Towarzystwo dla Natury i Człowieka

03/06/2026

Stabilność obecnego modelu gospodarki i rynku pracy to ważny aspekt dyskusji o przyszłości Lasów Sobiborskich.

FIRMY LEŚNE GWARANCJĄ DOBROBYTU?
Gospodarka leśna przedstawiana jest często jako podstawa bytu lokalnych społeczności w Lasach Sobiborskich. To jednak raczej opis dawnej epoki. Aktualnie firmy leśne wciąż są sumarycznie istotnym pracodawcą, ale nie takim, który "ciągnie" lokalny rynek pracy i lokalną ekonomię a jego znaczenie raczej spada.
SKALA ZATRUDNIENIA
Firmy leśne pracujące dla Nadleśnictwa Sobibór, według własnych deklaracji, zatrudniają łącznie na stałe ok. 40 osób. Co najmniej drugie tyle robotników związanych jest z branżą okazjonalnie, sezonowo. Dla odniesienia: w miejscowościach bezpośrednio przylegających do planowanego parku narodowego mieszka niemal 4 tys. osób. W szerszym sąsiedztwie (gminy: Włodawa, Wola Uhruska, Hańsk,
Wyryki, Sawin i miasto Włodawa) mieszka ok. 32 tys. osób.
LIKWIDACJA MIEJSC PRACY
Według głosów przedsiębiorców oraz mieszkańców, w ostatnich latach nastąpiła znaczna mechanizacja prac, która zmniejszyła zapotrzebowanie na siłę roboczą. Dotyczy to zarówno osób pracujących przy ścince i wywózce, gdzie wprowadzono harvestery , jak i np. sadzenia, gdzie również wprowadzono efektywne maszyny. Z deklaracji przedsiębiorców wynika, że proces ten będzie kontynuowany, co wiąże się z dalszym ograniczeniem zatrudnienia.
RYZYKO UTRATY RYNKU
Prace leśne zlecane są w ogłaszanych co roku przetargach. Lokalne firmy, nawet zrzeszone w konsorcjum, nie maja gwarancji kontraktów na kolejne lata. Zjawisko przejmowania zleceń przez duże firmy zewnętrzne coraz bardziej wpływa na polski rynek leśny. Na dużą skalę dzieje się to w zachodniej Polsce.
W 2025 r. Lasy Państwowe odnotowały 360 mln zł oszczędności dzięki ofertom tańszym względem kosztorysów. Największe zaniżenia cen miały miejsce w RDLP Piła, Zielona Góra, Szczecin -oszczędności sięgały 15-20%. Tam przetargi wygrywają ponadlokalne firmy dysponujące własną baza maszynową, ew podzlecające mniej dochodowe prace lokalnym firmom.
10 największych w Polsce firm wykonujących usługi leśne ma razem ok. 10 proc. całego pozyskania drewna w Lasach Państwowych.
Decyzje dotyczące kierunków rozwoju gmin powinny uwzględniać tę niestabilność i trendy. Jednym z kierunków jest dywersyfikacja. Powstanie parku narodowego to potencjalny rynek prac z zakresu czynnej ochrony przyrody (usuwanie roślinności inwazyjnej, wykoszenia) oraz ekstensywnej gospodarki leśnej opartej w większym stopniu o prace ręczną.

03/06/2026

Tak właśnie ginie chomik europejski w Lublinie. Teraz, aktualnie, w kilkunastu miejscach w mieście i na obrzeżach.

30/05/2026

Jedno z ważniejszych siedlisk chomika zniszczone za zgodą urzędów.Co do losu tej części zwierząt, która została rzekomo przesiedlona również są poważne wątpliwości https://www.facebook.com/share/r/1DzXfV4pFg/

29/05/2026

Analiza popularnego stwierdzenia o bogactwie przyrodniczym Lasów Sobiborskich jako "dziele pokoleń leśników".
Fot. Mieczysław Kozioł

Jednym z argumentów wytaczanych przeciwko podwyższeniu rangi ochrony części Lasów Sobiborskich jest stwierdzenie, że przyrodnicze bogactwo tego obszaru zawdzięczamy pracy pokoleń leśników.
Niezależnie od tego ile w tym uogólnieniu jest prawdy, warto podkreślić kilka rzeczy:
1)
Propozycja powołania parku narodowego nie jest votum nieufności dla Lasów Państwowych. Jest docenieniem walorów miejsca i propozycją zmiany priorytetów. Zmiany, która nie jest możliwa w dotychczasowej formule. Jeśli Lasy mają być "samofinansujące się" (duże uproszczenie, patrz post z dn. 6.05.2026 ) - na pierwszym miejscu zawsze będzie funkcja produkcyjna.
2)
Ogromna część już istniejących parków narodowych również powstała na gruntach zarządzanych wcześniej przez Lasy Państwowe. Nikt na serio nie neguje dziś tamtych decyzji.
DZIEŁO LEŚNIKÓW CZY GEOLOGII I HISTORII?
3)
Lasy Sobiborskie na tle innych nadleśnictw Lubelszczyzny wyróżniają się niesamowicie pod kątem wartości przyrodniczych. "Praca pokoleń leśników" w okolicach Puław, Hrubieszowa czy Świdnika nie sprawiła, że tamtejsze lasy stały się jedną z najważniejszych ostoi żółwia błotnego, gadożera, rzadkich sów itd.
4)
Tym co sprawia, że jest to tak bogaty teren są mokradła, siedliska podmokłe i wilgotne zajmujące prawie połowę obszaru. Nie są one wynikiem "pracy pokoleń" tylko specyficznej budowy geologicznej.
5)
Leśnicy od ponad 70 lat obsadzali i hodowali lasy gospodarcze na gruntach, które wycofywano z rolnictwa. Były to głównie sosnowe monokultury, ale powstała w ten sposób rozległa "otulina" dla jezior o torfowisk. Połączenie tych czynników stworzyło doskonałe warunki dla wielu gatunków.
6)
Pierwszą przyczyną zalesień był drastyczny spadek zaludnienia po powojennych wysiedleniach ludności ukraińskiej. Sprowadzając rzecz do absurdu za ojca zalesień moglibyśmy uznać sowieckiego aparatczyka Nikitę Chruszczowa, który stał za tą decyzją.
7)
W latach 80., 90. i po 2000 z powodu słabej jakości gleb i spadku zaludnienia z uprawy wycofano i zalesiono kolejne tysiące hektarów.
8)
Przez dekady wielu leśników rozumiało potrzeby ochrony przyrody. Nadleśnictwo angażowało się w projekty ochrony gatunków, np żółwia błotnego czy małej retencji. Przyrodnicy i naukowcy z lubelskich i warszawskich uczelni, parki krajobrazowe, konserwatorzy przyrody a potem RDOŚ opierali się w swojej pracy na współdziałaniu z zarządcą.
9)
Z drugiej strony działania związane z gospodarką leśną, jak odprowadzanie wody siecią rowów również robiło swoje. To, co w latach 70. czy 80. nie miało może większego negatywnego znaczenia, w okresie dzisiejszych zmian klimatycznych i trwałej suszy wymaga nowego spojrzenia.
10)
W ostatniej dekadzie zmieniało się też mocno samo leśnictwo. Z jednej strony nowe trendy (dopasowanie nasadzeń do siedliska, docenianie naturalnych odnowień) w długoletniej perspektywie przyniosą pewnie efekty. Z drugiej mamy szerokie zastosowanie maszyn (harvestery), ograniczenie stosowania ochrony gatunkowej (w związku z "racjonalną gospodarką), w tym przeniesienie na inne pory roku, w tym okresy lęgowe, części prac wycinkowych dawniej prowadzonych głownie zimą. Dla niektórych gatunków utrudnieniem jest wprowadzenie grodzenia upraw siatką drucianą

Podsumowując:
Praca pokoleń leśników w wielu aspektach przyczyniła się do zachowania do dziś przyrodniczego bogactwa, jednak stwierdzenie, że "to wszystko mamy dzięki leśnikom" jest grubo, grubo naciągane. Propozycja zmian formuły zarządzania tym konkretnym fragmentem lasu jest zaś odpowiedzią na nowe potrzeby ochrony przyrody w skali kraju i świata.

23/05/2026

Za nami ostatnie z serii warsztatów bezpiecznej jazdy rowerem w ruchu drogowym, dla uczestniczek projektu "Rowerowa moc dla kobiet z doświadczeniem migracji".
Ich celem było- lepsze poznanie miasta i infrastruktury pod kątem planowania własnych bezpiecznych tras rowerowych, poprawy umiejętności bezpiecznej jazdy i poprawa kondycji fizycznej. Byliśmy w większości dzielnic Lublina.

Uczestniczki opracowują własne projekty z zakresu edukacji rowerowej- zaprosimy Was na podsumowanie ich działań 21 czerwca, o godz.12 w Baobabie

Partnerem projektu jest stowarzyszenie Homo Faber
Projekt finansowany jest przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków CERV finansowanego ze środków KE w ramach programu "Obywatele, Równość, Prawa i Wartości" na lata 2021-2027

23/05/2026

Dzień Żółwia

Dziś Światowy Dzień Żółwia.
Dla jedynego naszego żółwia Lasy Sobiborskie to niewątpliwie jedno z najważniejszych miejsc występowania. Przyjęło się uznawać tutejszą populację za najliczniejszą w Europie. Do przetrwania wymaga ochrony siedlisk, zarówno mokradeł jak i lęgowisk zarastających inwazyjną roślinnością. Wymaga też czynnej ochrony, zwłaszcza w czasie lęgów.
Znaczące sukcesy w ochronie żółwia, dzięki wielopoziomowej ochronie czynnej odnosi Poleski Park Narodowy. Być może tamtejsza populacja przerosła już liczebnie sobiborską.
Żółw błotny jako gatunek zagrożony chroniony jest przez polskie prawo od czasów II Rzeczpospolitej.

22/05/2026

Dziś dzień refleksji nad utratą bogactwa życia na Ziemi oraz nad sposobami zahamowania tego procesu.

22 maja obchodzimy, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowy Dzień Bioróżnorodności.

Jest to święto powołane w celu przypomnienia o skali zanikania bogactwa gatunków i środowisk. Dzień Różnorodności Biologicznej mówi nam o miejscu człowieka w "tkaninie życia", o naszej współzależności, o konieczności ograniczenia presji na obszary cenne przyrodniczo, pozostawienia przestrzeni dla zagrożonych form życia i troski o te, które potrzebują wsparcia by przetrwać.

„Każdego roku znikają tysiące gatunków roślin i zwierząt, których nie będziemy już mogli poznać, których nie będą już mogły zobaczyć nasze dzieci, a znikną na zawsze. Z tego powodu jesteśmy zobowiązani wobec naszych dzieci i wobec stworzenia"
papież Franciszek, encyklika "Laudato Si"

Globalny kryzys bioróżnorodności to bezprecedensowy spadek bogactwa życia na Ziemi. Szacuje się, że w ciągu ostatnich dekad populacje dzikich zwierząt skurczyły się o ponad dwie trzecie, a tysiące gatunków staje w obliczu wyginięcia. (gov.pl)

Spadek bioróżnorodności to nie tylko problem natury etycznej – zagraża on podstawom ludzkiego bytu. Destabilizacja ekosystemów uderza w rolnictwo, obniża żyzność gleb, ogranicza naturalne oczyszczanie wody i zagraża globalnym bezpieczeństwu żywnościowemu. (IUNG)

Na fotografii:
Mokradła, w tym torfowiska, są jednym z najbardziej różnorodnych biologicznie a jednocześnie najszybciej zanikających środowisk, siedliskiem wielu zagrożonych gatunków.
Okolice Stulna, fot. Mieczysław Kozioł

21/05/2026

Rozpoczynamy tegoroczny sezon prac na cmentarzach.

PRACE NA CMENTARZU W SUCHAWIE
W dniach 25-26 maja planujemy kontynuację prac remontowych przy wybranych nagrobkach na cmentarzu prawosławnym w Suchawie (gm. Wyryki).
Osoby zainteresowane włączeniem się w działania prosimy o kontakt mailowy ([email protected]) lub przez messenger

19/05/2026

Projekt Sobiborskiego parku narodowego nie dotyczy terenów produkcji rolnej.

PROPOZYCJA PARKU NIE OBEJMUJE TERENÓW ROLNYCH
Postulat objęcia części Lasów Sobiborskich parkiem narodowym spotyka się często z obawą o wpływ na rolnictwo. Pod koniec kwietnia stanowisko przyjęła nawet Izba Rolnicza. W stanowisku zgromadzenie LIR wyraziło m.in obawy o to, że utworzenie parku spowoduje na dużą skalę takie skutki jak
zakaz inwestycji budowlanych, ograniczenie możliwości dziedziczenia, osłabienie konkurencyjności gospodarstw rodzinnych...
Tymczasem jedyna publicznie zgłoszona i dyskutowana koncepcja nie obejmuje ŻADNYCH gruntów ornych. Jedyne użytkowane rolniczo grunty ujęte w tej wyjściowej propozycji to łącznie ok. 250 ha podmokłych, ekstensywnie użytkowanych, po części nieużytkowanych, łąk w okolicy Suchawy i Stulna. Również proponowany obszar otuliny nie wkracza szeroko na tereny rolne.
Proponowane granice nie obejmują terenów zabudowanych a głownie tereny leśne, na których niezależnie od parku nie ma możliwości lokalizacji "inwestycji budowlanych".
W jaki sposób park miałby zagrażać konkurencyjności gospodarstw rodzinnych?
W jaki sposób park miałby zakłócać dziedziczenie gospodarstw? Nie ma takiej możliwości prawnej nawet w przypadku gruntów w granicach parku, a tym bardziej poza jego granicami. Czym innym jest prawo pierwokupu, ale ono nie dotyczy gruntów poza parkiem czyli w przypadku omawianej propozycji nie znajduje zastosowania.

18/05/2026

Za nami trzy dni intensywnych rozmów, wymiany doświadczeń i wspólnego oglądania dobrych praktyk w terenie. Tegoroczny zjazd Federacji Rowerowej w Świdniku pokazał, że średniej wielkości miasta również mogą budować przyjazną politykę rowerową. Świdnik zrobił na nas ogromne wrażenie: konsekwentny rozwój infrastruktury, edukacja rowerowa w szkołach i realne wsparcie dla codziennej jazdy rowerem to kierunek, który warto powielać w całej Polsce.
Widok dzieci codziennie dojeżdżających samodzielnie rowerami do szkol, mieszkańców w każdym wieku na rowerach daje do myślenia.
Podczas zjazdu Federacji zobaczyliśmy miasto, które nie traktuje roweru jak dodatku, tylko jako realny środek transportu.
Jeśli będziecie w okolicy Lublina koniecznie odwiedzajcie Świdnik!
Był też czas na wymianę doświadczeń, wspólne przejazdy i obserwację zajęć praktycznych dla uczniów.
Dziękujemy Miastu Świdnik za gościnę i inspirację, organizatorom i gospodarzom za wspaniały program pobytu i atrakcje, a wszystkim organizacjom członkowskim i partnerskim za obecność, rozmowy i energię do dalszego działania na rzecz lepszej, bezpieczniejszej i bardziej rowerowej Polski.

Projekt "Federalizacja Organizacji Rowerowych"jest finansowany ze Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Minister do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego