15/05/2026
Kumtesë / Соопштение
Forumi për Ndryshime në Arsim konsideron se e drejta e studentëve për të dhënë provime dhe për t’iu qasur proceseve profesionale në gjuhën e tyre amtare është një e drejtë që buron nga Kushtetuta, ligjet në fuqi dhe parimi i barazisë në qasje ndaj arsimit dhe profesionit.
Në një shoqëri demokratike dhe multietnike, garantimi i të drejtave gjuhësore nuk duhet të trajtohet si privilegj politik, por si standard institucional dhe juridik. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në fusha si drejtësia, ku kuptimi i saktë i terminologjisë dhe nuancave juridike është esencial për vlerësim të drejtë dhe profesional.
FNA vlerëson se institucionet kompetente duhet të ndërmarrin hapa konkretë për të siguruar zbatim të plotë dhe efektiv të të drejtave të garantuara me ligj, duke shmangur situata që prodhojnë pasiguri, tensione dhe ndjenjë të pabarazisë tek studentët.
Të drejtat themelore nuk duhet të varen nga politikat ditore, kalkulimet partiake apo (mos)vullneti momental i institucioneve. Ato duhet të garantohen dhe zbatohen në mënyrë konsekuente, sepse një shtet demokratik matet jo nga mënyra se si i deklaron të drejtat në letër, por nga mënyra se si i garanton ato në praktikë.
- - -
Форумот за образовни промени смета дека правото на студентите да полагаат стручни испити и да пристапуваат кон стручните процеси на својот мајчин јазик е право кое произлегува од Уставот, од важечките закони и од начелото на еднаквост во пристапот до образованието и професијата.
Во едно демократско и мултиетничко општество, гарантирањето на јазичните права не смее да се третира како политички привилегиум, туку како институционален и правен стандард. Ова е особено важно во области како што е правото, каде што прецизното разбирање на терминологијата и на правните нијанси е суштинско за праведно и стручно оценување.
ФОП оценува дека надлежните институции треба да преземат конкретни чекори за да обезбедат целосна и ефективна примена на правата загарантирани со закон, избегнувајќи ситуации кои создаваат несигурност, тензии и чувство на нееднаквост кај студентите.
Основните права не смеат да зависат од дневните политики, од партиските пресметки или од моменталната (не)волја на институциите. Тие мора да се гарантираат и да се применуваат доследно, бидејќи една демократска држава не се мери според начинот на кој ги декларира правата на хартија, туку според начинот на кој ги обезбедува во пракса.
