Xã Hữu Bằng nằm ở phía Đông Nam huyện Thạch Thất, ngoại thành Hà Nội, cách thị trấn huyện 3km, phía Đông xã giáp xã Phùng Xá, phía Tây giáp xã Thạch Xá - xã Bình Phú, phía Bắc giáp xã Dị Nậu, phía Nam giáp xã Bình Phú, cách thủ đô Hà Nội gần 30km được nối liền bởi trục đường giao thông quan trọng Láng - Hòa Lạc bám sát hai bên đường này là một chuỗi đô thị và các khu công nghiệp, rất thuận tiện ch
o việc giao thông giữa huyện với thủ đô. Đó là điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế của huyện Thạch Thất và địa phương trong huyện.Với đặc điểm một làng nghề có lịch sử truyền thống lâu đời, đất chật người đông. Tổng dân số xã hữu bằng là 18.000 nhân khẩu, số lao động ở xã là 8.100 số lao động ở nơi khác đến làm việc trên địa bàn xã khoảng 4.000 lao động, xã có khoảng 100 doanh nghiệp và HTX, 3.500 hộ sản xuất tiếu thủ công nghiệp (TTCN) và dịch vụ thương mại kinh tế phát triển theo hướng (CN-TTCN-DVTM). Kinh tế làng nghề phát triển phong phú, đa dạng. Trước đây xã là một làng nghề dệt truyền thống có tiếng. Tuy nhiên, thời gian gần đây nghề dệt dần nhường chỗ cho nghề kinh doanh đồ gỗ. Hữu Bằng là quê hương của nghệ sỹ nhân dân Tào Mạt, võ sư Nguyễn Lộc, nhạc sĩ Phan Lạc Hoa, ... Là xã có dân số đông nhất huyện.
Đình Hữu Bằng
Tên thường gọi là đình Hữu Bằng, còn có tên nôm là đình Kẻ Nủa thuộc xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 30km.
Đình Hữu Bằng toạ lạc ở trên khu đất cao, của đình trông về hướng Tây, phía trước có hồ sen rộng, mùa thu hoa nở đưa nhuỵ hương thơm ngào ngạt vào trong đình. Nhìn tổng thể khu di tích kiến trúc kiểu chữ đinh, gồm Đại bái và Hậu cung. Ngôi nhà Đại bái nằm ngang 3 gian 2 dĩ, khoảng cách các gian tương đối rộng. Gian giữa rộng 4,1m, các gian bên rộng 3,45m, chái rộng 3,25m, dĩ rộng 1,6m. Bộ vì đỡ mái làm theo kiểu chồng giường, giá chiêng có 6 hàng chân, khoảng cách từ cột cái đến cột quân là 2m, từ cột quân đến cột hiên là 1,7m. Đường kính cột cái là 50cm, cột quân là 40cm. Cung thờ là toà nhà dọc nối liền với Đại bái, chia làm bốn gian cách đều 2,3m. Theo văn khắc trên câu đầu thì đình Hữu Bằng được xây dựng vào thời Lê năm Chính Hoà 10 (1689) đến triều Nguyễn năm Minh Mệnh 8(1827) trùng tu lớn.
Đình Hữu Bằng bảo lưu nhiều hiện vật điêu khắc gỗ mang phong cách nghệ thuật tiêu biểu ở thế kỷ XVII và thế kỷ XIX. Đáng chú ý là những đầu dư chạm đầu rồng và 4 bức cốn nách ở 2 bộ vì gian giữa chạm người đánh trống, uống rượu, đánh đàn, đấu võ, miêu tả cảnh sinh hoạt hôi hè của người dân Hữu Bằng thuở xưa. Đình Hữu Bằng còn lưu giữ được 27 đạo sắc của các triều vua thời phong kiến cho các vị thành hoàng và 5 cỗ kiệu sơn son thiếp vàng phong cách điêu khắc nghệ thuật thế kỷ XIX, như bát bửu, xà mâu, cây đèn, quán tẩy… nghệ thuật thời Nguyễn. Theo thần phả và sắc phong thì đình Hữu Bằng thờ ba vị thành hoàng là:
Đệ nhất vị Nam Hải đại vương.
Đệ nhị Nam Hải đại vương.
Đệ tam Nam Hải đại vương.
Đó là ba vị tướng (Tiền kiếp vốn là Thuỷ thần thờ ở miếu làng Hữu Bằng) có công phù giúp nhà Lê. Trang Hữu Bằng xưa là nơi ba ông chọn làm bản doanh đóng quân bảo vệ bờ cõi sơn hà của đất Đại Việt thời nhà Lê. Hàng năm, vào ngày 7 tháng giêng âm lịch, làng Hữu Bằng mở hội truyền thống tại Đình, nhân dân nô nức đi chẩy hội để xem và thưởng thức nhiều lớp diễn xướng dân ca nghi thức tế lễ tôn vinh Thành hoàng làng mình thờ. Kề liền đình là một ngôi nhà thờ đức Khổng Tử gọi là văn chỉ hợp thành một tổng thể khu dích văn hoá truyền thống. Nơi đây hội họp của tầng lớp nho sỹ trong làng. Văn chỉ làm theo kiểu chữ nhị gồm Đại bái 5 gian và Hậu cung 3 gian xây tường hồi bít đốc, mái chẩy lợp ngói mũi mỏng, kiến trúc các bộ vì kèo cầu quá giang bào trơn đóng bén. Chùa Hữu Bằng
Làng Hữu Bằng có các cụm di tích đình, chùa và văn chỉ gần nhau. Chùa Hữu Bằng được khởi dựng từ thời Lê, niên hiệu Chính Hoà 2(1681), tạo trên thế đất cao hình con rùa. Trải qua hàng trăm năm thời tiết vùng xứ Đoài mua nắng, bão lũ lụt liêm miên đã làm mai một ngôi chùa cũ, nhân dân đã trùng tu tôn tạo để còn một ngôi chùa như hiện nay, gồm Tam quan, Tiền đường, Thượng điện, nhà Mẫu. Tam quan 3 gian 2 chái. Ngôi nhà Tiền đường gồm 5 gian xây dựng tường hồi bít đốc, bộ khung nhà cột gỗ với vì chồng rường mê cốn, thoáng qua kiến trúc và nghệ thuật thấy được nhiều lớp nối tiếp và thừa kế nhau. Ngôi nhà Thượng điện nối liền gian giữa nhà Tiền đường thành hình chữ đinh. Trang trí trên lớp kiến trúc ở chùa Hữu Bằng chủ yếu là mảng chạm khắc gỗ, khá phong phú mang phong cách nghệ thuật từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX. Đáng lưu ý là nghệ thuật điêu khắc gỗ thế kỷ XVII được nghệ nhân thể hiện tài tình trên các bức cốn nách ở hai vì keo gian giữa. Hình ảnh con người dáng uyển chuyển đang đùa vui cùng vật tứ linh(long, lan, quy, phượng). Hình ảnh con trâu đang đùa nghịch với con người tạo nên khung cảnh quen thân, bình dị, vui hoà ở chốn đồng quê. Chùa là nơi tôn nghiêm, có bản sắc riêng về tôn giáo, việc xuất hiện các cảnh sinh hoạt trên mang đượm chất văn hoá dân gian, cuốn hút nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Chùa Hữu Bằng còn lưu giữ 65 pho tượng của các thời Lê - Nguyễn, trong đó có 10 pho tươngj Kim Cương, mỗi pho tượng là tác phẩm nghệ thuật điêu khắc độc đáo riêng thể hiện dáng vẻ tư chất của từng vị. Chùa Hữu Bằng có thể coi đó là một bảo tàng nhỏ về tượng Phật Việt Nam ở thế kỷ XVII, XVIII, XIX, góp phần tìm hiểu, truyền thống văn hoá của dân tộc ta ở các thế kỷ trước.
