13/04/2026
𝐏𝐫𝐞𝐬𝐮 𝐊𝐨𝐦𝐛𝐮𝐬𝐭𝐢́𝐯𝐞𝐥 𝐢𝐡𝐚 𝐃𝐢𝐥𝐢 𝐇𝐚𝐭𝐮𝐝𝐮 𝐃𝐢𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐬𝐚 𝐁𝐨𝐨𝐭 – 𝐓𝐀𝐍𝐄 𝐇𝐮𝐬𝐢𝐤 𝐀𝐩𝐞𝐥𝐮 𝐛𝐚 𝐅𝐢𝐬𝐤𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐌𝐚𝐢𝐬 𝐅𝐨𝐫𝐭𝐞.
𝐃𝐢𝐥𝐢, 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 – 𝟏𝟑 𝐀𝐛𝐫𝐢𝐥 𝟐𝟎𝟐𝟔, Asosiasaun TANE Konsumidor halo levantamentu merkadu kona-ba presu kombustível iha estasaun 23 iha Dili, no rezultadu hatudu katak iha diferensa boot entre presu gasolina no gasóleo (solar), ne’ebé hamosu preokupasaun kona-ba konsisténsia presu no protesaun ba konsumidor sira.
Levantamentu ne’e hatudu katak presu gasolina varia entre $1.33 to’o $1.50 kada litru, no gasóleo varia entre $1.45 to’o $1.65 kada litru. Diferensa ida ne’e to’o 14%, ne’ebé konsidera boot ba produtu importante ida iha área ida deit.
Iha média, presu gasolina besik $1.43 kada litru, no gasóleo besik $1.58 kada litru.
Rezultadu Prinsipál:
• Estasaun balu fó presu aas liu hotu ($1.50 gasolina no $1.65 gasóleo), hatudu tendénsia grupu presu aas iha merkadu.
• Iha mos estasaun balu ne’ebé fó presu ki’ik liu, to’o $1.33 kada litru ba gasolina.
• Área hanesan Fatuhada no Balide hatudu presu ne’ebé liu kompetitivu kompara ho área seluk.
Impaktu ba Konsumidor
Diferensa presu ne’e lori kustu adisionál ba konsumidor sira, liuliu família no operadór transporte sira ne’ebé depende barak ba kombustível. Falta informasaun klaru kona-ba presu mos halo difisil ba konsumidor atu halo desizaun di’ak.
Preokupasaun husi TANE
TANE Konsumidor preokupa katak:
• Iha falta monitorizasaun no fiskalizasaun presu;
• Merkadu laiha kompetisaun saudavél ka ho di’ak;
• Konsumidór sira la iha transparénsia no protesaun sufisiente.
𝐑𝐞𝐤𝐨𝐦𝐞𝐧𝐝𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧
TANE husu ba autoridade relevante atu:
1. Estabelese sistema monitorizasaun no relatóriu presu kombustível;
2. Hasa’e transparénsia merkadu, inklui publikasaun presu semanal;
3. Reforsa fiskalizasaun atu garante kompetisaun justa;
4. Promove konsiénsia konsumidór kona-ba diferensa presu.
𝐊𝐨𝐧𝐤𝐥𝐮𝐳𝐚𝐮𝐧
Kombustível mak produtu esensiál, no justisa iha presu importante tebes ba estabilidade ekonomia no moris di’ak ba konsumidór sira. TANE husu atu autoridade sira halo asaun lalais atu garante presu kombustível iha Timor-Leste sai transparente, kompetitivu no justu ba ema hotu.
Ba informasaun tan, kontaktu:
Asosiasaun TANE Konsumidor
Email: [email protected]