Το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής Υγείας είναι μια οργάνωση που εργάζεται από το 2006 με στόχο την προάσπιση των δικαιωμάτων ατόμων που εμπλέκονται στο σύστημα υπηρεσιών ψυχικής υγείας και την προώθηση εναλλακτικών μη-ψυχιατρικών τρόπων αντιμετώπισης του ψυχικού πόνου.
Λειτουργεί με τη μορφή ενός δικτύου προσώπων που εμπλέκονται στο σύστημα της ψυχικής υγείας, δηλαδή χρηστών ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών, συγγενών τους και επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Είναι ανοιχτό στη συμμετοχή οποιουδήποτε άλλου προσώπου συμμερίζεται τη φιλοσοφία και τους στόχους του.
Η έδρα του βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, αλλά δέχεται αιτήματα και καταγγελίες και από την υπόλοιπη Ελλάδα, και οργανώνει αντίστοιχες δράσεις, συχνά σε συνεργασία με άλλες οργανώσεις.
ΔΡΑΣΕΙΣ:
Προώθηση εναλλακτικών τρόπων αντιμετώπισης του ψυχικού πόνου: Με στόχο την προώθηση της ελευθερίας επιλογής, που συνιστά θεμέλιο λίθο της άσκησης των δικαιωμάτων των χρηστών ψυχιατρικών υπηρεσιών, το Παρατηρητήριο αναζητεί και προωθεί εναλλακτικούς τρόπους αντιμετώπισης του ψυχικού πόνου μέσω (α) συλλογής σχετικού ενημερωτικού υλικού και ανάρτησής του στην ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου (β) οργάνωσης εκδηλώσεων (γ) αναζήτησης και προώθησης διαθέσιμων εναλλακτικών πρακτικών στον Ελλαδικό χώρο.
Υποστήριξη για σύσταση και λειτουργία ομάδων αυτοβοήθειας: Ήδη λειτουργούν δύο ομάδες αυτοβοήθειας με την υποστήριξη του Παρατηρητηρίου: α) μία ομάδα αυτοβοήθειας για ανθρώπους που ακούνε φωνές ή/και έχουν ασυνήθιστες πεποιθήσεις, στα πλαίσια του Δικτύου Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές (τηλ. επικοινωνίας 6983 097850). β) η ομάδα αυτοβοήθειας Ελεύθερη Πτώση «για τη θλίψη και τη Λύπη», που απευθύνεται σε άτομα με διπολικές διαγνώσεις ή/και ακραίες εμπειρίες θλίψης (τηλ επικοινωνίας 6948 041324). Το Παρατηρητήριο υποστηρίζει τη σύσταση και λειτουργία ομάδων αυτοβοήθειας σε άλλες πόλεις της Ελλάδας μετά από αίτημα κατοίκων εκεί, μέσω (α) παροχής ενημερωτικού υλικού σχετικά με την αυτοβοήθεια (β) παροχής τεχνογνωσίας και προσωπικής εποπτείας των συντονιστών της ομάδας γ) προσωπικών επισκέψεων μελών του Παρατηρητηρίου επί τόπου για να διεξαγωγή εκδηλώσεων και συνομιλιών με το κοινό.
Ίδρυση «Σεμιναρίων πάνω στην Ψύχωση»: Πρόκειται για μεικτές ομάδες βιωματικής κατάθεσης εμπειριών γύρω από ακραία ψυχικά φαινόμενα με στόχο την ανάδειξη μια νέας γνωσιοθεωρίας γύρω από την Τρέλα. Σήμερα λειτουργούν 2 Σεμινάρια πάνω στην Ψύχωση στην Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα (2012, 2013, 2014).
Ελληνικό Δίκτυο Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές: Το Παρατηρητήριο εκπροσωπεί το Ελληνικό Δίκτυο Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές στην Θεσσαλονίκη και είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές (Intervoice). Γίνονται εκδηλώσεις και μεταφράζεται σχετικό υλικό (δημοσιοποιείται στην ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου) με στόχο την προώθηση μιας εναλλακτικής προσέγγισης στην εμπειρία των φωνών και των ασυνήθιστων ιδεών. Τέλος, άνθρωποι που ακούνε φωνές μπορούν να λάβουν ατομική υποστήριξη στην κατανόηση και διαχείριση των φωνών από μέλη του Παρατηρητηρίου.
Ζώνες Ψυχικής Υγείας Πολιτών: Υπηρεσία βασικής συμβουλευτικής εργασίας και κοινωνικής-πολιτικής δικτύωσης με πολίτες με ψυχοκοινωνικά αιτήματα. Σε συνεργασία με τις Επιτροπές Αγώνα και τις Συνελεύσεις Γειτονιών, λειτουργούν σήμερα τρεις Ζώνες, στην Τούμπα, το Φάληρο και το Κέντρο της Θεσσαλονίκης (2013).
Προώθηση της Ψυχιατρικής Διαθήκης: Πρόκειται για ένα κείμενο, που υπογράφεται ενώπιον συμβολαιογράφου ή δικηγόρου, στο οποίο διατυπώνεται η ενήμερη βούληση του ατόμου σε περίπτωση ενδεχόμενου ακούσιου ή εκούσιου ψυχιατρικού εγκλεισμού, σχετικά με το τι επιτρέπει και τι απαγορεύει να ασκηθεί ως θεραπεία ή άλλος χειρισμός πάνω στο σώμα και το πνεύμα του, σύμφωνα με το συνταγματικό δικαίωμα περί προσωπικής ελευθερίας και αυτοδιάθεσης. Ο υπογράφων ορίζει συγκεκριμένα πρόσωπα εμπιστοσύνης, στα οποία αναθέτει να φροντίσουν για την τήρηση της εκπεφρασμένης βούλησης του με όλα τα νόμιμα μέσα σε περίπτωση ακούσιας ή και εκούσιας προσαγωγής του σε ψυχιατρική μονάδα. Το Παρατηρητήριο υποστηρίζει οποιονδήποτε το επιθυμεί στη σύνταξη της ψυχιατρικής του διαθήκης μέσω (α) παροχής πληροφοριών (β) παροχής προτύπου ψυχιατρικής διαθήκης στην ιστοσελίδα του (γ) ατομικής συμβουλευτικής για τη σύνταξη Ψ.Δ. δ) διασύνδεσης με νομικούς επαγγελματίες για την υπογραφή της.
Ατομική υποστήριξη ατόμων στην προάσπιση των δικαιωμάτων τους: Σε περιπτώσεις ατόμων που απευθύνονται στο Παρατηρητήριο προσωπικά με καταγγελίες σχετικά με καταπάτηση των δικαιωμάτων τους στα πλαίσια της εμπλοκής τους με υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή εκφράζοντας βούληση για άσκηση δικαιωμάτων τους, το Παρατηρητήριο τα υποστηρίζει μέσω (α) ενημέρωσής τους για τα δικαιώματά τους και τις νόμιμες διαδικασίες για να τα προασπίσουν (β) διασύνδεσης με νομικούς ή άλλους επαγγελματίες που μπορούν να κινήσουν τις νόμιμες διαδικασίες εκ μέρους τους γ) επαφής μέλους του Παρατηρητηρίου με γιατρούς του ιδρύματος εγκλεισμού τους.
Συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με καταπατήσεις δικαιωμάτων: Συγκεντρώνονται πληροφορίες σχετικά με περιστατικά κακοποίησης νοσηλευόμενων σε δημόσιες και ιδιωτικές δομές ψυχικής υγείας, περιπτώσεις καταπάτησης των δικαιωμάτων χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, των συγγενών τους καθώς και εργαζομένων στο χώρο αυτό, περιστατικά και προβληματισμοί γύρω από δεοντολογικά ζητήματα, καθώς και ελλείψεις του συστήματος ψυχικής υγείας. Με βάση τα αιτήματα και τις καταγγελίες που κοινοποιούνται σε αυτό, το Παρατηρητήριο μπορεί κατά περίπτωση να δράσει είτε συλλογικά, μέσω της σύνταξης έγγραφων καταγγελιών, είτε ατομικά, μέσω της υποστήριξης του άμεσα ενδιαφερόμενου ατόμου στην προάσπιση των δικαιωμάτων του, εφόσον οι άμεσα ενδιαφερόμενοι συναινούν, συμμετέχουν ενεργά, συνδιαμορφώνουν και να συναποφασίζουν σε κάθε στάδιο διαχείρισης της πληροφορίας.
Καταγγελίες για καταπατήσεις δικαιωμάτων σε ιδιωτικές κλινικές: Τον Απρίλιο του 2008, με βάση διαμαρτυρίες από ενδιαφερόμενα πρόσωπα, το Παρατηρητήριο έκανε έγγραφη αναφορά προς το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης στην Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές ζητώντας την εξέταση και κατά περίπτωση διόρθωση των εκεί αναφερόμενων περιστατικών ή συνθηκών. Η Επιτροπή διενέργησε σχετικό έλεγχο και διατύπωσε συστάσεις προς τις αναφερόμενες κλινικές, οι οποίες δεν τηρήθηκαν.
