15/07/2026
[Stanowisko Koordynacji Branżowej Nauki i Edukacji OZZ IP wobec projektu nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce]
Przekazaliśmy do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego opinię do projektu nowelizacji ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Projekt dotyka kilku realnych problemów polskich uczelni, co doceniamy. Jednocześnie jednak utrwala model uniwersytetu oparty na hierarchii, parametryzacji i ograniczonym wpływie pracowników na decyzje dotyczące ich miejsca pracy (co krytykujemy - zob. skan naszego pisma na stronie ozzip.pl).
Najbardziej uderza nas jednak to, czego w projekcie w ogóle nie ma. Pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi praktycznie znikają z pola widzenia, choć - tu będziemy konsekwentne - bez ich pracy uczelnie po prostu nie funkcjonują. Nie można mówić o rozwoju szkolnictwa wyższego, pomijając tak dużą część osób, które ten rozwój każdego dnia umożliwiają i kształtują.
Krytycznie odnosimy się do dalszego wzmacniania hierarchicznego modelu zarządzania uczelniami oraz do rozwiązań, które - mimo deklaracji zmian - nadal pozostawiają przestrzeń dla oceniania pracy naukowej przede wszystkim przez pryzmat wskaźników bibliometrycznych. Powtórzmy kolejny raz: uniwersytet nie jest przedsiębiorstwem produkującym punkty i publikacje, a dobra nauka nie zawsze daje się sprowadzić do liczb.
Przypominamy też, że misja uniwersytetu nie kończy się na dostarczaniu innowacji gospodarce (a co zdaje się w jednym miejscu sugerować projekt). Nauka rozwija również kulturę, wzmacnia debatę publiczną, buduje pamięć społeczną i uczy krytycznego myślenia. Szczególnie dobrze widać to w humanistyce i naukach społecznych.
W naszej opinii zwracamy również uwagę na to, czego w projekcie zabrakło, m.in. zniesienie bezwzględnego wymogu niekaralności nauczycieli akademickich oraz uregulowanie zasad proporcjonalnego obniżania pensum dydaktycznego w przypadku ustawowego skrócenia czasu pracy.
W skrócie postulujemy:
- rzeczywiste uwzględnienie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi w polityce państwa wobec szkolnictwa wyższego;
- większy wpływ pracowników na zasady oceny ich pracy;
- odejście od dominacji wskaźników ilościowych w ocenie działalności naukowej;
- zachowanie reprezentatywności organów kolegialnych;
- uznanie społecznego i kulturowego znaczenia działalności naukowej.
Ta nowelizacja pokazuje wyraźnie jedną rzecz:
nie wszystkie grupy rozwarstwionej kadry akademickiej mogą liczyć na równie silną reprezentację polityczną, a tym samym na równy wpływ na kluczowe decyzje dotyczące przyszłości naszej uczelni - w tym rozstrzygnięcia na polu podziału środków z subwencji czy przyznawania podwyżek.
I dlatego droga do sprawiedliwszej, bardziej przyjaznej akademii nie wiedzie przez cierpliwość i kolejne awanse, lecz przez wspólne organizowanie się nas, zwykłych pracownic i pracowników!
Z treścią naszego pisma zapoznacie się na stronie ozzip.pl.
