11/06/2026
Реакција на Синдикалната организација при јавните обвинителства на Република Северна Македонија
СООПШТЕНИЕ ДО ЈАВНОСТА
Вработените во јавнообвинителската служба изразуваат сериозно незадоволство од Предлог-законот за јавнообвинителска служба кој е во собраниска процедура, бидејќи истиот не ги исполнува целите поради кои беше најавуван како реформски закон.
Иако во јавноста се претставува како значаен реформски исчекор и исполнување на обврските од Реформската агенда, предложениот текст во најголем дел ги задржува постојните решенија и не обезбедува вистинско издвојување на јавнообвинителската служба од системот на државната администрација.
Особено загрижува што законот не носи суштински подобрувања во управувањето со човечките ресурси, ниту пак предвидува мерки што ќе помогнат во надминување на долгогодишниот одлив на кадар од јавните обвинителства. Дополнително, во образложението на законот е наведено дека неговото спроведување нема да предизвика дополнителни финансиски последици, што потврдува дека не се предвидени суштински подобрувања на положбата на вработените.
Загрижува и фактот што голем дел од решенијата се темелат на постоење на генерален секретар, секретари и раководни јавнообвинителски службеници, иако најголем дел од овие работни места во моментов не се пополнети или се застапени во многу мал број.
Само за илустрација, во моментов ниту едно обвинителство нема секретар, а нема ниту Генерален секретар. На тој начин се создава систем чија практична примена уште од самиот почеток е доведена во прашање. Дополнително, законот содржи правно-технички и номотехнички недостатоци кои создаваат правна нејаснотија и отвораат прашања во однос на статусот на дел од вработените во Јавното обвинителство.
Особено загрижува што текстот доставен во собраниска процедура значително отстапува од решенијата подготвени од Работната група во која учествуваа претставници на Јавното обвинителство, надлежните институции и меѓународните партнери. Поради тоа, сметаме дека наместо суштинска реформа, се создава впечаток на реформски процес без реално спроведување на неопходните промени за зајакнување на самостојноста на Јавното обвинителство и подобрување на положбата на јавнообвинителската служба.
Ги повикуваме Владата и пратениците внимателно да ги разгледаат забелешките на вработените и да обезбедат законски решенија кои навистина ќе придонесат кон создавање функционална, професионална и самостојна јавнообвинителска служба.
Бараме да се врати Предлог-законот за јавнообвинителска служба на доработка, односно да се врати онаа верзија на Законот која ја изработи работната група. Воедно, предупредуваме дека оваа верзија на Законот за јавнообвинителска служба, која во моментов е во собраниска процедура, не дава самостојност во одлучувањето на Јавниот обвинител на РСМ за сè она што тој би требало да одлучува во врска со јавнообвинителската служба: плати, надоместоци, додатоци, вработувања, интерни огласи, онака како што тоа е предвидено со Законот за јавно обвинителство.
Уште еднаш вработените во јавнообвинителската служба укажуваат на проблемите поврзани со кадровската екипираност, професионалниот развој и материјалниот статус, а притоа совесно и одговорно ги извршуваат своите работни обврски и задачи и покрај континуираниот одлив на кадар и зголемениот обем на работа.
Доколку и овој процес на донесување на Закон заврши без суштинско прифаќање на оправданите забелешки на јавнообвинителската служба, вработените ќе бидат принудени да ги разгледаат и искористат сите законски механизми за заштита на своите права и професионални стандарди, вклучително и можноста за организирање на соодветни облици на синдикални и колективни дејствувања, протести и штрајкови.