19/05/2026
De Thier de Lanaye is een natuurgebied op de steile Maaskant van de Sint-Pietersberg dat zich kenmerkt door droge graslanden op de ruggen, afgewisseld met struweel in de droogdalen. Sinds 1980 is JNM actief op dit grootste kalkgrasland van het plateau. De jeugdbond trof het in den beginne aan als een sterk vergraste helling, waar gevinde kortsteel de vegetatie volledig domineerde als gevolg van branden en het wegvallen van het traditionele beheer met stootbegrazing door grote schaapskuddes. We begonnen er meteen met maaibeheer en wisten zo die dominantie snel te doorbreken, waardoor er zich opnieuw soortenrijke kalkgraslandvegetaties konden ontwikkelen, met soms wel meer dan vijftig soorten vaatplanten op een paar vierkante meter.
Echter, beheerwerken was niet het enige wat de jeugdbond er deed. Al vanaf het begin werd er ook vegetatiekundig onderzoek gedaan. Al in die eerste zomer werden vier permanente kwadraten (PQ's) van drie bij drie meter afgebakend, verspreid over de helling. Hier worden sindsdien elk jaar vegetatieopnames gedaan. Oorspronkelijk was dit bedoeld als een experiment om te leren hoe de graslanden reageren op verschillende vormen van beheer: in één kwadraat werd gemaaid en afgevoerd, in één kwadraat gemaaid maar niet afgevoerd, in één kwadraat gebrand en in één kwadraat werd ter controle niets gedaan. Zo werd dit een decennium volgehouden, waarna de hele helling onder hetzelfde beheer kwam, nl. beweiding met schapen. Ook daarna werd het onderzoek verdergezet door Martine Lejeune en W***y Verbeke, twee pioniers die het Sint-Pietersbergkamp trokken in de beginjaren, waardoor het heden ten dage een van de langslopende vegetatiereeksen van heel het land is. Er werden tal van interessante lessen uit geleerd, wat uiteindelijk zelfs leidde tot een boek over de ontwikkeling van de vegetatie op de Thier de Lanaye, uitgegeven bij het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg.
Bijna vijftig jaar na het begin organiseert de jeugdbond nog altijd beheerkampen in het Sint-Pietersbergcomplex. Nadat de focus de afgelopen jaren was verschoven naar de Tiendeberg, was Lanaye de voorbije drie edities weer het centrum van de actie. Begin mei organiseerde onze Beheerwerkgroep ook een Vegetatiecursus op en rond de Sint-Pietersberg, om JNM'ers op weg te helpen in de wondere wereld der fytosociologie. Als afsluiter van die cursus bezochten we de Thier de Lanaye samen met W***y Verbeke, die erbij was op dat allereerste kamp in 1980. We bestudeerden er de vier permanente kwadraten en maakten ook een vegetatieopname van PQ4, om de reeks verder te zetten. Het lag er weelderig bij, wellicht door het natte voorjaar. We telden er maar liefst 48 soorten hogere planten, een absoluut record. De vegetatie is er o.i.v. begrazing geëvolueerd van een door kortsteel gedomineerd kalkgrasland naar een Cerastietum pumilii, een dynamischer, extremofieler pioniergrasland op steengruis met meer kale grond en meer eenjarige planten.
Tekst: Raf Vanisterbecq
