Όμιλος Φίλων Αστρονομίας

Όμιλος Φίλων Αστρονομίας Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1997 με σκοπό να φέρει κοντά όλους όσοι κοιτούν ψηλά... Friends of Astronomy Club in Thessaloniki, Greece
(1)

22/08/2026

Μερική έκλειψη Σελήνης στις 28 Αυγούστου 2026

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 θα πραγματοποιηθεί μια εντυπωσιακή μερική έκλειψη Σελήνης, κατά την οποία ένα μεγάλο μέρος του σεληνιακού δίσκου θα περάσει μέσα από τη σκιά της Γης. Στο μέγιστο της έκλειψης, περίπου 93% της Σελήνης θα βρίσκεται μέσα στην πλήρη σκιά του πλανήτη μας.

Η έκλειψη θα πραγματοποιηθεί περίπου δύο εβδομάδες μετά την ολική έκλειψη Ηλίου που ήταν ορατή από την Ισπανία. Τα δύο φαινόμενα συνδέονται με τη θέση της Σελήνης κοντά στους συνδέσμους της τροχιάς της: στην έκλειψη Σελήνης η Σελήνη θα βρίσκεται κοντά στον ανερχόμενο σύνδεσμο, ενώ στην προηγούμενη έκλειψη Ηλίου βρισκόταν κοντά στον κατερχόμενο σύνδεσμο.

Η έκλειψη θα είναι ολόκληρη ορατή από μεγάλο μέρος της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, ενώ θα ξεκινήσει πάνω από τον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό. Καθώς η Γη θα περιστρέφεται, η Σελήνη θα δύει και το φαινόμενο θα ολοκληρώνεται για παρατηρητές στην Αφρική, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, προσφέροντας έτσι και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης την ευκαιρία να παρακολουθήσει την έκλειψη.

Από την Ελλάδα, η έκλειψη θα είναι ορατή μόνο στην αρχή της. Η Σελήνη θα βρίσκεται πολύ χαμηλά πάνω από τον δυτικό ορίζοντα και θα δύσει περίπου στις 06:55, πριν ολοκληρωθεί το φαινόμενο. Επομένως, για τους παρατηρητές στην Ελλάδα, η θέαση θα είναι περιορισμένη και θα απαιτεί απόλυτα ελεύθερο δυτικό ορίζοντα.

Περισσότερες πληροφορίες για το φαινόμενο και σύνδεσμοι ζωντανής μετάδοσης της έκλειψης στο https://www.ofa.gr/partial-lunar-eclipse-08-2026/

Πώς δημιουργήθηκαν τα φεγγάρια του Ουρανού;Μια νέα μελέτη θέτει υπό αμφισβήτηση μία από τις δημοφιλέστερες θεωρίες για τ...
22/08/2026

Πώς δημιουργήθηκαν τα φεγγάρια του Ουρανού;

Μια νέα μελέτη θέτει υπό αμφισβήτηση μία από τις δημοφιλέστερες θεωρίες για την προέλευση των μεγάλων δορυφόρων του Ουρανού.

Ο Ουρανός είναι ένας από τους πιο παράξενους πλανήτες του Ηλιακού μας Συστήματος. Ο άξονάς του είναι κεκλιμένος κατά περίπου 98 μοίρες, με αποτέλεσμα να περιστρέφεται σχεδόν «ξαπλωμένος» στο πλάι.

Γύρω από τον ισημερινό του περιφέρονται οι πέντε μεγαλύτεροι δορυφόροι του: Μιράντα, Αριέλ, Ουμπριέλ, Τιτάνια και Όμπερον.

Για χρόνια, ένα δημοφιλές σενάριο υποστήριζε ότι μια γιγαντιαία σύγκρουση στην πρώιμη ιστορία του Ηλιακού Συστήματος έγειρε τον Ουρανό και ταυτόχρονα δημιούργησε έναν δίσκο από συντρίμμια, από τον οποίο σχηματίστηκαν οι μεγάλοι δορυφόροι του.

Όμως νέα παρατηρησιακά δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb οδηγούν τους επιστήμονες να εξετάσουν διαφορετικές πιθανότητες.

Το «δακτυλικό αποτύπωμα» του νερού

Ένα από τα στοιχεία που μπορούν να αποκαλύψουν την προέλευση ενός παγωμένου σώματος είναι η αναλογία δευτερίου προς υδρογόνο (D/H) στα υλικά του.

Η λογική είναι απλή: διαφορετικές περιοχές του πρώιμου Ηλιακού Συστήματος είχαν διαφορετικές χημικές συνθήκες. Επομένως, η αναλογία D/H μπορεί να προσφέρει ενδείξεις για το πού σχηματίστηκε το υλικό ενός σώματος.

Οι παρατηρήσεις του Webb χρησιμοποιούνται πλέον για να μελετηθεί με μεγαλύτερη λεπτομέρεια η χημική σύσταση των μεγάλων φεγγαριών του Ουρανού και να διερευνηθεί η προέλευση των παγωμένων υλικών τους.

Τα νέα στοιχεία ενισχύουν την ανάγκη να εξεταστούν σενάρια στα οποία οι δορυφόροι δεν σχηματίστηκαν απλώς από υλικό που εκτινάχθηκε από τον ίδιο τον Ουρανό κατά τη γιγαντιαία σύγκρουση, καθώς η αναλογία D/H είναι πέντε φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ουρανού και παρόμοια με την αναλογία σε κομήτες.

Μία πιθανότητα είναι ότι η σύγκρουση προκάλεσε κυρίως την ακραία κλίση του πλανήτη, ενώ οι μεγάλοι δορυφόροι υπήρχαν ήδη και οι τροχιές τους αναδιαμορφώθηκαν στη συνέχεια.

Ένα ακόμη πιο εντυπωσιακό σενάριο είναι ότι ένα παγωμένο σώμα από το εξωτερικό Ηλιακό Σύστημα πέρασε πολύ κοντά στον Ουρανό και διαλύθηκε από τις παλιρροϊκές δυνάμεις του πλανήτη. Τα συντρίμμια θα μπορούσαν να σχηματίσουν έναν δίσκο γύρω από τον Ουρανό και, μέσα από αυτή τη διαδικασία, να προκύψει το σημερινό σύστημα των δορυφόρων.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη ποιο από αυτά τα σενάρια είναι το σωστό. Η νέα μελέτη δεν δίνει οριστική απάντηση, αλλά προσθέτει ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της ιστορίας του Ουρανού.

https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2519276123

Τρεις υπερμαζικές μελανές οπές εντοπίστηκαν, για πρώτη φορά, μέσα στον ίδιο γαλαξία.Διεθνής ομάδα αστρονόμων, χρησιμοποί...
21/08/2026

Τρεις υπερμαζικές μελανές οπές εντοπίστηκαν, για πρώτη φορά, μέσα στον ίδιο γαλαξία.

Διεθνής ομάδα αστρονόμων, χρησιμοποίησε το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb και εντόπισε τρεις ενεργά τροφοδοτούμενες υπερμαζικές μελανές οπές σε έναν γαλαξία, σε απόσταση πάνω από 12,5 δισ. έτη φωτός, δηλαδή μόλις περίπου 1,2 δισ. χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Πρόκειται για την πρώτη ένδειξη ύπαρξης τριών ενεργών μελανών οπών σε έναν και μόνο γαλαξία στο μακρινό Σύμπαν.

Οι δύο μελανές οπές εντοπίζονται στο κέντρο του γαλαξία, απέχοντας μόλις 620 έτη φωτός μεταξύ τους, και αναμένεται να συγχωνευτούν μέσα στις επόμενες εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.

Η τρίτη βρίσκεται στην εξωτερική περιοχή, περίπου 5.500 έτη φωτός από το κέντρο και είναι πιθανώς κατάλοιπο προηγούμενης συγχώνευσης ή σε πορεία μετανάστευσης προς αυτό.

Οι μάζες τους υπολογίζονται σε περίπου 80 εκατομμύρια, 2 εκατομμύρια και 600.000 ηλιακές μάζες, με την μικρότερη να τροφοδοτείται με ρυθμό που ξεπερνά το όριο Eddington, το θεωρητικό ανώτατο όριο ανάπτυξης.

Η ανίχνευση κατέστη δυνατή χάρη σε τεχνική φασματο-αστρομετρίας, η οποία διαχώρισε τις επικαλυπτόμενες φασματικές «υπογραφές» υδρογόνου των δύο κεντρικών πηγών, κάτι που κανένα προηγούμενο τηλεσκόπιο δεν είχε καταφέρει.

Το εύρημα ενισχύει το σενάριο ότι οι συγχωνεύσεις γαλαξιών, καθώς και των μελανών οπών στο κέντρο τους, αποτελούσαν καθοριστικό μηχανισμό για τη γρήγορη ανάπτυξη υπερμαζικών μελανών οπών στο πρώιμο Σύμπαν, ανοίγοντας τον δρόμο και για μελλοντικές ανιχνεύσεις βαρυτικών κυμάτων από τέτοιες συγχωνεύσεις.

https://www.mpg.de/26904239/three-black-holes-discovered-in-a-young-galaxy

Καλλιτεχνική αναπαράσταση του γαλαξία με τις τρεις μαύρες τρύπες

Ξεκινάει σήμερα η 18η Αστροβραδιά στην Άνω Βροντού, με πλούσιο πρόγραμμα.Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στηρίζει την εκδήλωσ...
21/08/2026

Ξεκινάει σήμερα η 18η Αστροβραδιά στην Άνω Βροντού, με πλούσιο πρόγραμμα.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στηρίζει την εκδήλωση με συμμετοχή των μελών του στις δραστηριότητες του τριημέρου.

Η Κίνα ετοιμάζεται να εκτοξεύσει την αποστολή Chang'e-7 προς τον Νότιο Πόλο της Σελήνης, μία από τις πιο πρωτότυπες αποσ...
21/08/2026

Η Κίνα ετοιμάζεται να εκτοξεύσει την αποστολή Chang'e-7 προς τον Νότιο Πόλο της Σελήνης, μία από τις πιο πρωτότυπες αποστολές σεληνιακής εξερεύνησης των τελευταίων χρόνων.

Στόχος δεν είναι απλώς να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη πάγου νερού (αυτό είναι ήδη γνωστό εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες), αλλά να προσδιοριστεί πού ακριβώς βρίσκεται, σε τι βάθος, σε ποια μορφή και ποσότητα, και αν μπορεί ρεαλιστικά να αξιοποιηθεί.

Το νερό εντοπίζεται στον πυθμένα βαθιών κρατήρων που παραμένουν μόνιμα σκιασμένοι, σε θερμοκρασίες κάτω από -200°C, ανέγγιχτο εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Είναι από τις πιο πολύτιμες, αλλά και πιο δυσπρόσιτες περιοχές της Σελήνης.

Η αποστολή αποτελείται από ένα τροχιακό σκάφος, έναν προσεδαφιστή, ένα ρόβερ και ένα «hopper»: ένα όχημα σχεδιασμένο να αναπηδά πάνω από ανώμαλο έδαφος και να κατεβαίνει μέσα σε κρατήρες όπου το φως του ήλιου δεν φτάνει ποτέ, σημεία όπου τα συμβατικά τροχοφόρα ρόβερ απλά δεν μπορούν να περάσουν.

Ο δορυφόρος αναμετάδοσης Queqiao-2, ήδη σε τροχιά από τον Μάρτιο του 2024, θα εξασφαλίσει την επικοινωνία Γης-Σελήνης.
Η εκτόξευση θα γίνει πιθανόν αυτό το Σαββατοκύριακο.

Η ακριβής θέση προσεδάφισης δεν έχει ανακοινωθεί, αλλά ως πιθανότερη θεωρείται μια ράχη, που την βλέπει ο Ήλιος, κοντά στον κρατήρα Shackleton, στη λεκάνη Aitken του Νότιου Πόλου.

Το επόμενο βήμα, η Chang'e-8 (πιθανή εκτόξευση το 2028), θα επιχειρήσει να δείξει πώς μπορούν πράγματι να αξιοποιηθούν αυτοί οι πόροι, προετοιμάζοντας το έδαφος για τον Διεθνή Σεληνιακό Ερευνητικό Σταθμό, υπό τον συντονισμό Κίνας και Ρωσίας, ενώ στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού το πρόγραμμα CLPS τροφοδοτεί το πρόγραμμα Artemis της NASA.

Ανακαλύφθηκε ένας εντελώς νέος τύπος αστροφυσικού αντικειμένου: ένα «αστέρι-μαύρη τρύπα»Αστρονόμοι του MIT εντόπισαν, μέ...
20/08/2026

Ανακαλύφθηκε ένας εντελώς νέος τύπος αστροφυσικού αντικειμένου: ένα «αστέρι-μαύρη τρύπα»

Αστρονόμοι του MIT εντόπισαν, μέσω του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, μια εξαιρετικά φωτεινή κόκκινη κηλίδα στο πρώιμο Σύμπαν, λίγες εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Το αντικείμενο έχει το μέγεθος ενός ηλιακού συστήματος και μοιάζει με τεράστιο αστέρι, εκπέμπει όμως ενέργεια 100 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από όση θα μπορούσε να παράγει φυσικά οποιοσδήποτε αστέρας, κλίμακα που θυμίζει μαύρη τρύπα.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature, καταλήγει ότι πρόκειται για συγκερασμό μαύρης τρύπας και αστέρα: ένα πυκνό νέφος αερίου που δεν τροφοδοτείται από πυρηνική σύντηξη, αλλά από μια κεντρική μαύρη τρύπα περίπου 100.000 φορές πιο μαζική από τον Ήλιο, τυλιγμένη σε εκτεταμένο νέφος υδρογόνου.

Η ομάδα δεν αναζητούσε αρχικά κάτι τέτοιο· ερευνούσε τους πρωιμότερους γαλαξίες του Σύμπαντος στο πλαίσιο της έρευνας «Mirage or Miracle» (MoM), όταν εντόπισε μια ασυνήθιστα κόκκινη, φωτεινή κουκίδα. Το φάσμα της παρουσίαζε μια απότομη «διακοπή Balmer», τη βαθύτερη που έχει παρατηρηθεί ποτέ, και σχεδόν καθόλου ίχνη στοιχείων πέρα από υδρογόνο και ήλιο, στοιχεία που απέκλειαν έναν συνηθισμένο αστέρα.

Μέσω προσομοιώσεων, οι ερευνητές έδειξαν ότι ένα τόσο έντονο κόκκινο χρώμα μπορεί να προκύψει από ένα πυκνό νέφος υδρογόνου γύρω από μια ενεργή, προσαυξανόμενη μαύρη τρύπα, σενάριο που ταίριαζε με τη λαμπρότητα που κατέγραψε το Webb. Το αντικείμενο ονομάστηκε MoM-BH*-1, και οι ερευνητές πιστεύουν ότι παρόμοια «αστέρια-μαύρες τρύπες» θα μπορούσαν να εξηγήσουν πολλές από τις μικρές κόκκινες κουκίδες που εμφανίζονται σχεδόν παντού σε εικόνες του Webb, αλλά εξαφανίζονται στο σημερινό Σύμπαν.

https://physics.mit.edu/news/astronomers-discover-a-brand-new-type-of-astrophysical-object-a-black-hole-star/

https://www.nature.com/articles/s41586-026-10846-4

Μια νέα μελέτη με δεδομένα από τη διαστημική αποστολή Hera της ESA, δείχνει ότι η χαρακτηριστική κοιλότητα στον νότιο πό...
20/08/2026

Μια νέα μελέτη με δεδομένα από τη διαστημική αποστολή Hera της ESA, δείχνει ότι η χαρακτηριστική κοιλότητα στον νότιο πόλο του Δείμου, του μικρότερου δορυφόρου του Άρη, δημιουργήθηκε από μία μόνο πρόσκρουση αστεροειδούς.

Η ερευνητική ομάδα, έτρεξε περίπου 100 προσομοιώσεις, διάρκειας μίας εβδομάδας η καθεμία, μεταβάλλοντας το μέγεθος, την ταχύτητα και τη γωνία πρόσκρουσης, καθώς και την εσωτερική δομή του Δείμου.

Το σενάριο που ταιριάζει καλύτερα με τα δεδομένα: αστεροειδής διαμέτρου ~320 μέτρων προσέκρουσε με γωνία 45 μοιρών, εκτινάσσοντας υλικό σε όλη την επιφάνεια (σε ορισμένα σημεία σε βάθος άνω των 200 μέτρων) και δημιουργώντας το λεπτό στρώμα ρεγόλιθου που καλύπτει σήμερα τον δορυφόρο.

Η πρόσκρουση ήταν αρκετά βίαιη ώστε να ανακατανείμει υλικό σε όλη την επιφάνεια του δορυφόρου, αλλά όχι τόσο ισχυρή ώστε να διαλύσει τον δορυφόρο.

Τα ανώτερα στρώματα του Δείμου αποδεικνύονται εξαιρετικά ασθενή και εξαιρετικά πορώδη, και η δομή του θυμίζει περισσότερο έναν αστεροειδή, παρά τη Σελήνη μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο Δείμος είναι στην πραγματικότητα αστεροειδής, καθώς θα μπορούσε επίσης να προήλθε από υλικό που εκτοξεύτηκε από προσκρούσεις στον Άρη.

Τους δύο δορυφόρους του Άρη θα μελετήσει η ιαπωνική αποστολή Martian Moons eXploration (MMX), η οποία θα εκτοξευθεί μέσα στην χρονιά και θα επιστρέψει δείγματα από τον Δείμο.

https://mediarelations.unibe.ch/media_releases/2026/media_releases_2026/impact_deimos/index_eng.html

Η δημοσίευση στο Nature: https://www.nature.com/articles/s41550-026-02956-w

Ανακαλύφθηκε το ταχύτερο άστρο του Γαλαξία!Οι αστρονόμοι εντόπισαν το S301, ένα άστρο που κινείται γύρω από τη Sagittari...
20/08/2026

Ανακαλύφθηκε το ταχύτερο άστρο του Γαλαξία!

Οι αστρονόμοι εντόπισαν το S301, ένα άστρο που κινείται γύρω από τη Sagittarius A*, τη γιγάντια μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας.

Στο κοντινότερο πέρασμά του φτάνει την εκπληκτική ταχύτητα των 25.000 km/s, δηλαδή πάνω από 8% της ταχύτητας του φωτός!

Το S301 ολοκληρώνει μια πλήρη τροχιά γύρω από τη μαύρη τρύπα σε μόλις 8,7 χρόνια και πλησιάζει τη Sagittarius A* σε απόσταση περίπου ίση με την απόσταση του Κρόνου από τον Ήλιο.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι βρίσκεται τόσο κοντά στη μαύρη τρύπα, ώστε η τροχιά του επηρεάζεται από την περιστροφή της και το φαινόμενο «συμπαράσυρσης του χωροχρόνου» που προβλέπει η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Οι αστρονόμοι ελπίζουν ότι, παρακολουθώντας το S301 τα επόμενα χρόνια, θα μπορέσουν να μετρήσουν για πρώτη φορά άμεσα την περιστροφή της Sagittarius A*.

Πώς βρέθηκε τόσο κοντά στη μαύρη τρύπα;

Οι ερευνητές θεωρούν ότι το S301 ίσως αποτελούσε κάποτε μέρος ενός διπλού αστρικού συστήματος. Όταν το ζεύγος πλησίασε υπερβολικά τη Sagittarius A*, οι τεράστιες παλιρροϊκές δυνάμεις της μαύρης τρύπας πιθανότατα διέλυσαν το σύστημα: το ένα άστρο παγιδεύτηκε σε αυτή την ακραία τροχιά, ενώ το άλλο εκτοξεύτηκε προς τα έξω με τεράστια ταχύτητα, πιθανώς αρκετή για να εγκαταλείψει εντελώς τον Γαλαξία.

Το επόμενο κοντινό πέρασμα του άστρου αναμένεται το 2031. Οι παρατηρήσεις με το GRAVITY+ και μελλοντικά με το Extremely Large Telescope (ELT) μπορεί να ανοίξουν ένα νέο παράθυρο στη μελέτη των μαύρων τρυπών και του ίδιου του χωροχρόνου.

https://www.eso.org/public/news/eso2612/

Address

Αλεξανδρείας 113
Thessaloníki
54646

Opening Hours

Wednesday 19:30 - 21:00
Saturday 18:00 - 20:00

Website

, , , h

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Όμιλος Φίλων Αστρονομίας posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category