajtohen dosje dhe a ofrohen shërbime në praktikë?
▪️ Përfitimi: a është ulur koha e shërbimit, janë thjeshtuar dokumentet apo është përmirësuar cilësia?

Këto janë nivele shpjeguese të zbatimit. Përmbushja zyrtare vlerësohet sipas kërkesës së secilit kusht.

Edhe një kusht i papërmbushur mund të ketë punë përgatitore të kryer. Por një analizë apo draft nuk zëvendëson elementin që kërkohet për përmbushjen e tij.

Në projektin “From Commitment to Delivery”, CSDG do të analizojë provat e disponueshme për të sqaruar çfarë është realizuar, çfarë mungon dhe çfarë do të thotë kjo për bizneset. Vlerësimi zyrtar i përmbushjes së kushteve i takon Komisionit Evropian.

Infografika e katërt shpjegon si lidhen detyrimet me provat dhe rezultatet në praktikë.


------
This publication was prepared within the framework of the project “From Commitment to Delivery”, implemented by the CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, under the “Reforms for Growth” small grants instrument, as part of the “Western Balkans Reform and Growth Monitor”, implemented in Albania by the IDM Albania the with the financial support of the European Commission.

12/10/2026

📌 One reform, several steps: what does CSDG monitor?

A reform aims to address a problem through a set of changes. Within it, each step establishes a specific obligation, with a defined result and deadline. To understand a reform’s progress, we need to examine what has been achieved at each step.

Completing one step does not automatically mean fulfilling the other or completing the entire reform.

🔎 Through the “From Commitment to Delivery” project, CSDG will monitor 5–7 priority business environment reforms and selected obligations within them. For each step, monitoring will connect:

✅ The specific obligation with the required result.
📅 The deadline with the responsible institution.
📄 Fulfilment with the document or result that demonstrates it.

This also helps identify what is missing: a legal act, a consultation, a budget, or the practical use of a system. Identifying the obstacle makes the action needed to address it clearer.

Our third infographic explains how we move from broad commitments to concrete steps, responsibilities, and verifiable evidence.
****
📌 Një reformë, disa hapa: çfarë monitoron CSDG?

Një reformë synon të zgjidhë një problem përmes një grupi ndryshimesh. Brenda saj, çdo hap përcakton një detyrim konkret, me rezultat dhe afat të caktuar. Për të kuptuar ecurinë e reformës, duhet të shohim çfarë është përmbushur në secilin hap.

Përfundimi i njërit hap nuk nënkupton automatikisht përmbushjen e tjetrit apo përfundimin e gjithë reformës.

🔎 Në kuadër të projektit “From Commitment to Delivery”, CSDG do të monitorojë 5–7 reforma prioritare të mjedisit të biznesit dhe detyrimet e përzgjedhura brenda tyre. Për çdo hap, monitorimi do të lidhë:

✅ Detyrimin konkret me rezultatin që kërkohet.
📅 Afatin me institucionin përgjegjës.
📄 Përmbushjen me dokumentin ose rezultatin që e provon.

Kjo ndihmon të përcaktohet edhe çfarë mungon: një akt, një konsultim, një buxhet apo përdorimi praktik i një sistemi. Identifikimi i pengesës e bën më të qartë veprimin që nevojitet për ta zgjidhur.

Infografika e tretë shpjegon si kalojmë nga angazhimet e përgjithshme te hapa konkretë, përgjegjësi dhe prova të verifikueshme.


------
This publication was prepared within the framework of the project “From Commitment to Delivery”, implemented by the CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, under the “Reforms for Growth” small grants instrument, as part of the “Western Balkans Reform and Growth Monitor”, implemented in Albania by the IDM Albania the with the financial support of the European Commission.

09/10/2026

🗳️ Introducing TRUST-Elect - Transparency Radar for Electoral Integrity in Albania.

The Center for the Study of Democracy and Governance (CSDG), in partnership with Faktoje, is implementing a project to strengthen the transparency, accountability and credibility of electoral processes in Albania.

Through TRUST-Elect, we will work to:

✅ Develop a public Transparency Radar to make electoral-integrity data more accessible and easier to understand.
✅ Monitor political and campaign finance, the use of public resources, and the handling of electoral complaints.
✅ Conduct fact-checking and monitor disinformation and hate speech through Faktoje’s work.
✅ Support informed civic engagement, particularly among young people and first-time voters, and dialogue with institutions to improve electoral processes.

Our aim is for the data and analysis to help citizens stay informed, support media reporting, and enable institutions to address identified gaps.

TRUST-Elect is implemented by CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, in partnership with Faktoje, within the action “Support to the Electoral Cycle in Albania”, implemented by the Council of Europe Office in Tirana. The Action is co-funded by the European Union (European Union in Albania) and the Council of Europe.
----
🗳️ Ju prezantojmë TRUST-Elect - Radari i Transparencës për Integritetin Zgjedhor në Shqipëri.

Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes (CSDG), në partneritet me Faktoje, po zbaton një projekt që synon të forcojë transparencën, llogaridhënien dhe besueshmërinë e proceseve zgjedhore në Shqipëri.

Përmes TRUST-Elect do të punojmë për:

✅ Zhvillimin e një Radari publik të Transparencës, që do t’i bëjë të dhënat mbi integritetin zgjedhor më të aksesueshme dhe të kuptueshme.
✅ Monitorimin e financimit politik dhe të fushatave, përdorimit të burimeve publike dhe trajtimit të ankesave zgjedhore.
✅ Verifikimin e fakteve dhe monitorimin e dezinformimit e gjuhës së urrejtjes, përmes punës së Faktoje.
✅ Informimin dhe angazhimin qytetar, veçanërisht të të rinjve dhe votuesve për herë të parë, si dhe dialogun me institucionet për përmirësimin e procesit zgjedhor.

Synimi ynë është që të dhënat dhe analizat të ndihmojnë qytetarët të informohen, median të raportojë dhe institucionet të adresojnë mangësitë e evidentuara.

Projekti TRUST-Elect zbatohet nga CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, në partneritet me Faktoje, në kuadër të projektit “Mbështetje për Ciklin Zgjedhor në Shqipëri” zbatuar nga Council of Europe Office in Tirana. Projekti bashkëfinancohet nga Bashkimi Evropian (European Union in Albania) dhe Këshilli i Evropës.

07/10/2026

💶 EU financing for reforms in Albania: how much is allocated and how are funds released?

For 2024–2027, Albania has an indicative allocation of €922.1 million under the European Union’s Reform and Growth Facility. This financing comprises:

▪️ €429 million in loans channelled to the state budget;
▪️ €228.5 million in loans for investments through the Western Balkans Investment Framework (WBIF);
▪️ €264.6 million in grants through the WBIF.

📊 According to the financial overview dated 14 July 2026, approximately €213 million had been released for Albania, including pre-financing.

The indicative allocation and the funds released are two different measures. Payments linked to results depend on the fulfilment of Reform Agenda conditions and their verification by the European Commission.

🔎 When a payment condition remains unfulfilled, the corresponding funding may be withheld pending its fulfilment. Both institutional action and evidence demonstrating completion therefore matter.

These funds support reforms and investments in the country; they are not grants automatically transferred to businesses.

The second infographic in our “From Commitment to Delivery” series explains the financing breakdown and the link between reform implementation, verification and the release of funds.
****
💶 Financimi evropian i reformave në Shqipëri: sa parashikohet dhe si përfitohet?

Për periudhën 2024–2027, Shqipëria ka një alokim indikativ prej 922,1 milionë eurosh nga Instrumenti i Reformës dhe Rritjes i Bashkimit Evropian. Ky financim përfshin:

▪️ 429 milionë euro hua për buxhetin e shtetit;
▪️ 228,5 milionë euro hua për investime përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF);
▪️ 264,6 milionë euro mbështetje të pakthyeshme përmes WBIF.

📊 Sipas pasqyrës financiare të 14 korrikut 2026, për Shqipërinë ishin vënë në dispozicion rreth 213 milionë euro, përfshirë parafinancimin.

Alokimi i parashikuar dhe fondet e vëna në dispozicion janë dy madhësi të ndryshme. Pagesat e lidhura me rezultatet varen nga përmbushja e kushteve të Agjendës së Reformave dhe verifikimi i tyre nga Komisioni Evropian.

🔎 Kur një kusht mbetet i papërmbushur, financimi përkatës mund të mbahet në pritje të përmbushjes. Prandaj, rëndësi kanë si veprimi i institucioneve, ashtu edhe provat që dokumentojnë realizimin e tij.

Këto fonde mbështesin reformat dhe investimet në vend; nuk janë grante që u kalojnë automatikisht bizneseve.

Infografika e dytë e serisë “From Commitment to Delivery” shpjegon ndarjen e financimit dhe lidhjen mes zbatimit të reformave, verifikimit dhe vënies në dispozicion të fondeve.


------
This publication was prepared within the framework of the project “From Commitment to Delivery”, implemented by the CSDG - Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes, under the “Reforms for Growth” small grants instrument, as part of the “Western Balkans Reform and Growth Monitor”, implemented in Albania by the IDM Albania the with the financial support of the European Commission.