25/10/2026
🌿Ποταμός Τριπόταμος: Έρευνα για τη Φυσική Κατάσταση και τις Ανθρώπινες Παρεμβάσεις🌿
Στο πλαίσιο της παγκόσμιας προσκοπικής πρωτοβουλίας Earth Tribe και με τη στήριξη του προγράμματος Erasmus+, ολοκληρώσαμε το περιβαλλοντικό μας project για τον ποταμό Τριπόταμο, με τη συμμετοχή της Ομάδας Προσκόπων, της Κοινότητας Ανιχνευτών και των Βαθμοφόρων του 3ου Συστήματος Δασοπροσκόπων Βέροιας.
Στη δράση μας είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε την κ. Ελένη Μαυροκεφαλίδου, Μηχανικό Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, η οποία μοιράστηκε μαζί μας τις γνώσεις και την εμπειρία της, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας και της σημασίας των υδάτινων οικοσυστημάτων.
Κατά τη διάρκεια του προγράμματος πραγματοποιήσαμε εποχικές μετρήσεις σε τρία διαφορετικά σημεία του ποταμού, καταγράφοντας τη θερμοκρασία, την ηλεκτρική αγωγιμότητα, τα ολικά διαλυμένα στερεά (TDS) και το pH του νερού με πολυπαραμετρικό μετρητή. Οι αντιπροσωπευτικές μέσες τιμές που καταγράψαμε ανά εποχή ήταν:
● Θερμοκρασία νερού: Χειμώνας 11°C, άνοιξη 16°C, καλοκαίρι 20°C και φθινόπωρο 16°C.
● Ηλεκτρική αγωγιμότητα: Χειμώνας 320 μS/cm, άνοιξη 390 μS/cm, καλοκαίρι 390 μS/cm και φθινόπωρο 350 μS/cm.
● Ολικά διαλυμένα στερεά (TDS): Χειμώνας 172 ppm, άνοιξη 162 ppm, καλοκαίρι 193 ppm και φθινόπωρο 230 ppm.
● pH: Σταθερά στην τιμή 7 και στις τέσσερις εποχές.
Η αύξηση της θερμοκρασίας από τον χειμώνα προς το καλοκαίρι και η επακόλουθη πτώση το φθινόπωρο είναι συμβατές με την εποχική μεταβολή των καιρικών συνθηκών. Η θερμοκρασία επηρεάζει τις φυσικοχημικές διεργασίες του νερού, τον μεταβολισμό των υδρόβιων οργανισμών και τη διαλυτότητα του οξυγόνου.
Η ηλεκτρική αγωγιμότητα δείχνει πόσο εύκολα το νερό άγει το ηλεκτρικό ρεύμα, κάτι που εξαρτάται κυρίως από την παρουσία διαλυμένων ιόντων, όπως ασβέστιο, μαγνήσιο, νάτριο, χλωριούχα και διττανθρακικά. Οι τιμές παρουσιάζουν σχετικά περιορισμένο εύρος μεταβολής. Οι διαφορές ενδέχεται να σχετίζονται με τη μεταβολή της παροχής, την αραίωση από τις βροχοπτώσεις, την απορροή από το έδαφος και τη φυσική γεωχημική σύσταση της λεκάνης απορροής.
Οι μετρήσεις των ολικών διαλυμένων στερεών (Total Dissolved Solids – TDS) εκφράζει κατά προσέγγιση τη συγκέντρωση των διαλυμένων ουσιών στο νερό, όπως ανόργανα άλατα και ορισμένα διαλυμένα συστατικά. Η υψηλότερη τιμή καταγράφηκε το φθινόπωρο και η χαμηλότερη την άνοιξη και μπορεί να συνδέεται με αλλαγές στην παροχή του νερού, τη διάλυση ορυκτών από το έδαφος και τα πετρώματα, καθώς και την επιφανειακή απορροή μετά από βροχοπτώσεις. Ενδέχεται επίσης να επηρεάζεται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες στη λεκάνη απορροής.
Το pH καταγράφηκε σταθερά στην τιμή 7 και στις τέσσερις εποχές. Η τιμή αυτή αντιστοιχεί σε ουδέτερο pH, δηλαδή σε νερό που δεν εμφανίζει όξινο ή αλκαλικό χαρακτήρα. Το pH επηρεάζει τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών συστατικών, τη χημική συμπεριφορά ορισμένων ουσιών και τις συνθήκες διαβίωσης των υδρόβιων οργανισμών.
Σε ένα ποτάμι γλυκού νερού, όπως ο Τριπόταμος, η αλατότητα αναμένεται γενικά να είναι χαμηλή, όπως και ήταν , αλλά η πραγματική τιμή της εξαρτάται από τη χημική σύσταση του νερού.
Το διαλυμένο οξυγόνο είναι μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους για την αξιολόγηση των συνθηκών διαβίωσης των υδρόβιων οργανισμών. Η συγκέντρωσή του εξαρτάται από τη θερμοκρασία του νερού, την ανάδευση και την ταχύτητα της ροής, τη φωτοσύνθεση, την αναπνοή των οργανισμών και την αποσύνθεση της οργανικής ύλης. Γενικά, το ψυχρότερο νερό μπορεί να συγκρατήσει μεγαλύτερη ποσότητα οξυγόνου από το θερμότερο, όταν οι υπόλοιπες συνθήκες είναι ίδιες.
Οι μετρήσεις μάς έδωσαν την ευκαιρία να παρατηρήσουμε τις εποχικές μεταβολές.
Εκτός από τις φυσικοχημικές μετρήσεις, συλλέξαμε με απόχες υλικό από τον βυθό και παρατηρήσαμε με μεγεθυντικούς φακούς μικρούς οργανισμούς, ανακαλύπτοντας έναν ολόκληρο κόσμο ζωής κάτω από την επιφάνεια του νερού. Στις παρατηρήσεις μας καταγράψαμε νύμφες και προνύμφες διπτέρων, εφημερόπτερα, τριχόπτερα, μικρά καρκινοειδή («γαριδάκια»), διάτομα, γεωσκώληκες και γυρίνους, καθώς και μακρόφυτα, πλατάνια και νούφαρα.
Μέσα από αυτή τη βιωματική διαδικασία ήρθαμε σε επαφή με τη βιοποικιλότητα του Τριποτάμου και εξοικειωθήκαμε με την παρατήρηση, την καταγραφή και τη σύγκριση δεδομένων. Κατανοήσαμε ότι ένα ποτάμι δεν είναι απλώς ένα υδάτινο πέρασμα μέσα στην πόλη, αλλά ένα σύνθετο οικοσύστημα που φιλοξενεί διαφορετικές μορφές ζωής.
Αναγνωρίζουμε ότι οι μετρήσεις μας αποτελούν μια βασική καταγραφή. Η ουσία του project, όμως, βρίσκεται κυρίως στην περιβαλλοντική εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των νέων, στην ανάπτυξη επιστημονικής σκέψης και στην καλλιέργεια υπεύθυνης στάσης απέναντι στη φύση.
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, κρατάμε τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τα ερωτήματα που γεννήθηκαν μέσα από την επαφή μας με το φυσικό περιβάλλον.
Ο Τριπόταμος είναι κομμάτι της πόλης μας. Η γνωριμία μαζί του είναι το πρώτο βήμα για την προστασία του!
🌿Γιατί η φροντίδα του φυσικού περιβάλλοντος δεν είναι απλώς καθήκον – είναι υπόσχεση. 🌿
ΑΣ Μαρία Γκασνάκη
#Προσκοπισμός #Τριπόταμος