17/09/2026
🇵🇱 DZIKIE GĘSI. CV, KTÓRE KŁAMIE. JAK WERYFIKUJE SIĘ KONTRAKTORA, ZANIM DOSTANIE ROBOTĘ 🇵🇱
Na papierze można być niemal każdym. Byłym żołnierzem jednostki specjalnej, specjalistą ochrony osobistej, medykiem, kierowcą PSD, instruktorem, człowiekiem z doświadczeniem w Iraku, Afganistanie, Afryce czy na Bliskim Wschodzie. Można wpisać kilkanaście lat służby, kilka zagranicznych kontraktów, odpowiednio brzmiące stanowiska, kursy strzeleckie, medyczne i taktyczne oraz znajomość języka angielskiego na poziomie pozwalającym pracować w międzynarodowym środowisku. Dobrze przygotowane CV może zrobić doskonałe pierwsze wrażenie. Problem zaczyna się wtedy, kiedy ktoś po drugiej stronie postanowi sprawdzić, ile z tej historii wydarzyło się naprawdę.
W profesjonalnej części branży PMSC CV jest początkiem procesu, a nie dowodem kompetencji. Im większa odpowiedzialność związana ze stanowiskiem, tym ważniejsze staje się ustalenie, czy kandydat rzeczywiście posiada doświadczenie, które deklaruje. International Code of Conduct for Private Security Service Providers mówi wprost o zachowaniu należytej staranności przy wyborze personelu, możliwej do udokumentowania weryfikacji oraz bieżącej ocenie jego pracy. Firmy stosujące Kodeks powinny zatrudniać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przez kontrakt, obowiązujące prawo i standardy branżowe. Przy ocenie przydatności personelu do wykonywania zadań z bronią znaczenie mają również wcześniejsze skazania, niehonorowe zwolnienie ze służby, rozwiązanie wcześniejszych umów z powodu udokumentowanych naruszeń zasad oraz inne zachowania mogące podważać zdolność danej osoby do odpowiedzialnego wykonywania takich obowiązków.
To ważne, ponieważ fałszowanie zawodowego obrazu nie zawsze polega na wydrukowaniu całkowicie fikcyjnego certyfikatu. Znacznie trudniejsze do wychwycenia bywa przesuwanie granicy pomiędzy tym, co człowiek rzeczywiście robił, a tym, jak później opisuje to w życiorysie. Ktoś naprawdę był w Iraku, ale wykonywał inne zadania niż te, które kilka lat później pojawiają się w jego CV. Ktoś pracował przy statycznej ochronie obiektu, ale z czasem przedstawia to jako doświadczenie w PSD. Ktoś ukończył szkolenie i zaczyna opisywać się jak człowiek posiadający wieloletnią praktykę w danej specjalności. Jeszcze ktoś rzeczywiście pracował dla znanej firmy, tylko że jego stanowisko, odpowiedzialność i zakres wykonywanych obowiązków stają się coraz bardziej imponujące wraz z kolejnymi wersjami życiorysu.
Dla osoby spoza branży takie różnice mogą wydawać się kosmetyczne. W rzeczywistości pomiędzy kilkuletnią pracą przy ochronie statycznej a doświadczeniem w mobilnym zespole ochronnym istnieje zasadnicza różnica. Inne zadania wykonuje kierowca, inne członek zespołu PSD, inne medyk, a jeszcze inne Team Leader odpowiadający nie tylko za własne działanie, lecz także za ludzi, organizację zadania i realizację procedur. Sam fakt przebywania przez kilka miesięcy w strefie wysokiego ryzyka nie oznacza automatycznie posiadania kompetencji do wykonywania każdego zadania w takim środowisku.
Dlatego profesjonalna rekrutacja powinna próbować oddzielić doświadczenie rzeczywiste od doświadczenia dobrze opisanego. W zależności od firmy, klienta, kraju i charakteru projektu zakres sprawdzenia może być różny, ale znaczenie mogą mieć dokumenty, historia zatrudnienia, kwalifikacje, referencje oraz zgodność informacji przedstawionych przez kandydata. Przy niektórych projektach dochodzą wymagania wynikające z prawa, warunków kontraktu, dostępu do określonych obiektów czy specyfiki wykonywanego zadania. Międzynarodowe standardy nie tworzą jednego identycznego modelu rekrutacji dla całego świata PMSC, ale kierunek jest jasny: firma powinna wiedzieć, komu powierza odpowiedzialne zadanie.
Weryfikacja wcześniejszego zatrudnienia potrafi bardzo szybko zmienić obraz kandydata. Jeżeli ktoś deklaruje kilkuletnią pracę dla konkretnej firmy na określonym stanowisku, naturalne staje się pytanie, czy można potwierdzić okres zatrudnienia, funkcję i zakres odpowiedzialności. Jeżeli przedstawia referencje, pojawia się możliwość kontaktu z ludźmi, którzy rzeczywiście z nim pracowali. W stosunkowo niewielkim środowisku profesjonalistów dochodzi jeszcze zwykła sieć zawodowych kontaktów. Człowiek, który dzisiaj prowadzi rekrutację, kilka lat wcześniej mógł pracować z osobą wskazaną w CV kandydata albo znać jego dawnego przełożonego. Wtedy imponujący dokument zaczyna być konfrontowany z pamięcią ludzi i dokumentacją.
Jest również druga metoda, której nie zastąpi nawet najlepsza baza danych: rozmowa z człowiekiem, który twierdzi, że posiada określone doświadczenie. Nie trzeba pytać o tajemnice operacyjne ani oczekiwać wojennych opowieści. Wystarczy wejść głębiej w zwykłą codzienność deklarowanej pracy. Człowiek, który naprawdę wykonywał dane zadania przez kilka lat, zna ich rutynę, odpowiedzialność, ograniczenia, procedury i problemy. Nie musi budować legendy. Po prostu wie, o czym mówi. Im bardziej szczegółowa staje się profesjonalna rozmowa, tym trudniej przez dłuższy czas odgrywać doświadczenie, którego nigdy się nie posiadało.
Podobnie jest ze znajomością języka. Wpisanie do CV „English – fluent” zajmuje kilka sekund. Znacznie trudniej przeprowadzić rozmowę rekrutacyjną po angielsku, odpowiedzieć na pytania dotyczące własnego doświadczenia, zrozumieć dokumentację, procedury i polecenia oraz normalnie funkcjonować w międzynarodowym zespole. W środowisku bezpieczeństwa język nie jest ozdobą życiorysu. Jest narzędziem pracy, a nieporozumienie dotyczące zadania, procedury albo sytuacji zagrożenia może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje niż źle napisany e-mail.
Certyfikaty również nie kończą dyskusji o kompetencjach. Dokument może potwierdzać ukończenie konkretnego szkolenia, ale nie zawsze odpowiada na pytanie, jaki poziom umiejętności człowiek posiada dzisiaj. Ktoś mógł ukończyć kurs wiele lat wcześniej i później praktycznie nie korzystać z nabytych umiejętności. Dlatego rozmowa techniczna, ocena kompetencji, sprawdzian praktyczny czy szkolenie poprzedzające rozpoczęcie projektu mogą powiedzieć o kandydacie więcej niż kolejna kartka dołączona do dokumentów. Profesjonalny pracodawca nie powinien szukać kolekcjonera certyfikatów. Powinien szukać człowieka zdolnego wykonać konkretne zadanie.
Istotne mogą być również niespójności w historii zawodowej. Sama przerwa w zatrudnieniu nie jest dowodem czegokolwiek. Ludzie wracają do kraju, zmieniają zawód, zajmują się rodziną, prowadzą działalność albo zwyczajnie przez jakiś czas nie wyjeżdżają. Problem pojawia się wtedy, kiedy daty zaczynają się wzajemnie wykluczać, deklarowane kontrakty nakładają się na siebie, nazwy stanowisk nie odpowiadają przedstawianemu doświadczeniu albo kandydat nie potrafi sensownie wyjaśnić podstawowych informacji, które sam umieścił w swoim CV.
Nie chodzi jednak o tworzenie systemu, w którym każdego człowieka z góry traktuje się jak oszusta. Dobry vetting powinien działać również w drugą stronę i chronić profesjonalistę przed sytuacją, w której jedna plotka, osobista niechęć albo konflikt sprzed lat przekreśla jego doświadczenie. Informacja potwierdzona dokumentami to nie to samo co opinia człowieka, który kogoś nie lubi. Odpowiedzialna rekrutacja powinna umieć odróżnić jedno od drugiego. Montreux Document Forum w swoich materiałach dotyczących kontraktowania prywatnych usług wojskowych i ochronnych również wskazuje skuteczny screening i vetting jako elementy ograniczania ryzyka przy wyborze PMSC.
Cały ten system ma sens z bardzo prostego powodu. W prywatnych usługach bezpieczeństwa błąd rekrutacyjny może kosztować znacznie więcej niż konieczność ponownego szukania pracownika. Firma może powierzyć człowiekowi broń, pojazd, dostęp do obiektu, informacje dotyczące klienta albo miejsce w zespole odpowiedzialnym za bezpieczeństwo innych ludzi. ISO 18788 określa wymagania wobec systemu zarządzania prywatnymi operacjami bezpieczeństwa, obejmujące między innymi zarządzanie ryzykiem, profesjonalne świadczenie usług, odpowiedzialność prawną oraz realizację wymagań klienta. ASIS PSC.1 również określa podlegające audytowi wymagania dla systemu zarządzania jakością prywatnych operacji bezpieczeństwa.
I dopiero tutaj dochodzimy do rzeczy, której nie da się łatwo wpisać w żadną rubrykę CV. Można być świetnym strzelcem, a jednocześnie fatalnym członkiem zespołu. Można posiadać dziesiątki kursów, ale nie potrafić przyjąć polecenia. Można mieć doświadczenie z kilku krajów, a jednocześnie powodować konflikty wszędzie, gdzie się pojawia. Można również nie mieć najbardziej imponującego życiorysu w grupie, ale być człowiekiem spokojnym, przewidywalnym, odpowiedzialnym i takim, na którym inni mogą polegać. W realnym zespole ta różnica zaczyna mieć znaczenie bardzo szybko.
Dlatego profesjonalna rekrutacja kontraktora nie powinna sprowadzać się do pytania, ile stron ma jego CV. Ważniejsze jest ustalenie, czy człowiek rzeczywiście był tam, gdzie twierdzi, że był, wykonywał zadania, które opisuje, posiada kompetencje, które deklaruje, i potrafi wykorzystać je dzisiaj. Papier może otworzyć pierwsze drzwi. Później przychodzi jednak moment, w którym kończy się opowieść o własnym doświadczeniu, a zaczyna rzeczywista praca.
Na kontrakt można wejść dzięki CV. Zostać na nim można tylko dzięki temu, co naprawdę potrafisz.
ŹRÓDŁA I MATERIAŁY:
International Code of Conduct for Private Security Service Providers (ICoC) – w szczególności część „Selection and Vetting of Personnel”, pkt 45–48. Kodeks przewiduje należytą staranność przy wyborze personelu, możliwy do udokumentowania proces weryfikacji, ocenę kwalifikacji oraz określone kryteria związane z przydatnością personelu do wykonywania zadań ochronnych.
ICoCA – International Code of Conduct Association – oficjalne materiały dotyczące stosowania International Code of Conduct oraz standardów odpowiedzialnego świadczenia prywatnych usług bezpieczeństwa.
Montreux Document Forum – Contract Guidance Tool for Private Military and Security Services. Materiał dotyczący odpowiedzialnego wyboru i kontraktowania PMSC, w tym screeningu i vettingu jako elementów ograniczania ryzyka.
The Montreux Document, ICRC / Swiss Federal Department of Foreign Affairs, 2008 – międzynarodowy dokument dotyczący obowiązków prawnych i dobrych praktyk państw związanych z działalnością prywatnych firm wojskowych i bezpieczeństwa.
ASIS PSC.1-2022 – Management System for Private Security Company Operations – Requirements with Guidance. Standard systemu zarządzania działalnością prywatnych firm bezpieczeństwa, opracowany z uwzględnieniem zasad Dokumentu z Montreux oraz ICoC.
ISO 18788:2015 – Management system for private security operations – Requirements with guidance for use. Międzynarodowy standard systemu zarządzania prywatnymi operacjami bezpieczeństwa, obejmujący profesjonalne prowadzenie operacji, zarządzanie ryzykiem, zgodność z prawem i odpowiedzialność organizacji.
Tekst ma charakter edukacyjny. Zakres oraz sposób weryfikacji kandydatów mogą różnić się w zależności od firmy, państwa, klienta, rodzaju kontraktu i obowiązujących przepisów.
Robert Dragon Pietrzyk
Jeżeli interesuje Was prawdziwy świat kontraktorów, PMSC, bezpieczeństwa i ludzi pracujących tam, gdzie kończą się zwykłe etaty, obserwujcie Bractwo Dzikie Gęsi – Kontraktorzy PMSC. Bez filmowych legend i tworzenia mitów. Historia, praktyka i realia tego środowiska.
Nasze książki, odzież i materiały związane z AIRO GROM oraz środowiskiem kontraktorskim znajdziecie również w sklepie:
sklep.airogrom.pl
SIŁA I HONOR. KREW I PIACH. TOBIE OJCZYZNO!
Opis zdjęcia: Szkolenie z zakresu ochrony i pracy zespołowej w środowisku podwyższonego ryzyka. W branży PMSC samo CV i komplet certyfikatów nie wystarczą. Ostatecznie liczy się to, czy deklarowane doświadczenie znajduje potwierdzenie w praktycznych umiejętnościach. Zdjęcie ilustracyjne.