Sa mill-bidu tal-parrocca tat- Trinita Qaddisa fil-Marsa kien hawn gruppi ta' irgiel u zghazagh Ii kienu jiehdu hsieb il-festa ta' barra billi jizejjnu t-toroq, igibu l-baned u jinharaq il-loghob tan-Nar kemm ta' l-ajru kif ukoll ta' l-art (giggifogu). Dan wasal biex bdew jitwaqfu l-kumitati tat-toroq u kibru izjied wara it-tieni gwerra dinija. Fost dawn il-kumitati ta' min isemmi ta’ Triq Zerafa, Triq il-Marsa, Triq San Pawl, Triq is-Sajjieda, Triq il-Pitkali u ohrajn li kienu jigbru maghhom it-toroq u sqaqien ta' ma dwarhom. Dawn il-kumitati hallewna b***a armar antik fosthom konolli, pedestalli u diversi statwi mahduma bil-kartapesta minn-istatwarji fosthom, Karmenu Mallia minn Hal-Qorrni, Duminku Azzopardi minn Triq Zerafa I-Marsa, u l-Kavallier Wistin Camillieri tar-Rabat, Ghawdex. Kienu dawn il-Kumitati li taw sehemhom sewwa ghall-festa titulari esterna. Fil-bidu tas-snin sittin tas-seklu l-iehor il-kumitati ppruvaw jingabru taht l-isem ta' (Holy Trinity Feast Committee Marsa.). Dawn damu jifunzjonaw sa 1968 meta l-festa esterna ma saritx b]ala protesta minhabba I-kwistjoni tal-vara titulari. Is-sena ta' wara nhar il-Hadd 2 ta' Marzu 1969 sar ir-referendum fil-parrocca bir- rizultat li wera li ma kienx hemm maggoranza ta' zewg terzi (2/3) u ghalhekk kien indeciz. L-awtoritajiet Ekklezjastici qatghuha li jhallu kollox kif kien qabel. jigifieri li l-festa kellha tibqa sir bis-Santissmu Sagrament. Fid-dawl ta' dawn ic-cirkustanzi, l-kumitat ta' dawn il-gruppi irrizenja kollu. Wara gew imsejhin xi membri ta' l-ghaqdiet religjuzi biex jghinu fil-festa ta' barra, ghalkemm kien fadal xi ndividwi u gruppi ohra Ii baqg]u jiehdu hsieb it-toroq taghhom. Il-fatti urew li l-festa bdiet sejra Iura u gie deciz li dawk kollha li jigbru u jarmaw it-toroq taghhom jinghaqdu flimkien u jiffurmaw l – Ghaqda Festi Esterni SSma' Trinita', Marsa. Kien nhar il-Hamis 10 ta' Luliu 1975 li twieldet u giet iffurmata L-Ghaqda tal-Festa bl-ewwel Kumitat. Gew mahtura l-ewwel ufficcjali li kienu l-President is-Sur Gigi Vella, Segretarju s-Sur Pawlu Dimech, Kaxxier is-Sur Guzi Vella, Ass Kaxxier is-Sur Victor Cilia u l-membri sinjuri, Meilaq Joe, Cilia Nazju, Formosa Anthony, Grech Sidor, Farrugia Pawlu, Grima Alfred, Cacciatolo Philip u Formosa Evan. II-Kappillan Patri Diego Thewma Kappuccin u I-Prokuratur Fra Antnin Vella Kappuccin kienu fil-kumitat Ex-offi`io. Gie miftuh il-Lokal ta' l-Ghaqda Festi Esterni SSma' Trinita', l-ewwel ta]t l-ufficcju tal-kappillan u wara ta]t il-Knisja Parrokkjali halli l-Ghaqda jkollha c-centru taghha fejn setghet tlaqqa l-membri. Dan il-post huwa mgharuf bhala l-kantina u nfetah nhar il-21 ta' Settembru 1975 u tbierek mill-Kappillan Patri Diego Thewma O.F.M. B’ hekk l-Ghaqda bdiet tisejja] tal-KANTINA. Il-festa reget bdiet tqum fl-organizzazzjoni taghha u nhar il-Hadd 5 ta' Gunju, 1977 fil-festa titulari saret dimostrazzjoni bl-istatwa ta' Trinita' Qaddisa' ta' Triq il-Marsa. Din id-dimostrazzjoni bl-istatwa fil-marc ta' l ahhar kienet imbuttatura l-quddiem biex jingieb il-permess mill-Belt tal-Vatikan ]alli l-parrocca tas-SSma' Trinita' fil-Marsa jkollha l-vara titulari taghha, dik ta' Trinita' Qaddisa. Dan sar fuq taIba tal-kappillan patri Diego Thewma kappuccin u I-Ar`isqof Mons Guzeppi Mercieca. Fil-fatt fl 4 ta' Novembru ta' dik is-sena 1977 hareg id-digriet mis-Sagra Congregatio pro sacramentis et cultu Divino tal-Belt tal-Vatikan. Is-sena ta' wara fl-1978 inharget il-purcissjoni bl--istatwa ta' Trinita Qaddisa li tintrama' fi Triq il-Marsa u r-reffiegha taghha kienu kollha membri ta' I-Ghaqda tal - Festi Esterni SSma' Trinita' u hekk ghadhom sal-lum. L-Ghaqda kienet hadet sehem attiv fi`-celebrazzjonijiet ta' meta ngiebet il-Vara Titulari minn Bolzano I-Italja bit-t]abrik tal-kappillan Patri Diego Thewma O.F.M. Fis-27 t'Ottubru 1979, saret demostrazzjoni ferrieha ta' merhba fit-toroq tal-parrocca u tkompliet b ’gimg]a t’ attivitajiet. Nhar il-Hadd 9 ta' Dicembru 1979 fl-laqgha Staordinarja generali gie approvat statut gdid ghal Ghaqda mill-Kappillan u 32 membru li kienu
presenti fejn fiha gie approvat u konfermat ufficcjalment l-isem ta' L-GHAQDA FESTI ESTERNI SANTISSlMA' TRINITA,MARSA. Dan l-istatut gie mghotifikat fit-12 t- Awwissu 1992 u aggornat aktar il-quddiem fil-laqghat generali. Fil-1980 saru festi kbar meta l-vara l-gdida skolpieta fl-injam harget g]all-ewwel darba processjonalment fit-toroq Marsin. Il-membri ta' l-Ghaqda taw is-sehem taghhom fit-twaqqif tal-monument tal-koppja Balbi u fil-festi tal-75 sena tal-parrocca fil-1988 u tal 75 sena tal -konsagrazzjoni tal-knisja ParrokkjaIi fil-1992. Kienet f'din is-sena Ii nhadmu zewg pilandri kbar ghal taht iz-zuntier. F'din is-sena 1992 inkiteb u gie muzikat l-innu marc lit-Trinita Qaddisa u fil-1996 izanzan l-innu Marc ta' l-Ghaqda Festi Estemi SSma’ Trinita'. Dawn l-innijiet inkitbu mis-Sur Saviour Spiteri li saru propjeta ta' l-Ghaqda. Il-Ghaqda kompliet tizviluppa; fil-1989 twaqqfet Kummissjoni Zghazagh u fil-1990 twaqqfet fi hdana is-Sezzjoni Zghazagh Festi Estemi SSma' Trinita' li kompliet kabret l-entuzjazmu ghal festa. L-ewwel kumitat tas-Sezzjoni Zghazagh kienu dawn is-sinjuri Portelli Edward, Rapa Jason. Portelli Brian, Scerri Dennis, Frigggeri Stephen, Spencer Ivan, Ciantiar Ivan u Zahra Charles. FI-1995 twaqqfet is-Sezzjoni Sports bit-team tal-futboll Trinity u fl-1997 dik tal-helpers Nisa li kienet iffurmata mis-sinjura Abela Patricia, is-sinjura Scicluna Michelle, is-Sinjura Bugeja Josephine, is-Sinjura Dimech Salvina, u s-Sinjorina Schembri Graziella. Maz-zmien din bdiet tissejjah Sezzjoni Nisa
L-iskop principali ta' l-Ghaqda kien u ghadu li torganizza Festa esterna xierqa g]al-parrocca ta' Trinita' Qaddisa fil-Marsa. Haga li ppruvat taghmel kemm bl-armar sabi] ta' Pavaljuni, Bandalori, pedestalli u statwi li jsebb]u I-Marsa fil-jiem tal-festa,kif ukoll billi jingiebu l-baned u tiehu hsieb il·loghob tan-nar. Wara l-festa ta' 1994 fuq inizjattiva tas-Sezzjoni Zghazagh ta' l-Ghaqda beda l-progett ta' statwi godda bil-pedestalli, L-ewwel wahda kienet ta’ San Gwann il-Battista u fis-snin ta' wara tkomplew bis-Santi Padri u statwi ohra mahdumin mill-Kavallier Alfred Camillieri Cauchi. Ma dawn ta' min issemmi l-istatwa ta' Trinita Qaddisa bil-pedestall imhallsa mill-benefattur u membru ta' l-Ghaqda, l-Kavallier Charles Att**d. Il-pedestall inhadem mis-Sur Edward Abela u mis-Sur Raymond MeIi fuq disin tas-Sur Silvo Pace. Dawn il-persuni kienu hadmu wkoll il-pedestalli l-ohra. Fil-1998 saret l-istatwa ta San Mikiel Arkanglu Ii nhadmet mis-Sur Paul Aquilina f' Ghawdex u giet irregalata lil l-Ghaqda. Fil-2003 inhadmet I-istatwa tal Marsija mill-istatwarju Micheal Camillieri Cauchi u tintrama quddiem ic-Centru ta' l-Ghaqda fuq pedestall. Fis-sena 2000 l-Ghaqda Festi Esterni SSma' Trinita ccelebrat bil-kbir il-25 sena mit-twaqqif taghha. Saru b***a attivitajiet religjuzi, socjaIi, u rikreattivi li kienu jinkludu Quddiesa ta' radd il-Hajr, Akkademja Muzika Letteratja fejn indaqq I-Innu il-kbir tas-surmast Casapinta. Dan l-innu gie moghti b'kuntratt lil-Ghaqda mill-ex membri tal-Kumitat ta' Triq Zerafa, nhar is-26 t’ Awwissu 1997 u hareg fuq C D. Kienet f' din is-sena, 2000 Ii I-Ghaqda ippublikat I-Istorja ta' l-Ghaqda Festi Esterni SSma' Trinita' Marsa, .A.D. 1975 mis-Sur Pawlu Dimech. L-Ghaqda sal-Ium kellha seba presidenti Ii kienu dawn is-sinjuri, Gigi Vella, Chalie Borg, Joseph MeIiaq,Emanwel FeIice,Saviour Spiteri, Edward Abela u dak attwali F.Saviour Micallef. L-Ghaqda ghaddiet wkoll minn zmienijiet difficli u ta' prova izda bil-ghajnuna ta' Trinita' Qaddisa' u r-rieda tal-membri kompliet mixja l-quddiem, sakemm wara diversi laqghat ta' diskussjonijiet sar ftehim bil-miktub g]al festi li gejjin. Dan sar bejn l-Ghaqda Festi Estemi SSma' Trinita', .A.D. 1975, (Ghaqda Civili) li ghaIih deher il-President s-Sur Edward Abela u I-Parrocca tat-Trinita' Qaddisa li ghaliha deher il-Kappillan Emmanuel Abela O.F.M. Il-ftehim nhar is-26 t’April 2005 quddiem il-Kancillier Mons, Carmelo Zammit li deher f'isem il-Kurja ta' I-Arcisqof fil-Kurja l-Furjana. Dan il-kuntratt jorbot mal-ftehim Ii sar bejn I-Kappillan, I-Ghaqda tal-Festi Esterni Santissima Trinita’ u I-Kazin tal-Banda Trinita' Qaddisa quddiem in-nutar Philip Said nhar it-2 ta' Mejju 2002. Kien fil-hsieb ta' I-Ghaqda Ii jkollha post centrali Ii jkun ghall uzu taghha, Id-dar ta' faccata ta’ fejn hemm ic-Centru fi Triq Balbi kienet g]all-bejgh. Din id-dar tinsab f'kantuniera ma’ triq San Tumas. Wara li saret Laqgha Generali, il-membri ta’ l-Ghaqda dahlu ghal sagrificcju personaIi li johorgu l-flus u sar arbural ta' donazzjonijiet halli jingabru l-ispejjes u l-post jingabar. Il-kuntratt tax-xiri tal-post sar ghand in-nutar Pierre Cassar, nhar l-1 ta Dicembru 2003 u ftit wara thallas kollu bil-kontribuzjonijiet tal-membri. Fil-2006 sar kuntrat fejn l-Ghaqda irregalat quddiesa muzikata li tindaqq fil-hrug tal-vara min-nicca u saru sett ta’ marci li jindaqqu waqt il-purcissjoni. Fil-2007 jizanzan kwadru kbir li juri lit-Trinita Qaddisa tbierek l-Ghaqda Festi Esterni impitter minn Adonai Camillieri Cauchi u fil-2008 saret Bandalora kbira barokka g]al briju tal-Marci u bandalora tar-rakkmu g]al Ghaqda. Fil-2009 izanznet imrewha kbira ghal waqt il-marci u sar armar gdid, filwaqt li is-sena ta’ wara 2010 l-Ghaqda bdiet ixandar fuq Radju Trinitarji F.M.89.3 fl-okkazzjoni ta’ 20 anniversarju tas-Sezzjoni Zghazagh u kompliet b’ xandierit o]ra il-quddiem. Kien f’ din is-sena ukoll li zanzan pavaljun kbir bi still ’rokoko’ ghal bidu ta’ Triq Balbi hdejn ic-Centru ta’ l-Ghaqda fuq disin ta’ Adonai Camillieri Cauchi. L-Ghaqda Festi Estemi SSma' Trinita, Marsa, .A.D.1975 thares lejn il-futur b ' kura[[ filwaqt li tirringrazzja lil dawk kollha li taw is-sehem u l-ghajnuna taghhom halli l-Ghaqda tkompli tahdem bla serhan ghal Festa ghaziza ta' Trinita' Qaddisa, Titualar tal-knisja ParrokkjaIi u Matrici tal-Marsa.
