04/09/2026
Ký sự “Từ Tro Tàn Chiến Tranh” tại thành phố Perth, Tây Úc
5 giờ sáng ngày 30/08, chỉ vài tiếng sau khi kết thúc hai buổi trình chiếu “Từ Tro Tàn Chiến Tranh” tại Sydney ngày 29/08, chúng tôi lại kéo hành lý ra phi trường, rời Sydney đi Perth để tiếp tục hành trình với buổi chiếu lúc 5:30 chiều cùng ngày.
Chuyến bay đến Perth sớm hơn dự định gần 30 phút. Chắc tại chúng tôi nôn nao muốn gặp quý đồng hương Tây Úc nên… máy bay cũng nóng lòng theo.
Vừa ra khỏi phi trường, anh Chánh và chị Thanh đã niềm nở đón chúng tôi bằng một bó hoa tươi rói. Mới sáng sớm còn buồn ngủ, nhìn thấy hoa và nụ cười của anh chị là tự nhiên tâm hồn cũng hân hoan theo.
Vì còn quá nhiều việc phải lo cho những thành phố tiếp theo, tôi xin phép về khách sạn để làm việc. Còn anh Vũ Nhân, phóng viên SBTN từ California đồng hành cùng chuyến đi, được anh chị Phó Chủ tịch tiếp tục đưa đi thăm thú thành phố Tây Úc.
Buổi chiều, đích thân anh Nguyễn Thành Đại, Chủ tịch Cộng Đồng, đến khách sạn đón chúng tôi và đưa tới rạp. Dẫu là lần đầu gặp nhau nhưng chẳng hiểu sao lại có cảm giác thân quen như đã biết từ lâu. Có lẽ những người cùng chung một lý tưởng, cùng quan tâm đến lịch sử và cộng đồng thì chẳng cần mất nhiều thời gian để làm quen. Câu chuyện trên đường đi vì thế cũng rôm rả và vui vẻ vô cùng.
Đến nơi, chúng tôi đã thấy MC Hoàng Diễm cùng nhiều đồng hương có mặt từ sớm. Không ai bảo ai, mỗi người tự tìm một việc để làm. Anh Đại, anh Khương, chị Diễm lo giao vé rồi lại lo dựng cột cờ Úc và VNCH. Chị Ngọc và chị Lora giúp soát vé, các anh nhân viên tại rạp giúp treo banner. Còn tôi tìm technician của rạp để confirm lại lịch trình, âm thanh, hình ảnh và mọi chi tiết kỹ thuật trước giờ chiếu.
Điều làm tôi vui là mặc dù đây là lần đầu tiên chúng tôi làm việc cùng nhau, mọi thứ diễn ra rất suôn sẻ và phối hợp nhịp nhàng. Có lẽ bởi ai cũng đã có nhiều năm kinh nghiệm sinh hoạt và phục vụ cộng đồng nên chẳng cần phân công nhiều, mỗi người đều tự biết mình cần làm gì.
Phần để lại trong tôi nhiều cảm xúc nhất lại là buổi tâm tình sau khi phim kết thúc. Trong số 170 khán giả tham dự buổi chiếu phim chỉ có khoảng phân nửa khán giả nán lại lắng nghe tâm tình của đoàn phim. MC Hoàng Diễm mời khán giả, trong đó có cả những vị người Úc, lên chia sẻ cảm nghĩ sau khi xem phim. Dường như người nào cầm micro cũng có chút run run trong giọng nói. Một anh người Ấn Độ hỏi tôi:
“Nếu được quay trở về quá khứ, cô muốn thay đổi điều gì?”
Tôi trả lời:
“Chúng ta không thể quay trở về quá khứ. Vì vậy, tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta phải học những bài học lịch sử từ các thế hệ đi trước để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho dân tộc. Đó là điều tôi muốn thay đổi cho… tương lai.”
Rồi lần lượt là những lời chia sẻ đầy xúc động của Chủ tịch Hội Cựu Quân Nhân, đại diện Hội Cựu Sinh Viên Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức, cựu Chủ tịch Cộng Đồng, những thành viên lâu năm trong cộng đồng và quý khán giả.
Có một chị khán giả là người phát biểu cuối cùng. Chị vừa nói vừa khóc vì quá xúc động sau khi xem phim, rồi xin tất cả mọi người dành một phút mặc niệm cho những nạn nhân đã chết dưới chế độ cộng sản. Có những lúc người làm phim không cần nghe thêm một lời khen khích lệ nào nữa. Chỉ cần nhìn những giọt nước mắt ấy và sự im lặng của cả khán phòng cũng đủ hiểu cuốn phim đã chạm được đến nơi mà mình mong muốn nó chạm tới.
Nhưng trong buổi chiếu tại Perth còn có một câu chuyện rất nhỏ mà Thanh Tâm rất vui.
Khoảng mười phút sau khi phim bắt đầu, một bạn thanh niên trẻ nói tiếng Việt rất sõi vội vã đến rạp. Lúc ấy mọi người đã vào bên trong, chỉ còn một mình Thanh Tâm đứng ngoài cửa.
Bạn hỏi:
— Chị ơi, em muốn mua vé nhưng em không có tiền mặt. Em chuyển khoản được không?
Thanh Tâm nói ngay:
— Em cứ vào xem phim đi. Không cần mua vé.
Chỉ là một cuộc đối thoại vài câu, nhưng nó khiến tôi nghĩ rất nhiều.
Với tư cách một đạo diễn đã dành nhiều năm thực hiện những bộ phim tài liệu về chiến tranh Việt Nam, thuyền nhân và lịch sử của người Việt tị nạn, điều tôi quan tâm không phải là buộc người xem phải có cùng quan điểm với mình. Trách nhiệm của người làm phim lịch sử, trước hết, là tôn trọng sự thật, tìm kiếm nhân chứng, gìn giữ lời chứng của họ và đưa những câu chuyện ấy đến với thế hệ sau một cách trung thực nhất trong khả năng của mình.
Vì vậy, nhân câu chuyện của người bạn trẻ tại Perth, Thanh Tâm muốn gửi một lời mời đặc biệt đến các bạn trẻ từ Việt Nam mới sang định cư, các bạn du học sinh, sinh viên và những người trẻ sang Úc học tập hay làm việc:
Nếu các bạn muốn tìm hiểu, hãy đến xem phim. Thanh Tâm xin mời các bạn hoàn toàn miễn phí.
Thanh Tâm mong các bạn dành vài giờ để lắng nghe câu chuyện của những con người đã thực sự sống qua giai đoạn lịch sử ấy. Những người trải qua chiến tranh, tù cải tạo, những gia đình ly tán, những thuyền nhân đã đặt mạng sống của mình trên những con thuyền mong manh để rời quê hương và những người phải bắt đầu lại cuộc đời từ hai bàn tay trắng trên vùng đất mới.
Hãy nghe họ kể vì sao họ ra đi. Hãy tìm hiểu vì sao sau hơn nửa thế kỷ, ký ức ấy vẫn còn sâu đậm trong cộng đồng người Việt tị nạn trên khắp thế giới. Hãy đến xem, hãy lắng nghe, rồi chính các bạn tự suy nghĩ, tự kiểm chứng và tự tìm câu trả lời cho mình.
Bởi lịch sử cần được gìn giữ không phải để người Việt tiếp tục chia rẽ người Việt, mà để những thế hệ đi sau hiểu nhau hơn, trân trọng tự do hơn và đừng bao giờ để những bi kịch của quá khứ phải lặp lại.
Sau buổi chiếu, chúng tôi cùng nhau đi ăn tối tại Phở U & I. Trên đường về, anh Đại còn đưa chúng tôi lên Kings Park, đứng trên đồi cao nhìn xuống toàn cảnh Perth lung linh ánh đèn. Cảnh đẹp thật, nhưng lúc ấy cơn buồn ngủ đã thắng tâm hồn thưởng ngoạn nên chúng tôi chỉ ngắm được một lúc rồi quay về nghỉ.
Không nhớ trong ngày hôm sau đó Thanh Tâm đã nói gì mà sau đó anh Đại nhắn cho tôi nguyên văn: “Cộng đồng mình rất yêu mến Chị. Chị như một đứa con cưng của cộng đồng này.”
Đọc xong vừa vui vừa cảm động. Đi đến một thành phố xa lạ lần thứ hai, gặp rất nhiều đồng hương mà được đón nhận bằng tình cảm như vậy, đối với tôi đã là một món quà vô giá.
Hôm sau, chị Hoàng Diễm dành cả ngày đưa chúng tôi đi thăm nhiều nơi ở Perth. Khổ nỗi cảnh đẹp ở ngoài cửa kính, còn Thanh Tâm phần lớn lại ngồi trong xe ôm điện thoại làm việc vì phải lo cho những chương trình kế tiếp và sắp xếp ngày quay trở lại Sydney trong hai tuần tới theo lời yêu cầu của khán giả.
Chiều tối, khi gặp lại anh Dược sĩ Đại thì bất ngờ được tặng thuốc. Chúng tôi đã đi rất nhiều nơi, cũng gặp không biết bao nhiêu bác sĩ, dược sĩ, nhưng đây là lần đầu tiên được tặng nguyên một “gói chăm sóc sức khỏe” gồm thuốc bổ, thuốc ngủ, thuốc tiêu hóa và cả thuốc… điên đầu. Ý lộn, thuốc đau đầu!
Thuốc bổ thì chắc nhìn chúng tôi bay tới bay lui thấy cần phải bồi dưỡng. Thuốc ngủ chắc do thấy lịch trình chiếu khắp nơi xuyên suốt, bay qua hết múi giờ này đến múi giờ khác nên sợ chúng tôi không ngủ nổi. Còn thuốc “điên đầu” thì… chắc nhìn Thanh Tâm vừa đi vừa ôm điện thoại lo Melbourne, Sydney, Adelaide rồi những thành phố tiếp theo nên anh Đại chẩn đoán luôn, khỏi cần khám!
Bàn giao gói thuốc xong, chúng tôi được Ban Chấp Hành Cộng Đồng và quý thân hữu khoản đãi một bữa cơm đúng nghĩa “cỗ cao mâm đầy.”
Tại đây, tôi có dịp gặp chị Carina Hoàng, tác giả cuốn sách Boat People. Thật ra trước đây tôi đã từng có ý định liên lạc để mời chị tham gia cuốn phim này, nhưng lúc ấy có lẽ chưa đủ duyên. Đến hôm nay mới có dịp ngồi nói chuyện với chị, tôi càng cảm phục những công việc chị đã làm để gìn giữ ký ức và câu chuyện của thuyền nhân Việt Nam. Chị còn ưu ái tặng sách cho tôi.
Và rồi sáng nay, 5:30, chúng tôi lại phải ra phi trường. Tôi nói với anh Đại rằng giờ này sớm quá, để chúng tôi gọi Uber đi cho tiện, khỏi làm phiền các anh chị phải thức từ tờ mờ sáng.
Anh trả lời ngay:
“Trời!! Ai cho Uber ‘chiếm’ lấy cơ hội này!”
Không ngờ anh dược sĩ mà cũng có máu cạnh tranh dữ vậy, giành khách với cả Uber driver luôn!
Thế là ông Chủ tịch Cộng Đồng nhất định thức sớm, đích thân đưa chúng tôi ra phi trường.
Có điều không biết sáng sớm còn chưa tỉnh ngủ, hay vì bịn rịn chia tay phóng viên Vũ Nhân quá mà anh Đại quẹo lộn đường mấy lần.
Tôi ngồi phía sau bắt đầu hơi lo:
Không biết cuộc tiễn đưa đầy lưu luyến này rồi sẽ đi đến đâu…? Lo hay không lo thì cuối cùng cũng tới được phi trường. May quá! Nếu quẹo lộn thêm vài lần nữa, chắc tụi tui xin ở lại Perth tị nạn cho rồi. 😆
Bây giờ là 7 giờ sáng, tôi đang ngồi trên máy bay, ghi vội những dòng này khi thành phố Perth
đang nhỏ dần phía sau. Tôi đến Perth mang theo một cuốn phim. Nhưng khi rời Perth, hành lý dường như nặng hơn một chút. Không phải vì mua thêm đồ, được tặng sách, tặng quà hay tặng thuốc, mà vì mang theo quá nhiều ân tình của đồng hương Tây Úc mà không có chiếc vali nào chứa nổi.
Xin chân thành cảm ơn anh Nguyễn Thành Đại, Chủ tịch Cộng Đồng, không chỉ hết lòng hỗ trợ đoàn phim mà còn tài trợ chi phí khách sạn. Cảm ơn Ban Chấp Hành Cộng Đồng, Hội Cựu Quân Nhân, Hội Phụ Nữ, MC Hoàng Diễm, anh Chánh, chị Kim Ngọc, chị Ngọc, chị Lora cùng tất cả quý hội đoàn, thân hữu và đồng hương Perth đã góp một bàn tay để buổi chiếu được thành công.
Và cũng như những nơi khác, tôi xin tổng kết tài chính để mọi sự đóng góp của đồng hương được ghi nhận:
Tiền bán vé + 15 USBs + donations: $6,915
Tiền bán vé cập nhật thêm: $1,050
Tổng thu: $7,965
Chi phí thuê rạp: $2,146
Còn lại sau chi phí thuê rạp: $5,819
Trong phần donations nói trên đã bao gồm:
Hội Cựu Quân Nhân – ông Nguyễn Văn Thanh: $1,000
Hội Phụ Nữ – cô Đồng Kim Hồng: $200
Chị Thúy Nga: $500
Ngày hôm sau, tôi nhận thêm tại buổi ăn tối:
Chị Thu Hương: $200
Anh Khiết: $400
Anh Khương Đoàn & chị Lora: $500
Tổng đóng góp nhận thêm: $1,100
Như vậy, sau khi trừ chi phí thuê rạp và cộng các khoản đóng góp nhận thêm, số tiền còn lại là $6,919, chưa kể chi phí khách sạn được anh Nguyễn Thành Đại tài trợ.
Những con số trên là sự yểm trợ rất quý báu cho hành trình của bộ phim, nhưng điều tôi mang theo khi rời Perth hôm nay còn quý hơn những con số ấy rất nhiều: đó là tình cảm của quý vị dành cho chúng tôi.
Cảm ơn Perth đã đón chúng tôi bằng một bó hoa, chăm chúng tôi bằng cả thuốc bổ, thuốc ngủ lẫn… “thuốc điên đầu”, và tiễn chúng tôi bằng cả một trời ân tình. ❤️
Còn hai người đã âm thầm hỗ trợ ngay từ phía sau hậu trường mà mình lại vô tình chưa nhắc đến đó là Anh Chị Sơn và Trang chủ nhân của S&T Printing.
Anh Chị đã ủng hộ in 200 vé và 20 posters màu khổ A3, để dán quảng bá cho các buổi trình chiếu phim “Từ Tro Tàn Chiến Tranh” tại Tây Úc.
Thanh Tâm thành thật xin lỗi Anh Chị vì sự sơ suất này và xin được cảm ơn thật nhiều.
Thật ra, hành trình mang bộ phim đi qua từng thành phố không chỉ có những người xuất hiện trước sân khấu. Phía sau mỗi buổi chiếu còn có rất nhiều người âm thầm giúp một xấp vé, một tấm poster, một chuyến xe, một bữa ăn, một nơi ở, một lời giới thiệu hay đơn giản là bỏ thời gian đi dán từng tấm poster giúp đoàn phim.
Mỗi sự giúp đỡ, dù lớn hay nhỏ, Thanh Tâm đều trân quý và ghi nhớ. Chỉ có điều người giúp thì đông mà trí nhớ của đạo diễn sau những chuyến bay liên tục, thiếu ngủ vì jet lag, trái múi giờ đôi khi… hơi thiếu RAM. Nếu Thanh Tâm còn vô tình bỏ sót ai, xin thông cảm và cáo lỗi.
Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn S&T Printing đã góp một bàn tay cho hành trình của Từ Tro Tàn Chiến Tranh tại Tây Úc.
Hẹn ngày gặp lại Perth!
Thanh Tâm
Viết vội trên chuyến bay rời Perth
7 giờ sáng, 01/09/2026
