04/06/2026
Przewodniczący OSIiR Janusz Olewiński na ręce Prezydenta RP Karola Nawrockiego w dniu 4 czerwca 2026 r. skierował pismo następującej treści:
Szanowny Panie Prezydencie,
W imieniu osób represjonowanych z powodów politycznych, zasłużonych
dla kraju i zaangażowanych w obronę niepodległości i suwerenności Rzeczypospolitej, zwracam się do Pana Prezydenta z wyrazami poparcia dla Pańskiej inicjatywy dotyczącej pozbawienia Władimira Żeleńskiego najwyższego odznaczenia RP — Orderu Orła Białego.
Uważamy, że to wyjątkowe wyróżnienie, będące symbolem honoru, odwagi
i wierności Rzeczypospolitej, powinno być zarezerwowane wyłącznie dla osób,
których działania pozostają w pełnej zgodzie z wartościami, jakie to odznaczenie reprezentuje.
Order Orła Białego, ustanowiony w 1705 roku, to nie tylko zaszczyt,
lecz także zobowiązanie. Jego historia jest nierozerwalnie związana z losami państwa polskiego — zarówno w okresach rozkwitu, jak i w czasach zaborów, okupacji czy walki o niepodległość. Odznaczenie to otrzymywali ludzie, którzy swoją postawą wzmacniali polską rację stanu, działali na rzecz dobra wspólnego i budowali autorytet Rzeczypospolitej. Właśnie dlatego tak istotne jest, aby jego posiadacze nie budzili najmniejszych wątpliwości co do zgodności ich działań z interesem państwa polskiego. Symbolika Orderu Orła Białego wymaga najwyższej staranności, odpowiedzialności i dbałości o jego prestiż.
Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach, Prezydent Rzeczypospolitej
ma prawo zarówno nadawać, jak i odbierać odznaczenia w sytuacjach, gdy pojawiają się przesłanki podważające zasadność ich dalszego posiadania.
Inicjatywa Pana Prezydenta dotycząca odebrania Orderu Orła Białego
W. Żeleńskiemu mieści się w tych kompetencjach i otwiera przestrzeń do rzetelnej, opartej na faktach oceny, czy dotychczasowe decyzje odznaczeniowe pozostają aktualne w świetle nowych okoliczności.
Uważamy również, że warto rozważyć szerszy przegląd dotychczas przyznanych odznaczeń państwowych tak, aby upewnić się, że wszystkie osoby uhonorowane najwyższymi wyróżnieniami rzeczywiście reprezentują wartości, które te odznaczenia symbolizują. Jako przykład wskazujemy sytuację, w której osoby odznaczone Krzyżem Wolności i Solidarności publicznie występowały przeciwko Jarosławowi Kaczyńskiemu
podczas jego wizyty na Wawelu — miejscu spoczynku jego brata, Prezydenta RP,
oraz bratowej w rocznice ich tragicznej śmierci. Takie zachowania budzą uzasadnione pytania o zgodność postawy odznaczonych z ideą, którą ma uosabiać to wyróżnienie.
Rzetelna, przejrzysta weryfikacja mogłaby wzmocnić zaufanie obywateli do instytucji państwowych oraz przyczynić się do odbudowy autorytetu systemu odznaczeń.
W czasach, gdy debata publiczna jest pełna emocji, a opinia społeczna coraz uważniej przygląda się działaniom osób publicznych, szczególnie ważne jest, aby państwowe symbole pozostawały nienaruszone i wolne od kontrowersji.
Oczekujemy, że osoby odznaczone najwyższymi wyróżnieniami będą wzorem postawy obywatelskiej, odpowiedzialności, lojalności i wierności wobec Rzeczypospolitej.
Dlatego Pańska inicjatywa stanowi ważny sygnał, że honor państwa polskiego
wymaga stałej ochrony i dbałości.
Szanowny Panie Prezydencie, wyrażamy nadzieję, że dalsze działania w tej sprawie przyczynią się do wzmocnienia prestiżu polskich odznaczeń oraz do umocnienia zaufania obywateli do instytucji państwa.