Stowarzyszenie na rzecz Jeziora Tuchomskiego

Wskazówki dojazdu

Stowarzyszenie na rzecz Jeziora Tuchomskiego Dane kontaktowe, mapa i wskazówki, formularz kontaktowy, godziny otwarcia, usługi, oceny, zdjęcia, filmy i ogłoszenia od Stowarzyszenie na rzecz Jeziora Tuchomskiego, Organizacja non profit, Ulica Przodkowska 60, Tokary.

Główne obszary działalności Stowarzyszenia to: ochrona środowiska i rewitalizacja Jeziora Tuchomskiego i terenów do niego przyległych, rozwój lokalny, społeczny i kulturalny oraz promocja regionu i wspieranie inicjatyw społecznych.

30/10/2026

🌿🔎

dobiegł końca, ale nasze pytania o przyrodę zostają! W nowym cyklu będziemy sprawdzać mity i sensacyjne doniesienia. Zaczynamy od jezior 👇

Czy skutery i motorówki mogą oczyścić jezioro?
Krótko: Nie. 🌊
Wyobraź sobie, że mieszasz łyżką zupę, ale niczego z niej nie wyławiasz. Podobnie działa wzruszanie dna: śruba i fala mogą poderwać drobny muł i osady denne. Woda robi się mętna, a część fosforu może przedostać się z osadu do toni. Zanieczyszczenia nie znikają, zmieniają tylko miejsce.

A rośliny? Podwodne łąki i szuwary stabilizują dno, dają schronienie zwierzętom i pomagają utrzymać wodę w lepszej kondycji. Śruba może je uszkadzać, a ruch łodzi i fale osłabiać roślinność.

Szczególnie wrażliwa jest strefa brzegowa. Tam fala może poruszać osadami i powodować erozję brzegu, a usuwanie roślinności odbiera mu naturalną ochronę. To szczególnie ważne, gdzie mamy płycizny, zatoki, pomosty i mariny będące częścią wielu popularnych szlaków wodnych.

Skutery i motorówki NIE napowietrzają wody. Woda powierzchniowa zbiorników wodnych jest dobrze natleniona, a w zbiornikach silnie zanieczyszczonych wręcz przesycona tlenem.

Powodują hałas, który jest uciążliwy dla ludzi i zwierząt.

Źródła wykorzystane w materiale
1. KOWALCZEWSKA-MADURA, K., DUNALSKA, J. A., KUTYŁA, S. i KOBUS, S., 2024. Bottom sediments as an indicator of the restoration potential of lakes—a case study of a small, shallow lake under significant tourism pressure. Scientific Reports [online]. Tom 14, art. 13438. DOI: 10.1038/s41598-024-64058-9.
2. SAGERMAN, J., HANSEN, J. P. i WIKSTRÖM, S. A., 2020. Effects of boat traffic and mooring infrastructure on aquatic vegetation: a systematic review and meta-analysis. Ambio [online]. Tom 49, nr 2, s. 517–530. DOI: 10.1007/s13280-019-01215-9.
3. DAEGER, A., BOSCH, N. S. i JOHNSON, R., 2022. Impacts on nutrient and sediment resuspension by various watercraft across multiple substrates, depths, and operating speeds in Indiana’s largest natural lake. Proceedings of the Indiana Academy of Science [online]. Tom 130, nr 2, s. 112–122.
4. KYZAR, T., SAFAK, I., CEBRIAN, J., CLARK, M. W., DIX, N., DIETZ, K., GITTMAN, R. K., JAEGER, J., RADABAUGH, K. R., RODDENBERRY, A., SMITH, C. S., SPARKS, E. L., STONE, B., SUNDIN, G., TAUBLER, M. i ANGELINI, C., 2021. Challenges and opportunities for sustaining coastal wetlands and oyster reefs in the Southeastern United States. Journal of Environmental Management [online]. Tom 296, art. 113178. DOI: 10.1016/nvman.2021.113178.
5. SAFAK, I., ANGELINI, C. i SHEREMET, A., 2021. Boat wake effects on sediment transport in intertidal waterways. Continental Shelf Research [online]. Tom 222, art. 104422. DOI: 10.1016/j.csr.2021.104422.

Ilustracja została wygenerowana przy użyciu sztucznej inteligencji.

Oczyszczone ścieki a jezioroSłowo „oczyszczone” łatwo odczytać jako „pozbawione wszystkiego, co może szkodzić jezioru”. ...
29/10/2026

Oczyszczone ścieki a jezioro

Słowo „oczyszczone” łatwo odczytać jako „pozbawione wszystkiego, co może szkodzić jezioru”. Oczyszczanie usuwa jednak zanieczyszczenia w określonym stopniu. W odpływie mogą pozostawać związki azotu i fosforu.

W BIP Gminy Szemud opublikowano 15 stycznia 2025 roku obwieszczenie o pozwoleniu na odprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki Mulk przez rów melioracyjny R-B. Rów R-B to oznaczenie konkretnego rowu. Mulk doprowadza wodę do Jeziora Tuchomskiego.

Ten dokument potwierdza drogę zrzutu. Nie podaje w samym obwieszczeniu aktualnej ilości azotu i fosforu, która ostatecznie dociera do jeziora. Nie dowodzi też, że oczyszczalnia odpowiada za całość jego problemów.

Dla jeziora liczy się zarówno stężenie substancji, jak i ilość odprowadzanej wody. Nawet stosunkowo niewielkie stężenie przy dużym przepływie może oznaczać znaczny ładunek, czyli liczbę kilogramów substancji w ciągu doby lub roku.

Dlatego potrzebne są aktualne wyniki z odpływu oczyszczalni oraz badania Mulka przed i za miejscem zrzutu, połączone z pomiarem przepływu. Tak można ocenić rzeczywisty wpływ i dobrać działania. Oczyszczanie ścieków jest potrzebne, a jego skuteczność należy sprawdzać również pod kątem wrażliwego jeziora.

Jak zabudowa wpływa na jezioroO stanie jeziora decydują również domy, drogi i sposób zagospodarowania działek w jego zle...
27/10/2026

Jak zabudowa wpływa na jezioro

O stanie jeziora decydują również domy, drogi i sposób zagospodarowania działek w jego zlewni. W geografii wpływ działalności człowieka na środowisko nazywa się antropopresją. Nad Jeziorem Tuchomskim ma ona bardzo konkretne znaczenie.

Więcej mieszkańców oznacza większą ilość ścieków do odebrania i oczyszczenia. Potrzebna jest infrastruktura, która nadąża za zabudową. Tam, gdzie jej brakuje, znaczenie ma szczelność zbiorników i prawidłowe postępowanie ze ściekami.

Zmienia się też droga deszczówki. Na łące część wody wsiąka w glebę. Z dachu, parkingu czy drogi spływa znacznie szybciej, niosąc pył i cząstki gleby. Gdy trafia prosto do rowu, może szybko dotrzeć do jeziora.

Jeśli równocześnie osuszamy mokradła i usuwamy pasy roślinności, jezioro traci część naturalnej ochrony. Może otrzymywać większą ilość zanieczyszczeń i mieć słabsze warunki do regeneracji.

Nie da się przypisać całego problemu jednemu rodzajowi zabudowy ani jednej miejscowości. Trzeba sprawdzić konkretne źródła i połączenia wodne. Przy nowych inwestycjach już teraz należy uwzględniać odbiór ścieków oraz zatrzymywanie deszczówki na miejscu. Stan jeziora zależy także od decyzji podejmowanych daleko od jego brzegu.

Co dzieje się z roślinnością pod wodąO kondycji jeziora sporo mówią rośliny wodne. W Jeziorze Tuchomskim ich ocena wyraź...
25/10/2026

Co dzieje się z roślinnością pod wodą

O kondycji jeziora sporo mówią rośliny wodne. W Jeziorze Tuchomskim ich ocena wyraźnie pogorszyła się między badaniami z 2019 i 2025 roku.

GIOŚ stosuje wskaźnik ESMI, który ocenia roślinność wodną. Uwzględnia między innymi jej skład i zasięg. Wyższa wartość oznacza lepszy stan. Dla naszego jeziora wyniki wyniosły 0,690 w 2019 roku, 0,348 w 2022 roku i 0,142 w 2025 roku. Próg dobrego stanu to 0,410.

Wartość wskaźnika spadła więc o około 79%. To nie znaczy, że z jeziora zniknęło 79% roślin. ESMI nie jest pomiarem samej powierzchni, którą zajmują.

Rośliny zanurzone tworzą schronienie dla organizmów wodnych i pomagają stabilizować dno. Kiedy woda staje się mętna, dociera do nich mniej światła, co utrudnia ich wzrost. Z kolei osłabienie roślinności może ułatwiać wzruszanie osadów. Te procesy mogą się wzajemnie wzmacniać.

Dlatego odbudowę roślinności trzeba traktować jako część poprawy stanu jeziora. Samo posadzenie roślin może nie wystarczyć, jeśli nadal brakuje im światła, a do wody dopływa zbyt dużo substancji odżywczych.

Co pokazują badania wodyW wynikach badań Jeziora Tuchomskiego powtarza się ten sam problem: dużo azotu i fosforu oraz ma...
23/10/2026

Co pokazują badania wody

W wynikach badań Jeziora Tuchomskiego powtarza się ten sam problem: dużo azotu i fosforu oraz mała przejrzystość wody.

Wartości roczne za 2025 rok, opublikowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, wyniosły:

• azot ogólny: 2,95 mg/l, przy progu dobrego stanu 1,50 mg/l;
• fosfor ogólny: 0,231 mg/l, przy progu 0,060 mg/l;
• przejrzystość: 0,61 m, przy progu co najmniej 1 m.

Te progi służą do oceny stanu jeziora tego typu. Nie są normami dla wody pitnej ani oceną przydatności do kąpieli.

Przejrzystość bada się za pomocą białego krążka opuszczanego w wodzie. Wynik 0,61 m oznacza, że znikał z pola widzenia już na głębokości około 61 centymetrów. To ważne także dla roślin rosnących pod wodą, które potrzebują światła.

Azot i fosfor są potrzebne organizmom, ale ich nadmiar sprzyja rozwojowi glonów i sinic. Gdy obumierają, rozkład ich szczątków zużywa tlen. Tak jezioro może przez długi czas pozostawać w złym stanie.

Wyniki opisują wodę w jeziorze. Żeby ustalić, skąd dociera najwięcej zanieczyszczeń, potrzebne są osobne pomiary dopływów.

Skąd płynie woda do jezioraDo Jeziora Tuchomskiego woda dociera kilkoma drogami. W naszym rozpoznaniu uwzględniamy czter...
21/10/2026

Skąd płynie woda do jeziora

Do Jeziora Tuchomskiego woda dociera kilkoma drogami. W naszym rozpoznaniu uwzględniamy cztery główne dopływy:

• Dopływ z Miszewka.
• Orzechowiankę, płynącą z jeziora Orzechowo.
• Dopływ z jeziora Kielno, nazywany potokiem Mulk.
• Dopływ rynną Kczewsko-Tuchomską.

Woda odpływa z jeziora Strzelenką, która uchodzi do Raduni. Mulk jest więc dopływem, a Strzelenka odpływem.

Czwarta nazwa opisuje położenie dopływu. Dokładny przebieg rowów, drożność przepustów i ciągłość przepływu trzeba sprawdzić w terenie. Dotyczy to także połączeń wodnych w rejonie Miszewka. Sama dolina widoczna na mapie nie mówi jeszcze, ile wody płynie nią latem albo po ulewie.

Każdy dopływ może nieść azot i fosfor, czyli substancje odżywcze sprzyjające zakwitom, oraz drobne cząstki gleby unoszone w wodzie. Takie cząstki nazywamy zawiesiną. Po opadnięciu na dno stają się częścią osadów.

Żeby porównać znaczenie dopływów, trzeba jednocześnie zbadać jakość wody i zmierzyć jej przepływ. Dopiero wtedy można policzyć, ile kilogramów danej substancji trafia do jeziora. Sam kolor wody ani wielkość rowu tego nie rozstrzygają.

Poznajmy nasze jezioroJezioro Tuchomskie ma około 141 hektarów powierzchni, a jego średnia głębokość wynosi zaledwie 2,8...
19/10/2026

Poznajmy nasze jezioro

Jezioro Tuchomskie ma około 141 hektarów powierzchni, a jego średnia głębokość wynosi zaledwie 2,8 metra. To pomaga zrozumieć, dlaczego tak trudno poprawić jego stan.

Płytkie jezioro łatwo się nagrzewa. Wiatr może wzruszać osady z dna, a duża ilość substancji odżywczych w wodzie sprzyja rozwojowi glonów. O jakości wody decyduje również to, co dzieje się poza brzegiem.

Zlewnia, czyli teren, z którego woda spływa do jeziora, ma około 35 km². To mniej więcej 25 razy więcej niż samo jezioro. Deszcz spływający z tego obszaru może przynosić cząstki gleby, nawozy i inne zanieczyszczenia. Dlatego działania przy samym brzegu obejmują tylko część problemu.

Ostatnio przedstawiliśmy dane o jeziorze na spotkaniu z radnymi powiatu kartuskiego, Żukowa i Przodkowa, sołtysami Tuchomia i Warzenka oraz przedstawicielem stowarzyszenia Kaszubski Dąb. Chcemy przybliżyć je również mieszkańcom.

Zaczynamy serię krótkich wpisów o tym, skąd dopływa woda, co wykazały badania i od czego można zacząć poprawę. Będziemy podawać źródła, żeby każdy mógł zajrzeć do danych.

🔴AWARIA OCZYSZCZALNI, KONTROLA DOPIERO KOŃCEM LIPCA⁉️Sinice na Jeziorze Tuchomskim c.d..🌱🌱🌱🌱Po kolejnych interwencjach m...
05/08/2026

🔴AWARIA OCZYSZCZALNI, KONTROLA DOPIERO KOŃCEM LIPCA⁉️Sinice na Jeziorze Tuchomskim c.d..🌱🌱🌱🌱

Po kolejnych interwencjach mieszkańców i radnych zaczynają wychodzić na jaw informacje, których wcześniej nikt publicznie nie przekazał.

Pod koniec maja 2026 r. w oczyszczalni ścieków w Kielnie doszło do awarii pompy cyrkulacyjnej. Według oficjalnego pisma Wody Polskie awaria wywołała problemy eksploatacyjno-technologiczne i znacząco wpłynęła na stabilność pracy oczyszczalni.

Operator GPK Szemud poinformował Wody Polskie o awarii dopiero 16 czerwca. Nadal nie znamy jednak podstawowych dat:

🔸kiedy dokładnie awaria wystąpiła i została wykryta,
🔸jak długo oczyszczalnia pracowała niestabilnie,
🔸kiedy wymieniono uszkodzoną pompę,
🔸jakie ścieki odprowadzano w tym okresie.

W tym samym czasie w Jeziorze Tuchomskim zaczął rozwijać się wyjątkowo intensywny zielony zakwit.

Co zrobiły Wody Polskie? 2 lipca przeprowadzono oględziny jedynie na działkach nr 472 i 483 w Warznie oraz na działce jeziora. Nie skontrolowano wtedy wskazanego w dokumentach wylotu oczyszczalni na działce nr 70/7 ani całej drogi odpływu: oczyszczalnia → rów R-B → rzeka Mulk → Jezioro Tuchomskie.

Z oficjalnego opisu tych czynności nie wynika również, aby 2 lipca pobrano próbki ścieków lub wody. Wody Polskie opierały się wówczas między innymi na wynikach przekazanych przez operatora jeszcze w styczniu 2026 r., czyli przed majową awarią. 😑

WIOŚ poinformował, że kontrolę interwencyjną oczyszczalni rozpoczęto 30 lipca, a jej przewidywany termin zakończenia wyznaczono na 30 września 2026 r.

Z późniejszej korespondencji z prezesem GPK wynika, że:

▪️ uszkodzona p***a została wymieniona,
▪️ oczyszczalnia obecnie ma pracować stabilnie,
▪️ WIOŚ przeprowadził oględziny rowu i linii brzegowej,
▪️ pobrano próbki do badań.

To ważna informacja. Nadal jednak nie wiemy:

🔸 gdzie dokładnie pobrano próbki ?
🔸 czy objęły wylot oczyszczalni, rów R-B, Mulk i samo jezioro ?
🔸 jakie parametry są badane ?
🔸 kiedy poznamy wyniki ?

Samo stwierdzenie, że w rowie nie znaleziono widocznych osadów, nie wyklucza obecności rozpuszczonego fosforu, azotu, związków organicznych czy bakterii. To mogą rozstrzygnąć wyłącznie badania laboratoryjne.

Najmocniejsze zdanie padło 31 lipca❗ - w kolejnym piśmie RZGW w Gdańsku napisało wprost, że zgłoszona przez GPK awaria pompy cyrkulacyjnej:

❗❗„powoduje, iż nadal występuje zanieczyszczenie środowiska”.❗❗

Nie przesądzamy, że awaria oczyszczalni była jedyną przyczyną masowego zakwitu. Taki związek musi zostać potwierdzony albo wykluczony na podstawie wyników badań i pełnej dokumentacji pracy instalacji.

Ale po ujawnieniu tych informacji mieszkańcy mają prawo oczekiwać konkretnych odpowiedzi:

🔴 Ile dni trwała awaria i niestabilna praca oczyszczalni?
🔴 Jakie były parametry ścieków odprowadzanych w tym okresie?
🔴 Czy próbki pobrano bezpośrednio po awarii, czy dopiero 30 lipca?
🔴 Gdzie dokładnie pobrano próbki i co jest w nich badane?
🔴 Kiedy wyniki zostaną udostępnione mieszkańcom?

Jezioro Tuchomskie nie potrzebuje kolejnych ogólnych zapewnień. Potrzebuje pełnych wyników, jasnej chronologii zdarzeń i rzetelnego ustalenia, co naprawdę wpłynęło do jeziora.

Będziemy publikować kolejne informacje, gdy tylko otrzymamy wyniki badań i dokumentację kontroli.

🍀Nie działamy sami🍀

W sprawie Jeziora Tuchomskiego pozostajemy w kontakcie z osobami, które od początku interesują się problemem i pomagają w docieraniu do dokumentów oraz instytucji.

Dziękujemy za szczególne zaangażowanie:

- Wioleta Przybojewska-Antosik radnej Gminy Szemud,
- Jacek Fopke - Radny Powiatu Kartuskiego
- Aleksandra Cieszyńska - Radna Powiatu Kartuskiego
- Malwinie Śnieg, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Te kontakty są dla nas szczególnie ważne, ponieważ ochrona Jeziora Tuchomskiego wymaga współpracy mieszkańców, samorządów, naukowców, organizacji społecznych i instytucji odpowiedzialnych za środowisko. Państwa pomoc jest dla nas bezcenna!

III Festiwal Czystych Jezior w Borucinie za nami – wracamy z głowami pełnymi wiedzy, nowych kontaktów i... nadziei. 💙🌊Po...
30/07/2026

III Festiwal Czystych Jezior w Borucinie za nami – wracamy z głowami pełnymi wiedzy, nowych kontaktów i... nadziei. 💙🌊

Podczas festiwalu uczestniczyliśmy w wielu inspirujących spotkaniach. Duże wrażenie zrobił na nas wykład dr. Pawła M. Owsianny „Od badań terenowych do wspólnej odpowiedzialności: naukowcy i społeczeństwo w ochronie jezior i zdrowia (One Health)”. W niezwykle przystępny i pełen humoru sposób porównał on jeziora do... rosołu, pomidorówki i zupy ogórkowej. Nietrudno się domyślić, do której zupy najbardziej pasuje nasze jezioro i wierzcie, nie ma się z czego cieszyć!

Dużo praktycznej wiedzy przekazał również przedstawiciel firmy PM Ecology, prezentując nowoczesne metody wykrywania nielegalnych źródeł zanieczyszczeń wód. Choć technologie te są bardzo skuteczne, ich koszt pokazuje, że skuteczna ochrona Jeziora Tuchomskiego nie będzie możliwa bez współpracy samorządów wszystkich trzech gmin, na terenie których leży jezioro.

Cennym doświadczeniem było także spotkanie z Przemkiem Benzem, wiceprezesem Stowarzyszenie Jezioro Rogozińskie . W żywej dyskusji podkreślał, że działania naprawcze powinny opierać się przede wszystkim na przywracaniu naturalnych procesów biologicznych. Kluczową rolę odgrywa tu Citizen Science – nauka obywatelska i aktywne zaangażowanie mieszkańców w długofalowy monitoring jeziora.

Prawdziwą wisienką na torcie były jednak rozmowy z prof. Julitą Dunalską, Piotrem Prudziłko ze Stowarzyszenia Dąb Kaszubski , radną powiatu kartuskiego Aleksandra Cieszyńska - Radna Powiatu Kartuskiego Cieszyńską oraz Malwiną Śnieg, prezes Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

To właśnie te rozmowy dały nam największą nadzieję. Wierzymy, że dzięki współpracy mieszkańców, naukowców, organizacji społecznych i samorządów możliwe będzie podjęcie realnych działań na rzecz poprawy stanu Jeziora Tuchomskiego.

Dziękujemy organizatorom za wartościowe spotkanie i wracamy do pracy – z jeszcze większą motywacją. 💙

Adres

Ulica Przodkowska 60
Tokary
83-304

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Stowarzyszenie na rzecz Jeziora Tuchomskiego opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Organizacje Non-profit w pobliżu