20/10/2026
O tym także warto pamiętać wśród haseł o profilaktyce - ta świadomość pomaga zmniejszyć strach, który przed badaniami profilaktycznymi powstrzymuje. Wciąż zdarza się, że słyszymy: nie będę się badać, bo jak coś wykryją... A jak wykryją, to już prosta droga do końca...
Nie!
Nawet jeśli bałaś się, coś zaniedbałaś - zgłoś się czym prędzej do lakarza, daj sobie szansę na życie!
W dzisiejszych czasch leczenie nie musi być bardzo uciążliwe - to nadal jest życie ❤
📍Czym jest leczenie choroby rozsianej?
Rak piersi z przerzutami, nazywany też rozsianym, zaawansowanym albo w IV stopniu, to choroba, która rozprzestrzeniła się poza pierś i okoliczne węzły chłonne. Najczęściej do kości, wątroby, płuc albo mózgu. Dziś nie da się jej wyleczyć, ale da się ją leczyć, często przez długi czas.
Leczenie nie ma tu początku, środka i końca, jak w przypadku wcześniejszych stadiów. Kobieta dostaje kolejne linie leczenia. To znaczy, że kiedy jedna terapia przestaje działać, lekarze wprowadzają następną. Mogą to być leki hormonalne, terapie celowane, chemioterapia, immunoterapia, a czasem radioterapia albo operacja. Między nimi są badania kontrolne, które pokazują, czy leczenie nadal działa.
W ostatnich latach w leczeniu choroby przerzutowej dokonał się duży postęp. Pojawiają się nowe leki, a wiele kobiet żyje z chorobą coraz dłużej, często przez lata. Przebieg choroby bardzo się jednak różni w zależności od jej rodzaju i od tego, jak organizm reaguje na leczenie. Każda historia jest inna i trudno porównywać ją z doświadczeniami innych osób.
📍Co znaczy „paliatywne”?
To słowo budzi duży lęk, bo wiele osób kojarzy je z hospicjum i ostatnimi dniami życia. Tymczasem w onkologii ma ono dwa znaczenia.
Leczenie paliatywne to leczenie, którego celem nie jest wyleczenie, tylko zatrzymanie lub spowolnienie choroby, wydłużenie życia i łagodzenie objawów. W chorobie przerzutowej praktycznie każde leczenie onkologiczne jest w tym sensie paliatywne, także chemioterapia czy nowoczesne leki celowane. Kiedy kobieta słyszy „leczenie paliatywne”, nie oznacza to, że lekarze się wycofują.
Opieka paliatywna to z kolei opieka nad jakością życia: łagodzenie bólu, duszności, zmęczenia, nudności, lęku, wsparcie psychologiczne i pomoc rodzinie. Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej z 2024 roku zalecają, żeby osoby z zaawansowanym nowotworem trafiały pod opiekę zespołu paliatywnego wcześnie, równolegle z leczeniem onkologicznym, a nie dopiero wtedy, gdy leczenie się kończy.
📍Z jakimi trudnościami mierzą się kobiety z chorobą przerzutową?
✳️ Życie od wyniku do wyniku. Co kilka tygodni lub miesięcy przychodzi tomografia, rezonans albo scyntygrafia. Każde badanie może przynieść wiadomość, że leczenie przestało działać. Napięcie zaczyna rosnąć na kilka dni przed badaniem, a opada dopiero po rozmowie z lekarzem. Potem jest chwila oddechu i wszystko zaczyna się od nowa. Wiele kobiet mówi, że planuje życie w odcinkach, „do następnego wyniku”.
✳️ Leczenie, które nie ma końca. Skutki uboczne nie są przejściowe, bo leczenie trwa. Zmęczenie, nudności, bóle stawów, neuropatia, problemy ze skórą czy z koncentracją potrafią się nakładać i narastać. W europejskim badaniu z 2024 roku odsetek kobiet oceniających swoją jakość życia jako złą rósł z każdą kolejną linią leczenia. 61% osób z bardzo obniżoną jakością życia zgłaszało jedenaście lub więcej skutków ubocznych. Do tego dochodzą godziny spędzone w szpitalu, kolejki, dojazdy. Kalendarz zaczyna się układać wokół wizyt, a nie wokół życia.
✳️ Ciało i codzienne funkcjonowanie. W zależności od tego, gdzie są przerzuty, mogą pojawić się ból kości, duszność, kaszel, osłabienie, bóle głowy. 65% badanych mówiło, że choroba pogorszyła ich sprawność fizyczną. Tyle samo zauważało pogorszenie pamięci i koncentracji. 68% nie było w stanie pełnić swoich zwykłych ról i obowiązków, w domu czy w pracy. Ból nie zawsze jest dobrze leczony, bo pacjentki często go bagatelizują. Nie chcą „marudzić” albo boją się, że silniejsze leki oznaczają, że jest gorzej.
✳️ Emocje. Lęk, smutek, złość, bezradność. U części kobiet pojawia się depresja, która wymaga leczenia, a nie tylko „przeczekania”. Wiele kobiet przeżywa też żałobę po planach, które musiały porzucić, choć nadal żyją. Ta żałoba często nie jest zauważana, bo „przecież jeszcze nic się nie stało”. Mimo to tylko 46% badanych mówiło, że zespół leczący zawsze zwraca uwagę na ich potrzeby emocjonalne.
✳️ Niewidoczność i samotność. 47% badanych czuło, że inni nie rozumieją ich sytuacji, a 46% czuło się innymi niż ludzie wokół. Co ciekawe, poczucie izolacji było najczęstsze w Wielkiej Brytanii (64%) i w Stanach Zjednoczonych (62%, czyli tam, gdzie kampanii o raku piersi jest najwięcej. Kampanie często opowiadają historie wyzdrowienia. W grupach wsparcia kobiety po zakończonym leczeniu mówią o powrocie do normalności. Kobieta z chorobą przerzutową tego powrotu nie ma i często nie pasuje ani do świata zdrowych, ani do świata „ozdrowieńców”.
✳️ Praca i pieniądze. 73% badanych mówiło, że choroba utrudnia im pracę albo naukę, a 60% , że pogorszyła ich sytuację finansową. Leczenie trwa latami, więc zwolnienie lekarskie nie rozwiązuje problemu. Ponad połowa nie dostała żadnych informacji o swoich prawach pracowniczych (53%) ani o możliwym wsparciu finansowym (56%).
✳️ Rodzina i rozmowy o przyszłości. Jak powiedzieć dzieciom? Jak rozmawiać z partnerem o tym, czego się boję? Wiele kobiet milczy, żeby chronić bliskich. Bliscy milczą, żeby chronić je. I tak najważniejsze rozmowy się nie odbywają. W badaniu młodych kobiet z chorobą przerzutową 41% miało trudności z opieką nad dziećmi po diagnozie. Relacje to jedyny obszar, w którym część osób zauważała też zmiany na lepsze. 35% opisywało negatywny wpływ choroby na relacje, ale 25% pozytywny.
✳️ Brak wsparcia ze strony systemu. 55% badanych mówiło, że nikt nie zaproponował im żadnej formy wsparcia, na przykład psychologicznego, dietetycznego czy socjalnego. Tymczasem 83% osób, którym takie wsparcie zaproponowano, z niego skorzystało. Problemem nie jest więc brak chęci, tylko brak informacji i skierowań.
📍Kluczowe obszary wsparcia
✳️ Jasna rozmowa o celu leczenia. Przy każdej nowej linii leczenia warto zapytać onkologa: Co to leczenie ma osiągnąć? Jakie skutki uboczne są najczęstsze? Jak sprawdzimy, czy działa? Co dalej, jeśli nie zadziała? Dobrze jest zapisać pytania przed wizytą albo przyjść z kimś, kto będzie notował.
✳️ Wczesna opieka paliatywna. Nie trzeba czekać na „ostatni etap”. Można poprosić lekarza o skierowanie do poradni medycyny paliatywnej już teraz, w trakcie leczenia onkologicznego. Zespół paliatywny zajmuje się bólem, dusznością, zmęczeniem, bezsennością i tym wszystkim, co odbiera jakość dnia.
✳️ Dobra kontrola objawów. Ból, nudności czy bezsenność trzeba zgłaszać, a nie znosić. Pomaga prosty dzienniczek objawów, na przykład codzienna ocena bólu w skali od 0 do 10. Z takimi zapiskami łatwiej rozmawiać z lekarzem i dobrać leczenie.
✳️ Wsparcie psychologiczne dopasowane do sytuacji. Jest szczególnie ważne w momentach przełomowych: przy diagnozie przerzutów, przy zmianie linii leczenia, przy złych wynikach. Psychoonkolog może pomóc nauczyć się żyć z niepewnością i radzić sobie z lękiem przed badaniami. Może też zauważyć depresję i pomóc w jej leczeniu.
✳️ Planowanie energii. Przy przewlekłym zmęczeniu pomaga rozkładanie aktywności w ciągu dnia i tygodnia. Najważniejsze sprawy warto załatwiać wtedy, kiedy energii jest najwięcej, i zostawiać sobie czas na odpoczynek, zanim przyjdzie wyczerpanie.
✳️ Wsparcie w pracy i w sprawach socjalnych. Warto sprawdzić, jakie świadczenia przysługują, czy można uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności i czy możliwa jest elastyczna forma pracy. Pomocny bywa pracownik socjalny w szpitalu.
Kobieta z chorobą przerzutową nie czeka na koniec leczenia, żeby zacząć żyć. Ona żyje teraz, między wizytami, badaniami i kolejnymi decyzjami. Dlatego tak ważne jest, żeby wsparcie nie było dodatkiem na „później”, tylko stałą częścią opieki. Dotyczy to wsparcia medycznego, psychologicznego, praktycznego i społecznego. Czasem pomaga też samo to, że ktoś zauważy tę rzeczywistość i nie będzie pytał, kiedy się skończy.
Jeśli żyjesz z chorobą przerzutową, napisz, co pomaga Ci najbardziej i czego najbardziej Ci brakuje. Twoje doświadczenie może być ważne dla innych kobiet w podobnej sytuacji
Źródła:
✳ ABC Global Alliance. (2025). Advanced breast cancer global decade report 2.0 (2015-2025): Knowledge in motion. https://www.abcglobalalliance.org/abc-global-charter-report
✳ Cardoso, F., Paluch-Shimon, S., Schumacher-Wulf, E., Matos, L., Gelmon, K., et al. (2024). 6th and 7th international consensus guidelines for the management of advanced breast cancer (ABC guidelines 6 and 7). The Breast, 76, Article 103756.
✳ Hart, N. H., Crawford-Williams, F., Crichton, M., Yee, J., Smith, T. J., Koczwara, B., Fitch, M. I., Crawford, G. B., Mukhopadhyay, S., Mahony, J., Cheah, C., Townsend, J., Cook, O., Agar, M. R., & Chan, R. J. (2022). Unmet supportive care needs of people with advanced cancer and their caregivers: A systematic scoping review. Critical Reviews in Oncology/Hematology, 176, Article 103728.
✳ Sanders, J. J., Temin, S., Ghoshal, A., Alesi, E. R., Ali, Z. V., Chauhan, C., Cleary, J. F., Epstein, A. S., Firn, J. I., Jones, J. A., Litzow, M. R., Lupu, D., Mendoza-Ayala, R., Mian, H., Nouri, T., Rossi, E., Sheridan, J., Smith, T. J., & Ferrell, B. R. (2024). Palliative care for patients with cancer: ASCO guideline update. Journal of Clinical Oncology, 42(19), 2336-2357.
