01/11/2026
ТРИ ГЕНЕРАЦИИ, ЕДНА ГЕНЕТСКА ПРОМЕНА - КОГА ДИЈАБЕТЕСОТ НЕ Е НИТУ ТИП 1, НИТУ ТИП 2?
Замислете три генерации во едно семејство. Баба, мајка и дете - сите со дијабетес.
Дали станува збор за случајност? Или можеби причината се наоѓа во нивните гени?
🔬 ШТО Е MODY?
MODY (Maturity-Onset Diabetes of the Young) е ретка, наследна форма на дијабетес предизвикана од промена во еден конкретен ген.
• За разлика од дијабетес тип 1, не е предизвикан од автоимуно уништување на бета-клетките.
• За разлика од тип 2, кај кој најчесто учествуваат повеќе генетски и метаболички фактори, кај MODY причината може да се идентификува во конкретна генетска промена.
ЗНАЕТЕ ЛИ ДЕКА…
🧬 MODY најчесто се наследува автосомно доминантно. Ако еден родител ја носи генетската варијанта, секое негово дете има 50% веројатност да ја наследи.
👶 Може да се појави уште во детството или адолесценцијата, но понекогаш се открива дури во зрелата возраст.
🩸 Кај многу лица, сопственото производство на инсулин останува зачувано и по повеќе години.
🔍 Често погрешно се дијагностицира како дијабетес тип 1 или тип 2.
Но, најважното е следново…
MODY не е една единствена форма на дијабетес!
Постојат различни генетски подтипови, а секој од нив може да има различна клиничка слика и различен пристап кон лекувањето.
🧪 КОИ СЕ НАЈПОЗНАТИТЕ MODY-ФОРМИ?
🟢 GCK-MODY (MODY 2)
Најчесто предизвикува благо и стабилно покачување на гликемијата на гладно. Кај повеќето лица не е потребна медикаментозна терапија.
🟢 HNF1A-MODY (MODY 3)
Може да предизвика прогресивно покачување на гликемијата. Често покажува одличен одговор на мали дози сулфонилуреи.
🟢 HNF4A-MODY (MODY 1)
Може да биде поврзан со нарушено лачење инсулин, но и со неонатална хипогликемија кај некои новороденчиња.
🟢 HNF1B-MODY (MODY 5)
Особено интересен подтип бидејќи, покрај дијабетесот, може да предизвика промени на бубрезите и други органи.
🧬 КАКО СЕ ПОСТАВУВА ДИЈАГНОЗАТА?
Сомневањето се заснова на возраста при појава на дијабетес, семејната историја, лабораториските резултати и клиничката слика.
Може да се испитаат:
• Автоантитела за дијабетес тип 1;
• C-пептид - показател за сопственото производство на инсулин;
• Гликемија и HbA1c;
• Генетска анализа за потврдување на конкретниот MODY-подтип.
🔎 ЗОШТО Е ВАЖНО ДА ГО ПРЕПОЗНАЕМЕ?
Бидејќи правилната дијагноза може да го промени лекувањето!
Кај некои лица не е потребна медикаментозна терапија, додека кај други одредени таблети можат да бидат многу поефикасни од инсулинот.
Затоа, генетското тестирање не е само одговор на прашањето „Каков дијабетес имам?“.
Тоа може да помогне и во откривањето на други членови на семејството кои ја носат истата генетска промена.
💬 А СЕГА, ВАШЕТО ИСКУСТВО:
Дали претходно сте слушнале за MODY дијабетес?
#Дијабетес #ДијабетесМакедонија #ИнсулинскаПорта