13/08/2025
महिन्याभरापूर्वी कोल्हापुरात "अपंगत्व आणि आपण" या उपक्रमाचं तिसरं सत्र पार पडलं. इतर सत्रांच्या तुलनेत हे सत्र वेगळं होतं, म्हणून त्याची नोंद इथे करावीशी वाटते. ✨❤️
या वेळी आम्ही पहिल्यांदाच नवीन शहरात सत्र आयोजित करत होतो. त्यामुळे मनात थोडीशी भीती होती, अनेक प्रश्न डोक्यात घोळत होते. पण चेतना संस्थेच्या पालक कार्यकर्त्यांनी केलेल्या मदतीमुळे हे सगळे प्रश्न सुटले.
यावेळेस जमलेल्या सहभागींपैकी बहुतेक जण बौद्धिक अपंगत्व असलेल्या मुलांचे पालक होते. त्यामुळे त्यांच्या समोर बोलताना एक वेगळंच दडपण जाणवत होतं. पण पालकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद, त्यांचा उत्साह, नवनवीन गोष्टी जाणून घेण्याची त्यांची धडपड – या सगळ्यामुळे सुरुवातीची भीती हळूहळू नाहीशी झाली आणि सत्र यशस्वीरीत्या पार पडलं.
सत्राअखेरीस मिळालेल्या अभिप्रायांपैकी एक गोष्ट विशेष लक्षात राहिली, ती आज शेअर करावीशी वाटते. सत्राला इचलकरंजीहून मालती माने विद्यालयाचे मुख्याध्यापक रेंदाळकर सर आले होते. त्यांच्या मुलीला सेरेब्रल पाल्सी आहे. त्यांनी आपला अनुभव सांगताना एक प्रसंग मांडला.
ते म्हणाले – "मला एकदा एका फिजिओथेरपिस्टने सांगितलं की ‘अपंग मूल म्हणजे राष्ट्रीय नुकसान असतं.’ हे ऐकून मनाला मोठा धक्का बसला. पण त्याच वेळी मी त्यांना उत्तर दिलं – ‘निसर्गात उंच उंच डोंगर आहेत आणि खोल खोल दऱ्याही आहेत. मग आपण कधी असं म्हणतो का की या दरीचा काय उपयोग आहे?’"
या साध्या पण मार्मिक उदाहरणातून सरांनी माणसामाणसातील विविधता किती सुंदररीत्या स्पष्ट केली होती!
माझ्या मते, लोकांना जितकी जास्त ही विविधता समजेल तितकं स्वतःला स्वीकारणं सोपं होईल. आणि तो स्वीकार आला की व्यक्तीची शारीरिक कमतरता किंवा अपंगत्व हेही एक नैसर्गिक वैशिष्ट्य आहे, हे उमगायला वेळ लागणार नाही.
हे पहिलं असं सत्र होतं, ज्यामध्ये दहा वर्षांच्या मुलापासून ते सत्तर वर्षांच्या आजोबांपर्यंत, विशेष शिक्षकांपासून ते मुख्याध्यापक, डेव्हलपमेंट प्रोफेशनल, पालक, आणि अगदी राजकारणी – अशा विविध क्षेत्रातील आणि अनुभवी लोक सहभागी झाले होते. त्यामुळे अपंगत्वाचे अनेक पैलू आणि आंतरछेद समजवणं आणि समजून घेणं अधिक सोपं गेलं.
या सगळ्यात चेतना अपंगमती संस्थेची मोलाची मदत मिळाली. पवन सरांनी आपणहून चेतना संस्थेचा हॉल आमच्यासाठी उपलब्ध करून दिला. त्यांच्यामुळे आणि त्यांच्या टीममुळे हे सत्र सुरळीतपणे पार पडलं. त्यांच्या संपूर्ण टीमचे आभार!
