Nokor Borei ម៉ែន ណាត

Hjem
Norge
Kristiansand
Nokor Borei ម៉ែន ណាត

Veibeskrivelse Nettsted

Kontaktinformasjon, kart og veibeskrivelse, kontaktskjema, åpningstider, tjenester, vurderinger, bilder, videoer og kunngjøringer fra Nokor Borei ម៉ែន ណាត, Ideell organisasjon, Kristiansand.
(433)

28/10/2026

ការមិនប្រើកិច្ចព្រមព្រៀង ២៣តុលា និងតុលាការ ICJ ធ្វើឱ្យថៃ យកដីខ្មែរយ៉ាងងាយ ទោះមានបទឈប់បាញ់
-------
(VOD /ដោយលោក អ៊ុក សុវណ្ណ / 27-10-2026)
ការដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនប្រើប្រាស់កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និងមិនរុញសំណុំរឿងព្រំដែនទៅតុលាការអន្តរជាតិជាងមួយឆ្នាំមកនេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកតាមដានលើកឡើងថា បានធ្វើឱ្យថៃពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជារហូតដល់ជាង ៨០ ទីតាំង ដោយងាយស្រួលជាងសម័យណាៗទាំងអស់ បើទោះបីជាថៃបានចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ស្តីពី សន្តិភាពរវាងកម្ពុជា-ថៃ នៅរាជធានីកួឡាឡាំពួរក៏ដោយ។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានថ្លែងថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនៅរាជធានីកួឡាឡាំពួរ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបានចុះហត្ថលេខាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ដោយមានលោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក និងលោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី ធ្វើជាសាក្សីនាពេលនោះ កម្ពុជានៅតែបន្តប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបទឈប់បាញ់ និងការអនុវត្តស្មារតីនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះដោយសុឆន្ទៈ។

កម្ពុជាបន្តប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយចៀសវាងការគំរាមកំហែង ការប្រើប្រាស់កម្លាំង ឬសកម្មភាពបង្កហេតុណាមួយ។ កម្ពុជានៅតែបន្តប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើការជាមួយភាគីថៃ និងដៃគូពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីពង្រឹងទំនុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក ការពារប្រជាជនស៊ីវិល សម្រួលដល់ការវិលត្រឡប់ដោយសុវត្ថិភាពរបស់ជនភៀសសឹក និងលើកកម្ពស់ស្ថិរភាព ព្រមទាំងវិបុលភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរួម។

ក្រៅពីនេះ អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលានេះ ដោយបានរំលេចខ្លឹមសារសំខាន់ៗទាំង ៨ ចំណុច នៃសេចក្តីប្រកាសរួមនោះផងដែរ។ សម្រាប់លោក ប៉ែន បូណា កម្ពុជាមានការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងរឹងមាំចំពោះសន្តិភាព និងសន្តិសុខរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដូចដែលបានប្រកាសក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម និងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗទៀត ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិភាព សន្តិសុខ ស្ថេរភាព និងវិបុលភាពក្នុងតំបន់។

លោកថា៖ «យើងបានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង ការស្ដារទំនុកចិត្ត និងទំនាក់ទំនង ដែលបានផ្ដល់ប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមករវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងព្រះរាជាណាចក្រថៃ។ ៥. នៅពេលអនុវត្តវិធានការដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពពីភាគីទាំងពីរ និងទទួលស្គាល់ថា អរិភាពសកម្ម ត្រូវបានបញ្ចប់»។

ប៉ុន្តែជាងមួយឆ្នាំមកនេះ ក្រុមអ្នកតាមដាន បានអះអាងថា ថៃបានពង្រីកការឈ្លានពានដីខ្មែររហូតដល់ ៨៥ ទីតាំង ដោយគ្មានការរំខានពីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើយ ខណៈរដ្ឋាភិបាលនេះប្រកាសគោរពបទឈប់បាញ់យ៉ាងពេញទំហឹង។

ដោយឡែក សម្រាប់អតីតតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំងដែលមានជំនាញកិច្ចការព្រំដែន លោក អ៊ុំ សំអាន បានកត់សម្គាល់ថា លទ្ធផលនៅលើដីជាក់ស្តែង ថៃមានប្រៀបលើកម្ពុជា ទោះបីជាភាគីទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើបទឈប់បាញ់ និងសេចក្តីប្រកាសរួមនេះក៏ដោយ។ លោកគូសបញ្ជាក់ថា ជាង ១ ឆ្នាំមកនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តទន្ទិញខ្លឹមសារបទឈប់បាញ់ ប៉ុន្តែថៃចេះតែរុលចូលឈ្លានពានកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ រហូតគ្រប់គ្រងដីខ្មែរបាន ៨៥ ទីតាំង ដែលលោករិះគន់ចំៗថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានសមត្ថភាពការពារទឹកដីនោះទេ។

លើសពីនេះ ក៏មានពលរដ្ឋខ្មែរជាង ២ ម៉ឺននាក់ទៀត ដែលរងគ្រោះពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ នៅមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួនវិញបាននៅឡើយ។ ក្នុងន័យនេះ លោកគូសបញ្ជាក់ថា ថៃមិនបានគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងនេះទេ ហើយថែមទាំងបន្តឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ តាមរយៈការដាក់ទូកុងតឺន័រ ជីកប្រឡាយ និងសាងសង់របងបេតុងជាដើម។

ជាការផ្តល់យោបល់ លោកថ្លែងថា ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានលើដីជាក់ស្តែង លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែប្រាប់ទៅលោក ដូណាល់ ត្រាំ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីជួយដាក់សម្ពាធលើប្រទេសថៃ ឱ្យគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង និងឈប់ឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ។

លោកថា៖ «ដូច្នេះកម្ពុជាត្រូវប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ប្តឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ទើបអាចបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់ថៃ ហើយអាចទាមទារទឹកដីបានមកវិញ។ បើចរចាធ្វើទ្វេភាគីគឺមិនអាចទាមទារទឹកដីបានមកវិញនោះទេ»។

បន្ថែមលើនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក មែន ណាត បានលើកឡើងថា កិច្ចព្រមព្រៀងនៅទីក្រុងកួឡាឡាំពួរ គឺបានផ្តល់ផលអវិជ្ជមាន និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីជាច្រើន ព្រោះតែភាគីថៃមិនបានគោរព។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែបន្តប្រើប្រាស់យន្តការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ គឺនឹងមិនអាចទាមទារទឹកដីត្រឡប់មកវិញបានឡើយ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ គឺត្រូវប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងប្តឹងទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ទើបអាចបញ្ឈប់ការឈ្លានពាន និងទាមទារទឹកដីមកវិញបាន។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែអាការកើនឡើងនៃការឈ្លានពាននេះ អត់ឃើញរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៍ជាពិសេស ហើយភ្ជាប់ជាមួយភស្តុតាងទៅដៃគូរអន្តរជាតិទេ គ្រាន់តែនិយាយឆ្បោលៗ មូលៗហើយ ទទូចអង្វរថៃចូលតុចរចា អញ្ចឹងហើយបានជាថៃនៅបានចិត្ត នៅតែពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរមិនឈប់ឈររហូតដល់ពេលនេះ»។

សម្រាប់អ្នកតាមដានបញ្ហាព្រំដែនដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល យល់ឃើញថា បើកម្ពុជានៅតែបន្តប្រើយន្តការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ កម្ពុជានឹងបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀតពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ ហេតុនេះ កម្ពុជាត្រូវប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងប្តឹងទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ទើបអាចបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់ថៃ និងអាចទាមទារទឹកដីត្រឡប់មកវិញបាន ព្រោះការចរចាទ្វេភាគីមិនអាចទាមទារទឹកដីមកវិញបានឡើយ៕

28/10/2026

រដ្ឋាភិបាលរំលឹកខួបចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ខណៈរដ្ឋសភា បន្តនៅស្ងៀមរឿងថៃឈ្លានពាន
------
(VOD /កញ្ញា រតនៈ ម៉ូនីកា / 27-10-2026)
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត រំលឹកខួប ១ឆ្នាំ នៃការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយថៃ ជាមួយនឹងការបន្តប្តេជ្ញាដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃដោយសន្តិវិធី ខណៈអ្នកតំណាងរាស្ត្រនៃរដ្ឋសភា ត្រូវបានគេមើលឃើញថា នៅដេកសម្ងំស៊ីប្រាក់ខែរាស្ត្របង់ពន្ធក្នុងម្នាក់ៗ ៥ ០០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ដោយមិនដែលឃើញកោះហៅរដ្ឋាភិបាលទៅសួរនាំ លើរឿងថៃបន្តរុលចូលកាន់កាប់ដីខ្មែរកើនឡើងដល់ ៨៥ទីតាំង ក្នុងរយៈពេលជាង ១ឆ្នាំកន្លងមកនេះ។

ជាមួយគ្នានេះ ក៏មានការចោទសួរផងដែរ ការណ៍ដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនដែលឃើញរាយការណ៍ថ្វាយព្រះមហាក្សត្ររឿងថៃឈ្លានពានកម្ពុជា ដែលជារឿងអាយុជីវិតរបស់ជាតិនេះ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានសរសេរលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក និងចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃគម្រប់ខួប ១ឆ្នាំ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមទីក្រុងកួឡាឡាំពួរ រវាងកម្ពុជានិងថៃ (ឬហៅថា កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងកួឡាឡាំពួរ) កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ថា កម្ពុជានៅតែគោរពស្មារតីនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនេះ និងសូមបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទំនាស់ព្រំដែន និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនតាមសន្តិវិធី និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ កម្ពុជាចៀសវាងការគំរាមកំហែងប្រើប្រាស់កម្លាំង ហើយទទួលស្គាល់ថា គណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់ភូមិភាគ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ និងគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) ប្រទេសទាំងពីរ គឺជាយន្តការទ្វេភាគីដែលមានអាណត្តិការងាររៀងៗខ្លួន សម្រាប់ធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនតាមសន្តិវិធី។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏យកឱកាសនេះ ថ្លែងនូវអំណរគុណសារជាថ្មី ចំពោះលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anwar Ibrahim ដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងលើកទឹកចិត្តជំរុញឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះកើតឡើង ក៏ដូចជាបន្តគាំទ្រដល់ដំណើរការស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃ ដោយសន្តិវិធី ដើម្បីឈានទៅរកសន្តិភាពមួយដែលមានចិរភាព។

បន្ថែមពីនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ខ្លួននៅតែប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញលេញ ក្នុងការធ្វើការប្រកបដោយការស្ថាបនាជាមួយភាគីថៃ ដើម្បីធានាការអនុវត្តនូវស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងកួឡាឡាំពួរ ឱ្យបានពេញលេញនិងស្មោះត្រង់។

យ៉ាងណាក្តី ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល និងអ្នកតស៊ូមតិ បានចោទសួរពីភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់រដ្ឋសភា ដោយមិនដែលឃើញកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលទៅសាកសួរ រឿងថៃបន្តរុលចូលឈ្លានពានដីកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ ចាប់តាំងពី ១៤ទីតាំង កាលពីក្រោយបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កើនឡើងរហូតដល់ ៨៥ទីតាំងនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោក មែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា បានថ្លែងថា ចាប់តាំងពីមានការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧មក រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា បានក្លាយទៅជាស្ថាប័នងាប់ស្តូក ពីព្រោះមិនដែលឃើញស្ថាប័នជាតិកំពូលទាំងពីរនេះ កោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាល ឬក៏រដ្ឋមន្ត្រីទៅសួរនាំពីបញ្ហាជាតិធំៗ ដូចជា បញ្ហាព្រំដែនត្រូវថៃឈ្លានពាន និងបញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាស្អុយឈ្មោះអាសោចពេញពិភពលោកនោះឡើយ។

ចំណែក អ្នកតំណាងរាស្ត្រដែលស៊ីប្រាក់ខែរាស្ត្របង់ពន្ធម្នាក់ៗក្នុង១ខែៗប្រមាណ ៥ ០០0ដុល្លារនោះ ក៏នាំគ្នាសម្ងំសុខ បណ្តោយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើអ្វីៗតាមតែអំពើចិត្ត បណ្តែតបណ្តោយឱ្យយោធាថៃចូលមកវាទយកដីខ្មែរ ចាប់តាំងពី ១៤ទីតាំង កាលពីក្រោយបទឈប់បាញ់ កើនឡើងរហូតដល់ ៨៥ទីតាំងនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោកថា៖ «រដ្ឋសភាត្រូវជជែកដេញដោលតាមផ្លូវច្បាប់ ជជែកដេញដោលយន្តការយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីៗ ត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ ការពារបូរណៈភាពទឹកដី? ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងផ្ទុយទៅវិញ សព្វថ្ងៃហ្នឹង មានតែលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត តែ២នាក់ហ្នឹងទេ ដែលមានសិទ្ធិអាងយ៉ាង ចង់និយាយយ៉ាងម៉េចក៏បាន ចង់ធ្វើម៉េចក៏បាន ចង់ចាត់ចែងបញ្ហាទឹកដីជាតិយ៉ាងម៉េចក៏បាន។ ធ្វើអ៊ីចឹងវាមិនត្រូវតាមគោលការណ៍ច្បាប់ ទាំងច្បាប់ផ្ទៃក្នុងជាតិរបស់ខ្មែរ និងគោលការច្បាប់អន្តរជាតិ»។

ចំណែកក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជា ហៅកាត់ថា (CAT) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា បានចេញសេចក្តីវិភាគមួយ ស្តីពីការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាល ចំពោះមុខរដ្ឋធម្មនុញ្ញក្នុងបរិបទដែលដែនដីកម្ពុជាកំពុងត្រូវបានរំលោភបំពានដោយយោធាថៃ។ CAT លើកឡើងថា ការទទួលខុសត្រូវរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងករណីកិច្ចការព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង និងការបាត់បង់ទឹកដី ឬទីតាំងឈរជើង មិនមែនជាជម្លោះបុគ្គល រវាងមេដឹកនាំ និងពលរដ្ឋណាម្នាក់នោះឡើយ តែជាបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ប្រទេសទាំងមូល។ ការណ៍នេះ ទាមទារឱ្យមានការដោះស្រាយតាមផ្លូវការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយផ្អែកលើផែនទីខ្នាត ១លើ១០០ពាន់ ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ដើម្បីបង្ហាញនូវភាពស្មោះត្រង់ចំពោះមុខរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងការពារប្រយោជន៍ជាតិ ក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជាបានជំរុញឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវវិលត្រឡប់មករកគន្លងច្បាប់វិញ តាមរយៈយកផែនទីខ្នាត ១លើ១០០ពាន់ មកបង្ហាញ និងពិនិត្យដេញដោលក្នុងរដ្ឋសភា។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលត្រូវថ្វាយសវនាការ និងរាយការណ៍ថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ អំពីស្ថានភាពព្រំដែនពិតប្រាកដ ចេញសេចក្តីបំភ្លឺផ្លូវការជូនជនរួមជាតិទាំងមូល បង្ហាញពីភាពម៉ឺងម៉ាត់ និងភាពស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិមាតុភូមិ។

សូមបញ្ជាក់ថា មាត្រា២ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា បូរណភាពទឹកដីរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មិនអាចរំលោភបានដាច់ខាត ក្នុងព្រំដែនរបស់ខ្លួនដែលមានកំណត់ក្នុងផែនទីខ្នាត ១លើ១០០ពាន់ ធ្វើនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៣៣-១៩៥៣ ហើយដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៣-១៩៦៩។

ត្រង់ចំណុចនេះ ក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ផែនទីខ្នាត ១លើ១០០ពាន់ មិនមែនជាឯកសាររដ្ឋបាលធម្មតាទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាឧបករណ៍គតិយុត្តិអធិបតេយ្យ ដែលមានតម្លៃផ្លូវច្បាប់កំពូល។ រាល់សកម្មភាព ឬការសម្រេចចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការព្រំដែន គឺត្រូវតែយកផែនទីនេះជាត្រីវិស័យ និងជាឧបករណ៍ផ្ទៀងផ្ទាត់ដាច់ខាត។

គេមិនទាន់ឃើញរដ្ឋសភា និងរដ្ឋាភិបាលបញ្ចេញប្រតិកម្មណាមួយ ចំពោះការវិភាគរបស់ក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលីនេះនៅឡើយទេ ខណៈវីអូឌីមិនអាចទាក់ទងលោក ឡេង ប៉េងឡុង អគ្គលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភា ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើការស្ងៀមស្ងាត់របស់រដ្ឋសភារឿងថៃឈ្លានពានកម្ពុជានេះបានឡើយ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលានេះ។

លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បានលើកឡើងថា កង្វះការធ្វើសេចក្តីបំភ្លឺជាផ្លូវការនៅចំពោះមុខរដ្ឋសភា ឬការទូលថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ជុំវិញវិបត្តិព្រំដែន និងការរំលោភបំពានព្រំដែន ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងព័ត៌មានរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ក្នុងបរិបទការទូត និងសន្តិសុខជាតិ កិច្ចការព្រំដែនច្រើនតែត្រូវគេចាត់ទុកជាអាថ៌កំបាំងកំពូល ឬជាប្រធានបទរសើប ដែលភាគីនីតិប្រតិបត្តិជ្រើសរើសដោះស្រាយតាមរយៈយន្តការបច្ចេកទេសសម្ងាត់ (ដូចជា គណៈកម្មាធិការព្រំដែនចម្រុះJBC) និងការទូតក្រោយវាំងនន ជាជាងការដេញដោលជាសាធារណៈ ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការចរចា ឬបង្កជាកម្ដៅជាតិនិយមរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ អាកប្បកិរិយាស្ងប់ស្ងាត់របស់រដ្ឋសភាក្នុងការមិនកោះហៅប្រមុខរដ្ឋាភិបាលមកសួរនាំ អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះយល់ថា បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយដែលអំណាចនីតិប្រតិបត្តិ និងនីតិប្បញ្ញត្តិស្ថិតនៅក្រោមទិសដៅតែមួយនៃគណបក្សកាន់អំណាច។ រដ្ឋសភាពុំបានប្រើប្រាស់អំណាចត្រួតពិនិត្យរបស់ខ្លួន ដើម្បីដេញដោលដោះដូរទល់មុខនោះទេ ប៉ុន្តែបានជ្រើសរើសការទុកចិត្ត និងផ្តល់ដែនសមត្ថកិច្ចទាំងស្រុងទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងគណៈកម្មាធិការជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការព្រំដែន ជាអ្នកដឹកនាំយុទ្ធសាស្ត្រការពារបូរណភាពទឹកដីតាមវិធីសាស្ត្រស្ងប់ស្ងាត់។

លោកថា៖ «ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការខកខានក្នុងការបកស្រាយឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងប្រកបដោយតម្លាភាពចំពោះមុខតំណាងរាស្ត្រ និងសាធារណជន បង្កើតឱ្យមានផលវិបាកផ្នែកទំនុកចិត្តសង្គមយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងសង្គម នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលមិនមានរបាយការណ៍ផ្លូវការ វានឹងបង្កើតជាចន្លោះប្រហោងនៃព័ត៌មាន ដែលនាំឱ្យមានការសង្ស័យ និងកង្វល់អំពីការបាត់បង់ទឹកដី ក៏ដូជជាការរិះគន់កាន់តែខ្លាំងពីសំណាក់មហាជន ក៏ដូចជាក្រុមអ្នកតាមដាននយោបាយ»។

សម្រាប់លោក សេង វណ្ណលី ដើម្បីពង្រឹងកម្លាំងជាតិ និងទំនុកចិត្តសាធារណៈ ការផ្តល់របាយការណ៍ច្បាស់លាស់ជូនរដ្ឋសភា និងការទូលថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ គឺជាកាតព្វកិច្ចតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដ៏សំខាន់មួយរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការបង្ហាញពីតម្លាភាព និងភាពស្មោះត្រង់លើកិច្ចការពារបូរណភាពទឹកដី៕

28/10/2026

ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌កម្ពុជា បន្តស្ថិតនៅជិតបាតតារាង តែរដ្ឋាភិបាលថា មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិត
-------
(VOD /ដោយកញ្ញា ទេព វិជ្ជរ៉ា / 28-10-2026)
មិនខុសពីឆ្នាំមុនៗ កម្ពុជាបន្តស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ទាបបំផុត លើសន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋឆ្នាំ២០២៦ ដោយស្ថិតនៅលេខរៀងទី ១៤០ ក្នុងចំណោម ១៤៣ ប្រទេស។ នេះបើយោងតាមសន្ទស្សន៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក (World Justice Project) ដែលចេញផ្សាយនៅចុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។

បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៥ លេខរៀងនេះបានកើនឡើងមួយលេខ ពី ១៤១ មក ១៤០ តែពិន្ទុសរុបស្ថិតនៅដដែល។ ក្នុងលេខរៀងទី ១៤០ នេះ កម្ពុជាទទួលបានពិន្ទុសរុប ០,៣១ លើពិន្ទុអតិបរមា ១ ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ទាបជាងគេបំផុត ក្នុងចំណោមប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ាន និងនៅលើប្រទេសចំនួន ៣ ប៉ុណ្ណោះ រួមមាន ប្រទេសហៃទី អាហ្វហ្គានីស្ថាន និងវេណេស៊ុយអេឡា ដែលស្ថិតនៅបាតតារាងបំផុត ខណៈដាណឺម៉ាកជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១ ដោយទទួលបានពិន្ទុ ០,៩០ ជាប្រទេសមាននីតិរដ្ឋល្អបំផុតលើលោក។

តាមរយៈលទ្ធផលនៃសន្ទស្សន៍នេះ គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក បានបង្ហាញថា បញ្ហានីតិរដ្ឋ និងសិទ្ធិមនុស្ស នៅតែជាប្រធានបទនៃការព្រួយបារម្ភ ក្នុងនោះ មូលហេតុដែលកម្ពុជានៅមានចំណាត់ថ្នាក់ទាបលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ គឺមកពីរដ្ឋាភិបាលនៅតែប្រើឥទ្ធិពលលើប្រព័ន្ធតុលាការ ពិសេសលើរឿងក្តីធំៗទាក់ទងនឹងនយោបាយ។

គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក ក៏បានវាយតម្លៃលើកត្តាសំខាន់ៗចំនួន ៨ រួមមាន ការកំណត់ដែនអំណាចរដ្ឋាភិបាល និងការទទួលខុសត្រូវចំពោះច្បាប់ ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ តម្លាភាព និងការបើកចំហរបស់រដ្ឋាភិបាល ការគោរពសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន សណ្តាប់ធ្នាប់ និងសន្តិសុខ ការអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់ ប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌រដ្ឋប្បវេណី និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ឯម ច័ន្ទមករា ប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា តាមសារសំណេរថា បើទោះបីជាចំណាត់ថ្នាក់របស់កម្ពុជាមានការកើនឡើងវិជ្ជមានមួយលេខ ក៏ចំណាត់ថ្នាក់នេះនៅតែមិនទាន់ឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញ អំពីទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជានោះទេ។ លោកគូសបញ្ជាក់ថា គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក (WJP) មិនបានយករបាយការណ៍នោះមកធ្វើការពិគ្រោះយោបល់ ជាមួយគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ឬស្ថាប័នរដ្ឋដែលជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ផ្ទាល់នោះឡើយ ដោយភាគច្រើន គឺផ្អែកតែលើការស្ទង់មតិ និងការវាស់ស្ទង់ទៅលើការយល់ឃើញ។

ជាការឆ្លើយតបបន្ថែម លោកឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលក្នុងអាណត្តិនេះ មានភាពសកម្មក្នុងការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ តាមរយៈយុទ្ធនាការជំរុញ និងពន្លឿនការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការ ដើម្បីកាត់បន្ថយការកកស្ទះសំណុំរឿង, យុទ្ធនាការត្រួតពិនិត្យ និងដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការ ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវភាពស្អាតស្អំ តម្លាភាព និងយុត្តិធម៌, ការដាក់ចេញយន្តការ «អាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ» ហៅកាត់ថា អ.ដ.ក. និងការពង្រឹងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវវិន័យ ព្រមទាំងក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈរបស់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា និងមន្ត្រីតុលាការជាដើម។

យ៉ាងណា លោកបញ្ជាក់បន្ថែមថា ក្រសួងយុត្តិធម៌បើកចំហទទួលយកមតិរិះគន់ស្ថាបនា ដោយគោលដៅធំបំផុត និងចម្បងបំផុតនៃការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងយុត្តិធម៌របស់កម្ពុជា គឺមិនមែនធ្វើឡើងត្រឹមតែដើម្បីរត់តាមតួលេខ ឬដើម្បីបានចំណាត់ថ្នាក់ល្អពីស្ថាប័នណាមួយនោះឡើយ ប៉ុន្តែគឺដើម្បីការបម្រើផលប្រយោជន៍ជាតិ ធានាការការពារសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋ និងផ្តល់នូវសេវាយុត្តិធម៌មួយដែលពលរដ្ឋអាចជឿទុកចិត្តបាន ស្របតាមទិសស្លោក «យុត្តិធម៌ ត្រូវតែមានសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប»។

អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែលកម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទាបស្ទើរបាតតារាងទៅលើកម្រិតយុត្តិធម៌ និងនីតិរដ្ឋនៅក្នុងសង្គម។ បើតាមអ្នកតាមដាន ចំណាត់ថ្នាក់នេះ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពជាក់ស្តែង តាមរយៈការប្រើប្រាស់អំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាល ទៅលើការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសកម្មជន គណបក្សប្រឆាំង ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ និងអ្នកប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ រួមទាំងអំពើពុករលួយក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់។

ទាក់ទិនរឿងនេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ស្របនឹងចំណាត់ថ្នាក់នីតិរដ្ឋ និងយុត្តិធម៌ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តប្រើប្រាស់អំណាចទាំងតុលាការ និងការបង្កើតច្បាប់ ដើម្បីបង្ក្រាប និងគាបសង្កត់ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងក្រុមដែលរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកថាប្រឆាំងនឹងការដឹកនាំរបស់ខ្លួន។

ទន្ទឹមគ្នានេះ លោកកត់សម្គាល់ឃើញពីភាពមិនប្រក្រតីលើការជ្រើសរើសធនធានមនុស្សចូលក្នុងជួរមន្ត្រីរាជការ ដែលភាគច្រើនមិនមែនជ្រើសរើសអ្នកបម្រើរាស្ត្រពិតប្រាកដ។ សម្រាប់លោក ស៊ឹង សែនករុណា ស្ថានភាពយុត្តិធម៌ និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា ពិបាកនឹងមានភាពល្អប្រសើរ។

លោកថា៖ «អ៊ីចឹងខ្ញុំមិនមានសង្ឃឹមថានឹងមានការកែប្រែទេ ពីព្រោះយើងឃើញហើយក្នុងរយៈកាលថ្មីៗហ្នឹង ខាងគណបក្សកាន់អំណាច បានប្រើប្រាស់គ្រប់រូបភាព រួមទាំងការប្រើប្រាស់ការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធតុលាការ ការគំរាមកំហែងដោយសមត្ថកិច្ច អាជ្ញាធរ ការគំរាមកំហែងដោយប្រើប្រាស់រូបភាពជាអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីរឹតត្បិតសេរីភាពនយោបាយ និងបំបាក់ស្មារតីពលរដ្ឋជាដើម»។

បើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ គិតមកទល់ពេលនេះ មានពលរដ្ឋកម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់ ១០៩ នាក់ ដែលកំពុងជាប់ឃុំឃាំង ដោយសារការប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ ក្នុងនោះ មានអ្នកជាប់ឃុំដោយសារនយោបាយចំនួន ៤១ នាក់ បរិស្ថានចំនួន ៥ នាក់ អ្នកសារព័ត៌មាន ៧ នាក់ ដីធ្លី ១ នាក់ សហជីព ១ នាក់ និងករណីផ្សេងទៀតចំនួន ៥២ នាក់។

បើតាមអ្នកតាមដាន អ្នកទោសទាំងនេះភាគច្រើនជាប់ឃុំ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់អំណាចតុលាការកំហិតលើសកម្មភាព និងសំឡេងរបស់ពួកគេដោយខុសច្បាប់ ព្រមទាំងការអូសបន្លាយនីតិវិធី ដើម្បីញាំញីដល់សេរីភាព និងផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគេ និងក្រុមគ្រួសារ៕

28/10/2026

អ្នកឃ្លាំមើលថា កម្ពុជានៅតែអាចទាមទារ #ប្រាសាទតាក្របី និង #ប្រាសាទខ្នារ មកវិញបាន បើកម្ពុជាប្ដឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ
------
(TFA /ដោយ សុ ជីវី / 28-10-2026)
អ្នកឃ្លាំមើល និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងថា កម្ពុជានៅតែអាចទាមទារប្រាសាទតាក្របីនិងប្រាសាទខ្នារ មកវិញបាន បើទោះបីថៃ បានចុះបញ្ជី ប្រាសាទទាំងពីរនេះ ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែពួកគាត់ព្រមានថា ប្រាសាទទាំងនេះ និងទឹកដីខ្មែរជាច្រើនទីតាំងទៀត ដែលថៃកំពុងកាន់កាប់នឹងបាត់បង់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល មិនប្ដឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ឱ្យបានឆាប់រហ័សទេនោះ។ ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីក្រសួងវប្បធម៌ថៃប្រកាសថា ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារគឺជារបស់ថៃដែលបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌជាតិ។

អ្នកឃ្លាំមើលអះអាងថា ពុំមែនជារឿងចម្លែកទេ ដែលភាគីថៃដាក់បញ្ចូលប្រាសាទបុរាណខ្មែរ និងបុរាណវត្ថុ ដែលយកចេញពីប្រាសាទជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិខ្លួន ព្រោះភាគីថៃ កំពុងតែកាន់កាប់លើ ទីតាំងទាំងនោះ ក៏ប៉ុន្តែ វាគ្មានទម្ងន់ផ្នែកច្បាប់ឡើយ ប្រសិនបើកម្ពុជាមានគោលជំហរ និងផែនការច្បាស់លាស់ ដើម្បីទាមទារយកមកវិញ តាមយន្តការអន្តរជាតិ។

អ្នកតាមដានផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលាថា ការប្រកាសរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ថៃ ក្នុងការបញ្ចូលប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារ រួមទាំងបុរាណវត្ថុដែលយកចេញពីប្រាសាទ ទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌផ្លូវការរបស់ខ្លួន គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រឈ្លានពានផ្នែកផ្លូវច្បាប់ និងវប្បធម៌។ លោកថាទង្វើនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រមាថយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមកលើប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។

លោកបន្តថា ភាគីថៃកំពុងប្រើប្រាស់ច្បាប់ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើតអង្គហេតុស្របច្បាប់ក្លែងក្លាយនៅលើដី និងបំប្លែងសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌដូនតាខ្មែរឲ្យទៅជារបស់ថៃជាផ្លូវការ ដែលនេះជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើបទដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិ និងសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនប្រវត្តិសាស្ត្រ។ចំណែកជំហរ របស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតវិញ លោកយល់ថា បង្ហាញពីភាពទន់ជ្រាយ និងការខកខានក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដីជាតិឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកអះអាងថា កម្ពុជានៅតែមានមូលដ្ឋានច្បាប់ និងប្រវត្តិសាស្ត្ររឹងមាំតាមរយៈសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម និងផែនទី គោកអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែលោកព្រមានថា លទ្ធភាពជាក់ស្ដែងនឹងត្រូវបាត់បង់ទាំងស្រុង ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបន្តឈរមើលភាគីថៃបំប្លែងអត្តសញ្ញាណប្រាសាទទាំងនោះតាមចិត្ត។ លោកបន្តថា ការទាមទារមិនអាចសម្រេចបានឡើយ ដរាបណាកម្ពុជាមិនព្រមតវ៉ាឱ្យបានខ្លាំងក្លា និងបន្តបណ្ដែតបណ្ដោយឱ្យថៃចុះបញ្ជីបំភ័ន្តភ្នែកពិភពលោកថា កម្ពុជាបានយល់ព្រម ឬទទួលស្គាល់ដោយស្ងៀមស្ងាត់នោះ។

លោក សេង វណ្ណលី ៖ «ការរង់ចាំតែលើយន្តការចរចាទ្វេភាគី ដោយមិនប្រឹងប្រែងរៀបចំសំណុំរឿងប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឬយន្តការអន្តរជាតិផ្សេងទៀត គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រគ្មានសង្ឃឹម និងប្រៀបដូចជាការប្រគល់ទឹកដីឱ្យគេដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ការចរចាទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសដែលមានប្រៀបជាងផ្នែកយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ដូចជាថៃ មានតែធ្វើឱ្យកម្ពុជាចាញ់ប្រៀប និងរងការគាបសង្កត់ប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនប្រើប្រាស់អំណាចច្បាប់អន្តរជាតិ និងអង្គការសហប្រជាជាតិជាបង្អែកទេ ថៃនឹងប្រើប្រាស់ពេលវេលានៃការចរចានេះ ដើម្បីពន្យារពេលរហូតដល់ការកាន់កាប់ខុសច្បាប់របស់គេក្លាយជារឿងធម្មតា ដែលពិភពលោកលែងខ្វល់ខ្វាយ»។

ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ថៃ អ្នកស្រី សាប៊ីដា ថៃសេដ្ឋ (Sabida Thaiseth) កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា បានប្រាប់សារព័ត៌មានថៃឈ្មោះ ខៅសុត (Khaosod) ថា ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារស្ថិតក្នុងទឹកដីថៃ ហើយជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់ថៃ។ ទន្ទឹមគ្នានោះ អ្នកស្រីបានបដិសេធ ចំពោះការទាមទាររបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រល្បះ ខ្មែរ តាមរយៈការ ចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោស និងទាមទារឱ្យភាគីថៃ ប្រគល់ប្រាសាទ និងវត្ថុបុរាណទាំងនោះឱ្យមកកម្ពុជា វិញ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែតុលា។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការលើកឡើងរបស់ ភាគីថៃនេះដែរ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ក្រសួងវប្បធម៌ខ្មែរ បានចេញសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបដិសេធដាច់ខាតមិនទទួលស្គាល់ការលើកឡើងរបស់ភាគីថៃ ដែលអះអាងថា ប្រាសាទខ្នារ និងប្រាសាទតាក្របី ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃ និង បានចុះប្រាសាទទាំងនេះ នៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌជាតិ ព្រមទាំងបានចាត់វិធានការរដ្ឋបាលនានា ដើម្បីគ្រប់គ្រងថែរក្សា និងអភិរក្សតាមរយៈច្បាប់ជាតិផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន។ ក្រសួងបញ្ជាក់ថៃភាគីថៃដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋាននេះ បានបដិសេធមិនព្រមប្រគល់ វត្ថុសិល្បៈដែលបានយកចេញជាឯកតោភាគីពីតំបន់ប្រាសាទឱ្យកម្ពុជា ក្រោមលេសដើម្បីសិក្សា ថែរក្សា និងអភិរក្ស ជាសម្បត្តិរបស់ខ្លួន។

ក្រសួងវប្បធម៌ បញ្ជាក់ទៅកាន់ភាគីថៃជាថ្មីថា ប្រាសាទខ្នារ ប្រាសាទតាក្របី រួមទាំងប្រាសាទមួយចំនួនទៀតដែលស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយដែលកំពុងគ្រប់គ្រងដោយខុសច្បាប់ពីសំណាក់យោធាថៃ គឺជាប្រាសាទដែលត្រូវបានកសាងឡើងដោយបុព្វបុរសខ្មែរ និងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ស្របតាមខណ្ឌសីមារបស់គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដែលបង្កើតឡើង តាមស្មារតីនៃអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧។

ជាមួយគ្នានោះ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ទាមទារជាដាច់ខាត ឱ្យប្រទេសថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវរាល់សកម្មភាពទាំងឡាយដែលគ្មានការអនុញ្ញាតពីកម្ពុជានៅតាមទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា និងទាមទារឱ្យប្រគល់ត្រឡប់មកវិញនូវវត្ថុបុរាណដែលត្រូវបានយកចេញពីប្រាសាទខ្នារ និងគោរពឱ្យបានពេញលេញនូវអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា។

ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន ឡើងថា ថ្វីត្បិតភាគីថៃអះអាងថា ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារ ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់ខ្លួនក្ដី វាពុំមានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ត្រឹមត្រូវនោះឡើយ ដូច្នេះលោកថាកម្ពុជានៅតែទាមទារបានមកវិញដដែល តាមរយៈការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ។ លោកបារម្ភថា ការពន្យារពេលមិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ពីសំណាក់លោក ហ៊ុនម៉ាណែត គ្មានផ្ដល់ផលចំណេញអ្វីដល់ជាតិនោះទេ ក្រៅតែពីទុកឱកាសឱ្យថៃបន្តបំប្លែងទឹកដីខ្មែរ តាមអំពើចិត្ត។

លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន សែន មិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ហើយរង់ចាំចរចាតែមួយមុខជាមួយថៃហ្នឹង កម្ពុជាគ្មានសង្ឃឹមបានប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារមកវិញនោះទេ។ ដូច្នេះហើយបានខ្ញុំតូចៗឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ប្រញាប់ប្រញាល់ប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌ អន្តរជាតិICJ ប្រញាប់ប្ដឹងទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដើម្បីទាមទារប្រាសាទទាំងពីរនេះមកវិញ»។

កន្លងទៅនេះ លោក សេង វណ្ណលី សង្កេតឃើញថា ជំហរ និងរបៀបដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោករបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺនៅតែបង្ហាញពីភាពទន់ជ្រាយ និងការខកខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងមានតម្លាភាព។ លោកយល់ថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលនៅតែរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ហើយថែមទាំងមិនហានចាត់វិធានការឆ្លើយតបឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់នៅចំពោះមុខសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីដាក់សម្ពាធភាគីថៃ បានបង្កើតឱ្យមានមន្ទិលសង្ស័យអំពីសមត្ថភាព និងឆន្ទៈក្នុងការប្រឈមមុខជាមួយថៃដោយផ្ទាល់។ លោកថា អាកប្បកិរិយាយឺតយ៉ាវ និងការគិតតែពីការទូតស្ងប់ស្ងាត់នេះ បានបើកដៃឱ្យថៃមានប្រៀប និងបន្តពង្រឹងកាន់កាប់លើទីតាំងដីខ្មែរ ដោយគ្មានសម្ពាធ៕

28/10/2026

ថៃបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិជាង ១ពាន់លានដុល្លារ ពីបណ្តាញមានទំនាក់ទំនងជាមួយលោក ហ៊ុន សែន
------
(TFA /ដោយ ថា ថៃ / 28-10-2026)
អាជ្ញាធរថៃ បានរឹបអូស និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិសរុបប្រមាណ ៣៥,៨ ពាន់លានបាត ឬជាង ១ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញហិរញ្ញវត្ថុដែលរងការសង្ស័យថា មានការលាងលុយកខ្វក់ឆ្លងដែន។ ជនសង្ស័យសំខាន់ៗក្នុងសំណុំរឿងនេះរួមមាន អ្នកជំនួញជនជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោក បេន ស្មីត (Ben Smith) និងអ្នកជំនួញកម្ពុជា លោក យឹម លក្ខណ៍។ អ្នកជំនួញទាំងពីររូបនេះត្រូវបានសារព័ត៌មានរាយការណ៍ថា ធ្លាប់មានតួនាទីជាទីប្រឹក្សា របស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន។

សារព័ត៌មានថៃបាងកក ប៉ុស្តិ៍ (Bangkok Post) ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ថា អាជ្ញាធរថៃបានរកឃើញបណ្តាញផ្ទេរប្រាក់ដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលត្រូវបានសង្ស័យថា បានប្រើប្រាស់ធនាគារនៅកម្ពុជា និងមូលនិធិវិនិយោគនៅប្រទេសសិង្ហបុរី ដើម្បីបង្វិលប្រាក់ដែលអាចមានប្រភពពីសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម មុននឹងយកទៅទិញភាគហ៊ុន ក្នុងក្រុមហ៊ុនធំៗនៅផ្សារហ៊ុនថៃ។

ក្នុងចំណោមទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានរឹបអូស និងបង្កក មានភាគហ៊ុនតម្លៃប្រមាណ ១៤,៨ ពាន់លានបាត នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនថាមពល Bangchak Corporation ក្រុមហ៊ុន VGI និងក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងទ្រព្យសកម្ម MFC Asset Management។ ទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងទៀតរួមមាន នាវាកម្សាន្ត រថយន្ត ដីធ្លី និងប្រាក់បញ្ញើក្នុងធនាគារ។

តាមការស៊ើបអង្កេតរបស់នគរបាលថៃ ប្រាក់រាប់សិបពាន់លានបាត ត្រូវបានផ្ទេរពីធនាគារ B.I.C. Bank នៅកម្ពុជា ទៅកាន់មូលនិធិវិនិយោគ Capital Asia Investments នៅសិង្ហបុរី មុននឹងត្រូវបានយកទៅវិនិយោគក្នុងទីផ្សារភាគហ៊ុនថៃ។ អាជ្ញាធរសង្ស័យថា ការផ្ទេរប្រាក់ឆ្លងកាត់ប្រទេសជាច្រើននេះ មានគោលបំណងបិទបាំងប្រភពដើម នៃប្រាក់ដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស។

លោក បេន ស្មីត ដែលមានឈ្មោះពិតថា Benjamin Mauerberger គឺជាអ្នកជំនួញកើតនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថា មានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកនយោបាយ និងអ្នកជំនួញមានឥទ្ធិពលនៅកម្ពុជា និងថៃ។

យោងតាមរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវរបស់ស្ថាប័ន National Bureau of Asian Research ចេញផ្សាយនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោក បេន ស្មីត បានទទួលលិខិតឆ្លងដែនកម្ពុជា និងត្រូវបានតែងតាំងជាទីប្រឹក្សាព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០១៤។ របាយការណ៍ដដែលបានឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន សែន បានតែងតាំងលោក បេន ស្មីត និងលោក យឹម លក្ខណ៍ ជាទីប្រឹក្សារបស់លោក។

ចំណែកលោក យឹម លក្ខណ៍ គឺជាកូនប្រុសរបស់លោក យឹម ឆៃលី អតីតឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោក យឹម លក្ខណ៍ ជាប្រធានក្រុមហ៊ុន B.I.C. Group ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយធនាគារ B.I.C. Bank។ បងប្រុសរបស់លោក គឺលោក យឹម លាង ជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នគរបាលកម្ពុជា។ ចំណែកបងស្រីរបស់លោក គឺអ្នកស្រី យឹម ឆៃលីន ជាអតីតភរិយារបស់លោក ហ៊ុន ម៉ានី កូនប្រុសពៅរបស់លោក ហ៊ុន សែន។

កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ តំណាងរាស្ត្រថៃ លោក រ៉ាងស៊ីម៉ាន់ រ៉ូម (Rangsiman Rome) បានលើកឡើងនៅក្នុងសភាថៃ អំពីទំនាក់ទំនងរបស់លោក បេន ស្មីត ជាមួយលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ផងដែរ។

សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ក៏បានរាយការណ៍អំពីការពាក់ព័ន្ធរបស់លោក បេន ស្មីត ក្នុងការរៀបចំទិញយន្តហោះឯកជន សម្រាប់អ្នកមានឥទ្ធិពលនៅកម្ពុជា និងថៃ រួមមានលោក ហ៊ុន សែន និងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា។ ទោះជាយ៉ាងណា ព័ត៌មានទាំងនេះមិនទាន់បញ្ជាក់ថា យន្តហោះទាំងនោះជាអំណោយផ្ទាល់ដល់មេដឹកនាំ កម្ពុជាឡើយ។

អាជ្ញាធរថៃបានចេញដីកាចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យចំនួន ៦ នាក់ និងចោទប្រកាន់ជនសង្ស័យម្នាក់ទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងការលាងលុយកខ្វក់ និងបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងទីផ្សារមូលបត្រ។ ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានចេញដីកាចាប់ខ្លួន មានលោក បេន ស្មីត ភរិយារបស់លោក និងលោក យឹម លក្ខណ៍ ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថា កំពុងស្ថិតនៅក្រៅប្រទេស។

ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានស៊ើបអង្កេត បានភ្ជាប់បណ្តាញអាជីវកម្មរបស់លោក បេន ស្មីត ទៅនឹងការសង្ស័យអំពីប្រាក់ ដែលបានមកពីប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិតនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែលោក បេន ស្មីត បានបដិសេធការចោទប្រកាន់ថា លោកពាក់ព័ន្ធនឹងការលាងលុយកខ្វក់ ការជួញដូរមនុស្ស ឬប្រតិបត្តិការឆបោកតាមទូរស័ព្ទ។

ចំណែកលោក យឹម លក្ខណ៍ ក៏ធ្លាប់បានបដិសេធការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញ ឧក្រិដ្ឋកម្មដែរ។ មេធាវីរបស់លោកអះអាងថា មិនមានភស្តុតាងភ្ជាប់លោកទៅនឹងអ្នកជំនួញ ចេន ហ្ស៊ី ហើយថា លោកត្រៀមសហការជាមួយប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ថៃ។

ការរឹបអូស និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ បានបង្កើតសំណួរអំពីប្រភពប្រាក់ ដែលឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជា ការត្រួតពិនិត្យប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ និងទំនាក់ទំនងរវាង អ្នកជំនួញដែលកំពុងរងការស៊ើបអង្កេតជាមួយមន្ត្រីនយោបាយជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា៕

Adresse

Kristiansand

Nettsted

https://cwcicambodia.net/

Varslinger

Bli den første som får vite det: Vi sender deg en e-post når Nokor Borei ម៉ែន ណាត legger ut nyheter og kampanjer. E-postadressen din brukes ikke til noe annet formål, og du kan melde deg av når som helst.