02/04/2026
Mon serk amwin, tousel, personnel. Mon rolasyon ek sak mwin tousel i koné mwin na in rolasyon ansanm, linvizib. Konm linvizib néna tout sak zot i vé, sak zot i giny maziné, ké zot la zamé vi, ké zot i wara zamé dan la vi la, tet byin ! Mon rolasyon ek tousak i antour amwin, bann matéryel, la natir, lo ros, vézétal, animal, niaz, la pli soley, brouyar, mikrob, polisyon, la mer, in rivir tousala. Otann rolasyon, otann serk.
Lo serk amwin ek lot. Lot moun. Frer, ser, dalon, ninportki dann somin kan mi krwaz ali, ninportki, ninportkan dan tout sityasyon mon vi. Otann moun, otann serk.
Lo serk lo group mwin lé dodan, kiswa la fami si mwin néna, kelkéswa lo fami, oubyinsa lo linstitisyon i akey amwin, oubyinsa lo ron mi frékant. Otann fami, otann ron, otann serk.
Lo serk mon kartyé. Otann kartyé, otann serk.
Lo serk mon vilaz oubyinsa mon vil, oubyin sa mon komine. Otann kartyé, vilaz, vil, komine, otann serk.
Lo serk mon rézyon. Otann rézyon, otan serk.
Lo serk mon péi. Otann péi, otan serk.
Lo serk la ter antyé. Otann planet, otann serk.
Zot la konpri, serk ek téritwar i mars ansanm. Néna tout grander d’serk. Oplis in serk lé gran, oplis néna lo serk anndan. Oplis néna domoun anndan.
Sé la vi koman lé roganizé, ek lo bann zévinnman li aminn po mwin ké i fé ké mwin lé an kontak ou pa ek in ot serk.
Mon liberté lé gidé par lo rolasyon mwin néna ek sak serk. Eské mwin la bezwin li, eské sé li i komann amwin, koman mi pran sa, eské mi aksep, po kosa mi aksep. Kel pouvwar sobatkozé mwin néna. Kel pouvwar swazi, désidé mwin néna, lo serk néna.
Lo bann serk lé konm mwin, li osi i pé et an kontak ek in ot, sésolon la vi li néna. Lo serk na minm késtyon ké mwin, eské li la bezwin lot serk,eské na inn i komann, eské na inn i sirpas lot.
Tardpa nou ariv ek lo késtyon lintéré. Kel lintéré i pas avan. Lintéré mon serk amwin tousel ? Sak mon fami oubyin mon bann ? Sak mon kartyé, mon vilaz, mon vil, mon komine, mon rézyon, mon péi, mon planet, léspas… ?
E kosa i fé ek mon lintéré amwin tousel dan tousala ?
Tet mon promyé liberté sé réponn bann késtyon la montousel, san poz la késtyon lézot. Tet bann késtyon la i pé poz plizir kou dan mon vi féramézir mi viv bann lésperyans diféran. Tet mon répons i pé sanzé titapti.
Si mi rod in répons ek dot, koman i spas po swazi in répons ? Nou fé sinkant, sinkant ? E si nou lé trwa, kat, san ? Koman i spas ? Up down ou byin down up ? Anler ziska dann fon oubyin dann fon ziska anler ? Oubyin lé dé ? Oubyin otreman ?
Démokrasi ? Sak na lo plis i giny ? Sak na lo mwin i ferm son gel ? Kosa sa i anzann ? Konpétisyon ? Fristrasyon ? La koler ? Lanvi ? La zalouzi ? Maloki ? Groker ? Malédiksyon ? Boubou ?
Référindom ? Tirazosor ?
Na dot manir fé ? Désidé ? Swazi ?
Dapré mwin, wi, nou pé kozé.
Kan zot i vé.
Richard Dijoux