01/11/2026
1.11.2026 15h00 - Cmentarz St Pierre Aix en Provence - Cimetière St Pierre Aix en Provence - Spotykamy się przy grobie Konstantego Gaszyńskiego - Rencontre près de la tombe de Constatnin Gaszynski
Konstanty Gaszyński - Polski poeta pochowany w Aix en Provence
Poeta, prozaik i publicysta. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej, syn Antoniego i Teresy z Młynarskich Gaszyńskich. Urodził się 10 marca 1809 roku w Jeziornej koło Grójca. Ukończywszy nauki początkowe, kształcił się w gimnazjum im. Samuela Lindego w Warszawie. Progi Uniwersyteu Warszawskiego przekroczył jako student w 1828 roku. Gaszyński przepełniony patriotyzmem znalazł się wśród walczących o niepodległość w okresie Powstania Listopadowego 1830 roku. Upadek polskiej myśli narodowo- wyzwoleńczej, spowodował konieczność udania się na emigrację. Belgia, a potem Francja stała się wieloletnią przystanią życiową dla Gaszyńskiego.
Osiedlił się w Aix-en-Provence (w 1833). W 1844 roku w Paryżu został sekretarzem Sieyésa, deputowanego do Parlamentu. Słabe zdrowie było przyczyną częstych pobytów Konstantego w kurortach leczniczych na terenie Francji, Szwajcarii, Niemiec i Włoch. W 1860 roku ponownie odwiedził Królestwo, w tym Warszawę. Trzy lata później popadł w melancholię, spowodowaną śmiercią matki.
Zmarł 8 marca 1866 roku w Aix-en-Provence.
Twórczość literacka Gaszyńskiego rozpoczęła już w latach studenckich. W 1830 roku, wspólnie z Leonem Ziemkowiczem opublikował „Pamiętnik dla płci pięknej”. Swój wielokierunkowy warsztat twórczy ujawnił w patriotycznych, romantycznych wierszach, sonetach, balladach, satyrach. W „młodym” okresie, spędzonym w kraju pisywał m.in. w „Melitele” Odyńca. „Dwaj Śreniawici”, romantyczna powieść historyczna ukazywała realia z czasów panowania Władysława Łokietka (1830). Pobyt na obczyźnie przejawiał się dalszą twórczością. W 1833 roku ukazał się zbiór humorystycznych opowiadań o stosunkach wśród emigracji, „Pieśń pielgrzyma polskiego” i „Pan Dezydery Boczko…” (1846). Lata pięćdziesiąte XIX wieku, to najlepszy i najbogatszy okres twórczości Gaszyńskiego. Obok „Listów z podróży po Włoszech” (1853), wydał utwór poetycki „Sielanka młodości” (1855), satyrę „Gra i karciarze”, a w 1858 roku dramat „Wyścigi konne”.
We Francji współpracował z „Gazette du Midi” oraz jako naczelny redaktor z „Memorial d’Aix”, w których zamieszczał artykuły w języku francuskim.
Osobną pamiątką w literaturze stały się przekłady. Dzieła Zygmunta Krasińskiego, bliskiego przyjaciela z lat studenckich, zamieścił w tomach „Poezje” (1868) i „Pisma prozaiczne” (1874). W Krakowie pojawił się w 1879 roku zbiór wierszy Konstantego Gaszyńskiego „Liście wiosenne”. Tłumaczył również utwory obce; między innymmi utwory Heinego, Petrarki.
„Czarna sukienka„, znana i popularna pieśń to jeden z przykładów ukazujących Gaszyńskiego jako twórcę pieśni i piosenek powstańczych. Czystość języka polskiego w rymowanym przekazie zawierającym głębokie treści patriotyczne, jest wyrazem wielkiego talentu autora.
-----
Constantin Gaszyński - Le poète polonais qui repose à Aix en Provence
Poète, écrivain et journaliste polonais. Né le 10 mars 1809 à Jeziorna en Pologne. Il a étudié à l’Université de Varsovie à partir de 1828. Lors de l’Insurrection de Novembre 1830, il a participé activement dans la lutte pour la libération de la Pologne. Après l’échec de l’Insurrection il a été obligé d’émigrer en Belgique et ensuite en France. Il s’est établi à Aix en Provence en 1833. En 1844 il est devenu le secrétaire de Sieyés, député au Parlement. Sa santé fragile l’a obligé à passer de nombreux séjours dans les stations thermales en France, Suisse, Allemagne et Italie. En 1860 il a pu se rendre en Pologne. Trois ans après il est tombé en dépression à cause de la mort de sa mère. Il est mort le 8 mars 1866 à Aix en Provence. Gaszyński a commencé à écrire lors de ses études. En 1830 il a publié avec Leon Ziemkowicz « Le Journal pour les femmes ». Il a écrit des poèmes patriotiques, romantiques, des sonnets, des ballades et des satires. Il a écrit également des romans historiques. Lors de son séjour à l’étranger il a continué à écrire et il a publié le recueil des nouvelles humoristiques concernant les Polonais à l’étranger en 1833. Mais c’est en cours des années 50 du XIX siècle où il a atteint l’apogée de son talent. Il a publié « Les lettres du voyage à l’Italie » en 1853, poème, « Les rêves de la jeunesse » 1855, la satire « Le jeu et les joueurs au cartes » et le drame « Les courses » en 1858″.
En France il a collaboré avec « La Gazette du Midi » et il était le rédacteur en chef du Mémorial d’Aix où il a publié les textes en français. Il s’est également fait connaître en tant que traducteur. Les poèmes de son ami Zygmunt Krasiński ont paru dans les recueils « Poèmes » (1868) et « Les écritures prosaïques » (1874). En 1874 on a publié à Cracovie ses poèmes « Les feuilles d’automne ». Il a traduit également Heine, Pétrarque.
« La robe noire »- la chansons bien connue – c’est un des exemples qui découvrent Gaszyński comme l’auteur des chants et chansons patriotiques lors de l’Insurrection.
Ces œuvres se caractérisent par une grande pureté de la langue polonaise.
