Граѓанско-научна космичка агенција на Македонија

02/12/2025

30/11/2025

🌌📘✨ 30 ноември 2025: една година од издавањето на ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО!

Денес, точно една година подоцна, го заокружуваме нашето еднонеделно одбележување на овој историски подвиг - денот кога Македонија се вброи меѓу земјите со пристап до меѓународното космичко право на свој мајчин јазик.

📅 30 ноември 2024 година е датумот кога:

• во Студентскиот културен центар при Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје беше промовирано делото United Nations/ United Nations Office for Outer Space Affairs (UNOOSA). International Space Law: United Nations Instruments. Превод Александар Ташковски и други. ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО. Скопје: МК‒СИРК, 2024;

• Републиката доби пристап до ново знаење;

• светското знаење се збогати со уште еден јазик на кој е достапно меѓународното космичко право;

• се изгради нов мост кон вселенското право.

🌍 Денес, една година подоцна и по една недела исполнета со активности за одбележување на ова достигнување, со особена радост ја затвараме годишнината со нашиот актуелен претседавач, м-р Александар Ташковски, воедно и генерален секретар на нашиот патрон Меѓународното КОСМИЧКО ДВИЖЕЊЕ (МКД) – Битола Космичко Движење / Cosmic Movement, кој ги запозна студентите со дистрибуцијата на делото:

• Печатениот формат е целосно дистрибуиран во Гостивар и Пробиштип, а делумно дистрибуиран во: Битола, Кичево, Куманово, Охрид, Прилеп, Скопје, Струга, Тетово, и Штип.

• Читателите и заинтересираните граѓани може електронски да ја следат дистрибуцијата и достапноста на печатениот формат во своите градови преку системот КОБИС, но само за библиотеките кои се негови членки на веб-страницата: https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/64811013

• Во една година, електронскиот формат е преземен (анг. download) повеќе од 2,500 пати, со просек од 50 до 60 преземања неделно. Пристапот до е-книгата е постојано отворен, бесплатен и достапен на: https://www.seds.org.mk/книга.pdf;

• Аудиоформатот е преслушан повеќе од 1,400 пати, со просек од 29 преслушувања неделно, и е бесплатно достапен на: https://www.seds.org.mk/книга.html;

• Светската мапа на преземања и преслушувања опфаќа четири континенти (Австралија, Африка, Европа и Северна Америка) и 21 државa: Австрија, Австралија, Албанија, Бугарија, Данска, Германија, Ирска, Италија, Македонија, Малта, Нигерија, Обединетото Кралство, Португалија, Србија, Соединетите Американски Држави, Франција, Холандија, Шведска, Швајцарија и Шпанија.

📚 Финалето на годишнината и неделата за нејзино одбележување го заокруживме со завршното излагање на претседавачот кој ги презентираше податоците што како издавач ги следиме преку Гугл аналитика (анг. Google Analytics). А, ние не само што ја вративме библиотеката на СКЦ при УКИМ во првобитна состојба, туку и ја унапредивме, уредивме и исчистивме.

За крај на ова одбележување, потсетуваме: оваа книга не е само превод, таа е почеток.
Почеток на македонското учество во глобалната дискусија за космосот, за правото, за иднината; почеток на една генерација која го претвора интересот во иницијатива, а иницијативата во дело.

На сите студенти, професори, институции, установи, библиотеки, партнери, соработници, преведувачкиот тим, и поддржувачите: ВИ БЛАГОДАРИМЕ. 🙏🏻

Ова е заеднички успех, заснован врз упорност, страст и целосна верба дека Македонија има што да каже за вселената, а македонските студенти имаат што да придонесат кон заедничката надлежност на целото човештво во вселенските работи.

🚀 Ad Astra!

30/11/2025

🌌 ЗАЕДНО НАД МАКЕДОНИЈА: ГЛЕДАЈТЕ БЕСПЛАТЕН ГЛОБАЛЕН ПРЕНОС „ЕРОС И АНДРОМЕДА“! 🔭✨

Во рамки на завршните активности од нашата Недела на ненадејни граѓанско-научни активности, Ви носиме уникатна астрономска појава:

Денес, астероидот (433) Ерос - еден од најпознатите блиски астероиди до Земјата - визуелно ќе помине во близина на јадрото на Галаксијата Андромеда (М31). Ова ќе овозможи двете да се гледаат заедно во истото телескопско поле - редок и исклучително впечатлив небесен „двобој“.

За оваа цел, астрономот д-р Џанлука Мази, основач на Проектот за виртуелен телескоп (анг. The Virtual Telescope Project) од Италија, во соработка со Астероидската фондација (анг. Asteroid Foundation), ќе одржи бесплатен глобален пренос во живо.

🔭 Што ќе гледате?
• Живо следење на движењето на Ерос покрај Андромеда
• Следење на астероидот во реално време
• Стручни коментари од професионални астрономи
• Совети како вакви појави може да се следат со мали аматерски телескопи

🗓 ДЕНЕС - 30 ноември 2025 (недела)
⏰ 20:00 UTC (21:00 по македонско време)
🌐 Гледајте во живо: virtualtelescope.eu
📌 Не е потребна регистрација – само посетете ја веб-страницата во терминот на настанот.

🌠 Како да го набљудувате и од Македонија?

📌 Ако имате телескоп или двоглед:
• Насочете се кон соѕвездието Андромеда
• Побарајте ја Галаксијата М31 - светла заматена дамка на североисточното вечерно небо
• Ерос ќе се гледа како „подвижна ѕвезда“ во близина на јадрото на галаксијата
• Најдобро е да набљудувате далеку од градско светло

📌 Ако немате телескоп – не грижете се!
Само следете го бесплатниот пренос во живо на електронската врска споделена погоре. Сликата ќе биде подобра од она што може да се види со аматерска опрема.

За скоро, со завршувањето на Неделата за одбележување на годишнината од издавањето на ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО од МК-СИРК, ќе го заокружиме и овој корисен и инспиративен циклус од граѓанско-научни активности.

Ви благодариме за интересот, учеството и љубопитноста. Продолжуваме да го градиме македонското мирољубиво истражување и употреба на космичкото пространство, чекор по чекор. 🌍✨

🚀 Ad Astra!

When Eros Sweeps Past Andromeda: a Rare Sky Encounter Live on 30 November.

On Sunday 30 November, the near-Earth asteroid (433) Eros will appear to pass close to the centre of the Andromeda Galaxy in our sky, so both will be visible together in the same telescopic field.

Astronomer Dr Gianluca Masi, founder of The Virtual Telescope Project in Italy, will follow the event with a free global livestream in collaboration with the Asteroid Foundation, sharing views of Eros as it moves a couple of degrees from Andromeda’s bright core and adding context along the way.

Eros is a well-known near-Earth asteroid and during this safe flyby at about 60 million km from Earth, it will be bright enough for small telescopes. Its path across the sky takes it close to Andromeda’s bright centre, so a nearby asteroid and the Milky Way’s nearest large galactic neighbor will appear in the same view.

You’re very welcome to join us online:
📅 Sunday 30 November 2025
🕗 20:00 UTC
🌐 Watch live at the link in the comments.

29/11/2025

Запознајте ја Хана Али, новиот Генерален секретар на нашата членка Македонски студенти за истражување и развој од космосот / Macedonian SEDS!

🌌 Хана Али: Генерален секретар на МК-СИРК! 🥳

Во рамките на нашата Еднонеделна програма за одбележување на годишнината од објавувањето на ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО, со особена радост ја соопштуваме веста за именувањето на колешката Хана Али за Генерален секретар на Македонските СТУДЕНТИ ЗА ИСТРАЖУВАЊЕ И РАЗВОЈ ОД КОСМОСОТ (МК-СИРК) – Скопје!

Во изминатиот тримесечен период, Хана најнапред беше назначена за вршител на должност Генерален секретар. Благодарение на нејзиниот темелен, креативен и иновативен пристап кон работата на Macedonian SEDS, како и поради нејзината искрена љубов кон науката и астрономијата, таа е избрана за Генерален секретар со мандат од една година.

Колешката Хана Али е активна студентка на насоката Астрономија и астрофизика при Институтот за физика на Природно-математичкиот факултет (УКИМ). Таа е посветена на популаризацијата на астрономијата и е авторка на низа впечатливи астрофотографии, презентирани и на специјална изложба во рамките на активностите на Македонското астрономско друштво (МАД), каде што активно учествува и придонесува. Исто така, таа е активен член и во Македонското друштво на студенти физичари (МДСФ).

Како Генерален секретар, Хана ќе раководи со оперативните и организациските активности на МК-СИРК, од координација на тековни настани до поддршка во реализацијата на нашата основна цел: промоција на космичките истражувања и развој преку образовни и инженерски проекти. Веруваме дека нејзината енергија, креативност и практично искуство ќе донесат силен нов поттик во работата на МК-СИРК.

📸 Фотографијата е направена како дел од активностите кај колегите на Природно-математичкиот факултет за популаризација на делото UN/United Nations Office for Outer Space Affairs. International Space Law: United Nations Instruments. Превод Александар Ташковски и други. ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО. Скопје: МК‒СИРК, 2024. 📘

Ве покануваме да ѝ посакате топло добредојде на Хана и да ја следите нашата програма во рамките на годишнината, но и нашите активности што продолжуваат по неа.

🚀 Ad Astra!

29/11/2025

✨🔭 доц. д-р Јана Богданоска со двоен придонес за две значајни недели!

Во рамките на нашата Еднонеделна прослава на годишнината од издавањето на „Инструменти на меѓународното космичко право“ и паралелната Недела на ненадејни граѓанско-научни активности од Граѓанско-научна космичка агенција на Македонија (ГНКА), чест ни беше што во истиот ден ни се придружи доц. д-р Јана Богданоска, претседател на Македонско астрономско друштво - МАД и доцент на Природно-математички Факултет (ПМФ), со долгогодишна и препозналтива посветеност кон популаризацијата на природните науки.

👩‍🔬 Како дел од граѓанско-научната програма на ГНКА, д-р Богданоска одржа интерактивно научно предавање посветено на астрономијата, со цел да ги доближи вселенските науки до младите, студентите и пошироката јавност. Со јасни примери, практични демонстрации и инспиративни објаснувања, таа уште еднаш потврди дека научната љубопитност е двигател на секој вистински прогрес.

📘 Потоа, во својство на прв промотор на делото United Nations/United Nations Office for Outer Space Affairs (UNOOSA). International Space Law: United Nations Instruments. Превод Александар Ташковски и други. ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО. Скопје: МК‒СИРК, 2024, д-р Богданоска одржа краток говор во кој го истакна значењето на преводот: делo кое, како што нагласи, по својата природа и квалитет е рамноправно со академска, научна и стручна публикација. На крај се осврна на пристапноста на меѓународните космичко-правни инструменти и важноста од нивното помакедончување. Нејзиниот придонес беше суштински дел и од првичната промоција пред една година, па затоа беше природно токму таа повторно да се обрати на јавноста по повод овогодинешното одбележување.

Овој настан овозможи две различни, но суштински мисии да се спојат:
* популаризацијата на науката;
* и одбележувањето на годишнината од помакедончувањето на меѓународното космичко право.

На доц. д-р Јана Богданоска ѝ изразуваме искрена благодарност за континуираната поддршка, инспирација и несебично вложување во развојот на научната култура и образовната иднина на Македонија.

🌌🚀 Ad Astra!

26/11/2025

25/11/2025

Говор на колешката Адела Асани по повод годишнината од издавањето на делото - која ја отвори првата промоција во својство на тогашен секретар на Универзитетско студентско собрание - УКИМ, а денес е актуелна постдипломка на Природно-математички Факултет при Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје:

„Точно пред една година, со огромна чест и голема емоција го отворив настанот во Студентскиот културен центар на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде што за првпат беше промовирано македонското издание на Обединетите нации: ИНСТРУМЕНТИ НА МЕЃУНАРОДНОТО КОСМИЧКО ПРАВО. Тоа не беше само промоција на книга - тоа беше промоција на визија, нова перспектива и шанса за македонските студенти да зачекорат во едно глобално, современо и сè поважно научно поле. Во соработка со Македонските СТУДЕНТИ ЗА ИСТРАЖУВАЊЕ И РАЗВОЈ ОД КОСМОСОТ (МК-СИРК) и под патронство на Меѓународното КОСМИЧКО ДВИЖЕЊЕ (МКД), успеавме да овозможиме нешто, што до тој момент недостасуваше: пристап до клучна литература по космичко право на македонски јазик. Многу студенти за првпат го држеа во раце овој материјал и се препознаа во нови идеи, нови можности и нови професионални правци. Тоа беше момент кога сфативме дека знаењето навистина нема граници – ниту географски, ниту јазични, ниту интелектуални. Во изминатите дванаесет месеци, ова издание не остана само на полица или во архиви – напротив, стана дел од училници, семинарски дискусии, студентски проекти и академски истражувања. Се покажа дека кога ќе му дадеш на студентот алатка, тој создава мостови; а кога ќе му дадеш знаење, тој создава иднина. Особена чест ми е што бев дел од процесот кој го збогати академското портфолио на нашата земја и им даде можност на младите од Македонија да бидат еднакво вклучени во глобалните разговори за космичкото право – тема која секој ден станува сè поважна во светот на науката, политиката, технологијата и меѓународните односи. Горда сум на целата заедница која застана зад ова издание: преведувачот, и главен и одговорен уредник, ревизорот, рецензентот, техничката редакција, лекторот, менаџерот на преведувачкиот процес, партнерите, соработниците, студентските организации, професорите и сите кои веруваат дека знаењето е најголемата инвестиција во иднината. Благодарна сум што моето име беше дел од оваа приказна, и уште повеќе сум благодарна што оваа приказна продолжува да се развива. Нека оваа едногодишнина биде потсетник дека секој мал чекор во науката може да стане голем скок за целата заедница. Продолжуваме да создаваме можности, да градиме визии и да го отвораме патот за идните генерации.“

- Адела Асани, ПМФ-УКИМ

24/11/2025

📍По повод месецот на науката, Граѓанско-научната космичка агенција (ГНКА) започнува серија изненадни настани посветени не само на науката, туку и на граѓанскиот активизам. Ќе покажеме како овие две се спојуваат кога зборуваме за вселената. 🚀

Вчера го одбележавме стартот на оваа граѓанско-научна програма со отворање на настаните по повод годишнината од помакедончувањето на меѓународното космичко право. 📚

Претседателот на ГНКА, проф. д-р Ивица Милевски, за научниот дел ја нагласи важноста на ваквите академски публикации за развојот на науката и општеството. Додека за граѓанскиот дел, тој потсети на поднесената иницијатива до Претседателот на државата, Собранието и МНР, со која јасно побаравме:
да се признае правото на македонските граѓани за пристап до космичките благодати! 🌌

Следете нѐ — следуваат нови изненадни научно-граѓански настани! ✨

23/11/2025