09/10/2026
Nie wiem, czy dotknęliśmy już dna, czy właśnie go dotykamy 😞, a może właśnie się o nie rozbijamy.
Od kilku dni słyszymy przerażające informacje o atakach w placówkach szkolnych - atakach z udziałem młodych ludzi, w tym dzieci. To informacje, które budzą ogromny niepokój i skłaniają do refleksji nad tym, co dzieje się w naszym społeczeństwie.
Pojawiają się informacje o „challenge’u” - i to jest szczególnie niepokojące.
Ludzie są istotami społecznymi. Jedną z ich podstawowych potrzeb jest PRZYNALEŻNOŚĆ DO GRUPY i POCZUCIE AKCEPTACJI.
Jeśli w danym środowisku człowiek nie znajdzie akceptacji i nie będzie czuł się jego częścią, może zacząć szukać tych wartości gdzie indziej. Wtedy potrzeba przynależności może stać się ważniejsza niż inne potrzeby i skłaniać do podejmowania ryzykownych decyzji.
Tu mogą pojawić się osoby, które, kierując się własnymi potrzebami, wykorzystają tę sytuację, aby przyciągnąć taką osobę do grupy. Zadbają o to, by poczuła się akceptowana, i stworzą relację opartą na poczuciu ważności oraz przynależności. Wspólnie spędzony czas, żarty, miła atmosfera…
Młody człowiek może wówczas zacząć mniej krytycznie oceniać zachowania grupy. Czasem tak bardzo zależy mu na akceptacji, że trudniej jest mu dostrzec ryzyko związane z tym, co proponują inni.
Potem może przyjść faza sprawdzania lojalności członków grupy. Pojawia się „pomysł”.
Aby nie zostać odrzuconym, pomimo pojawiających się wątpliwości, taka osoba może „wejść w projekt”.
Wtedy presja grupy może przysłonić myślenie o konsekwencjach. Ważne staje się utrzymanie relacji i udowodnienie, że jest się częścią grupy.
Być może seria ataków nie ma z powyższym wywodem nic wspólnego, ale podobne mechanizmy mogą mieć znaczenie w przypadku grup działających na terenie szkół.
Takie grupy potrafią podczas przerw utrudniać życie innym uczniom.
Zaczyna się niewinnie:
„ale jesteś brzydka”,
„ale masz paskudny plecak”,
„przesuń się”.
I sprawdzają czy ktoś zareaguje…
Zazwyczaj inne dzieci nie reagują, bo:
👉 się boją,
👉 wolą nie ryzykować,
👉 nie chcą być uznane za „kable”.
To jeden z najbardziej szkodliwych społecznych mechanizmów, jakie mogły zostać nam wpojone: przekonanie, że reagowanie na krzywdę jest czymś złym.
Grupa zaczyna czuć się bezkarna. Jej członkowie również. Pewne zachowania stopniowo stają się normą.
Kiedy dochodzi do tragedii, nagle pytanie: KTO ZAWINIŁ? zaczyna pojawiać się na ustach wszystkich.
Szukamy winnych. Tymczasem warto przyjrzeć się również temu, jakie zaniedbania i mechanizmy społeczne mogły doprowadzić do takiej sytuacji.
😞 Zawiedli dorośli, którzy nie dostrzegli potrzeb dziecka lub nie znaleźli dla niego czasu. Telefon wrośnięty w rękę, życie w wirtualnej rzeczywistości i presja sukcesu zawodowego mogą sprawiać, że brakuje czasu na prawdziwą obecność. Drogie gadżety nie zastąpią dziecku bliskości i miłości rodziców.
😞 Zawiódł system reagowania na trudne zachowania. Nieadekwatne reakcje nauczycieli, podniesiony głos, oskarżenia bez wcześniejszego ustalenia faktów czy ograniczenie się do notatki dla rodziców mogą pogłębiać konflikt i poczucie niesprawiedliwości, zamiast prowadzić do rozwiązania problemu.
😞 Zawiedliśmy jako społeczeństwo, jeśli nauczyliśmy dzieci mówić: „nie skarż”, pozostawiając je sam na sam z problemem. Dziecko powinno wiedzieć, że zgłoszenie krzywdy nie jest donoszeniem, lecz szukaniem pomocy.
😞 Zawiedli również decydenci, jeśli nie zadbali o wystarczającą ochronę dzieci w świecie cyfrowym. Fałszywe konta na Facebooku i TikToku, cyberprzemoc czy niekontrolowany kontakt z niebezpiecznymi treściami to problemy, których nie można bagatelizować. Dzieci potrzebują prywatności, ale także adekwatnej do wieku ochrony, wsparcia i edukacji cyfrowej.
Dziś jako społeczeństwo mierzymy się z konsekwencjami wielu zaniedbań.
Samo oburzenie nie wystarczy.
O 19-latku pojawiają się doniesienia, że chciał, aby było o nim głośno w dniu jego urodzin. Jeśli te informacje się potwierdzą, rodzi się pytanie o to, co doprowadziło go do takiego sposobu zwrócenia na siebie uwagi.
Co kierowało 15-latkiem? Na wyciąganie wniosków trzeba poczekać na wiarygodne ustalenia. W takich sytuacjach szczególnie ważne jest, aby nie zastępować faktów domysłami.
Dziś potrzebujemy głębokiej transformacji społecznej i powrotu do wartości, które budują bezpieczeństwo: empatii, odpowiedzialności, szacunku i uważności na drugiego człowieka.
Jako fundacja bardzo chcemy być częścią tej zmiany: wspierać młodzież w dokonywaniu świadomych wyborów, budowaniu zdrowych więzi rówieśniczych oraz tworzyć pomost w relacjach między dziećmi a rodzicami.
Bo bezpieczeństwo zaczyna się dużo wcześniej niż w chwili, gdy dochodzi do tragedii. Zaczyna się od relacji, rozmowy i reakcji na pierwsze sygnały, że ktoś potrzebuje pomocy.
