07/10/2026
Wat telt als het leven kwetsbaar is…
Week van de palliatieve zorg
“Hè hè, nu voel ik me weer een beetje mens…” Mevrouw kijkt verheugd naar haar nagels die zojuist door iemand van de zorg aandachtig zijn gelakt. En niet alleen zij geniet ervan, ook de zorgmedewerker straalt. Je kunt aan alles merken dat ze dit met plezier heeft gedaan voor mevrouw. “ Voorzichtig hè, laat het nog even drogen. En anders kom ik nog weer een keer terug.” Nu voel ik me weer een beetje mens. Hoewel je meteen aanvoelt wat mevrouw ermee bedoelt, is het eigenlijk een wonderlijke uitdrukking. Alsof ze ooit was gestopt met mens te zijn…Blijkbaar gaat dat over meer dan alleen ademen, eten en slapen.
Onze kinderen zeiden vroeger, toen ze klein waren: Later als ik een mens ben…Daarmee bedoelden ze later als ze volwassen zouden zijn, maar ik vond het eigenlijk wel mooi gezegd. Er zijn blijkbaar dingen waarvan je ‘mens’ wordt en ook dingen waardoor je dat gevoel soms even kwijt bent. Mevrouw had bijvoorbeeld een paar pittige weken achter de rug van veel in bed liggen. Voor het eerst in de stoel met gelakte nagels voelde ze zich weer een beetje mens.
Afgelopen zomer werd ik geopereerd. Vroeg in de ochtend werd ik in een optocht van bedden samen met anderen naar de OK gereden. Ik voelde me een pakketje, dat afgeleverd moest worden. Totdat de verpleegkundige even een praatje aanknoopte en we het samen over werken in de zorg konden hebben. Ik voelde me weer even mens.
Van voormalig politicus Gert-Jan Segers leerde ik de term ‘mens-erend’. Hij bedacht dit woord als tegenstem voor hoe er in de samenleving vaak over verpleeghuizen én haar bewoners wordt gesproken, vooral als het gaat om mensen met dementie. ‘Mensonterend’ of ‘onmenselijk’ zijn de woorden die dan vaak gebruikt worden. Alsof deze bewoners niet meer écht mens zijn. Segers wil juist benadrukken hoe waardevol het is om tot op het laatst ‘mens-erend’ te zijn, juist als het leven moeilijk is, zwaar of veel vragen met zich mee brengt. En dat zit vaak in hele kleine dingen: iemand respectvol blijven aanspreken, tijd nemen voor de ander én in nagels lakken. Daar voelt de ander zich meer mens door. En jijzelf ook.
Geschreven door Betty Gras, geestelijk verzorger binnen Noorderboog.
