25/10/2026
MASONERIA NUK ËSHTË FE. HISTORIA E DËSHMON.
Një Kryepeshkop që kurorëzoi Mbretëreshën e Anglisë. Një Patriark Ekumenik ortodoks. Një Kryepeshkop katolik. Një Myfti i Madh mysliman. Një Kryerabin hebre. Një murg hindu.
Çfarë i bashkon këta njerëz, përtej besimeve dhe përgjegjësive të tyre fetare?
Të gjithë kanë qenë masonë.
Dhe kjo nuk është legjendë apo interpretim. Janë fakte të dokumentuara historikisht.
KRISHTERIMI ANGLIKAN
* Geoffrey Francis Fisher (1887–1972), Kryepeshkopi i 99-të i Canterbury-t, që kurorëzoi Mbretëreshën Elizabeth II në vitin 1953. U inicua në masoneri më 11 janar 1916, në Old Reptonian Lodge No. 3725, dhe ishte Mjeshtër i saj në vitin 1928.
KRISHTERIMI ORTODOKS
* Meletios IV Metaxakis (1871–1935), Patriark Ekumenik i Kostandinopojës dhe më pas Patriark i Aleksandrisë. Anëtar i Harmony Lodge No. 44, në Kostandinopojë, siç dokumenton edhe Lozha e Madhe e Greqisë.
KRISHTERIMI KATOLIK
* Mihael Brigido (1742–1816), Kryepeshkop dhe Metropolit i Ljubljanës, anëtar i masonerisë, i dokumentuar në studimet historike mbi Kishën Katolike dhe lozhat masonike të Perandorisë Habsburge.
* Maksimilijan Vrhovac (1752–1827), Peshkop i Zagrebit. Anëtarësia e tij masonike konfirmohet nga studimet arkivore të historisë kroate.
ISLAMI
* Muhammad Abduh (1849–1905), Myftiu i Madh i Egjiptit, një nga reformatorët më të rëndësishëm të mendimit islam modern. Anëtar i masonerisë egjiptiane gjatë shekullit XIX.
* Emiri Abd el-Kader al-Jazairi (1808–1883), dijetar dhe udhëheqës shpirtëror sufist, që shpëtoi mijëra të krishterë gjatë dhunës në Damask. U inicua në masoneri në Aleksandri, në vitin 1864.
JUDAIZMI
* Samuel Hirsch (1815–1889), Kryerabin i Luksemburgut, anëtar i lozhës Les Enfants de la Concorde Fortifiée. Në vitin 1854 botoi ligjëratat e tij masonike mbi humanizmin.
HINDUIZMI
* Swami Vivekananda (1863–1902), filozof dhe udhëheqës shpirtëror hindu, themelues i Ramakrishna Mission. U inicua më 19 shkurt 1884 në Anchor and Hope Lodge No. 234, përpara se të bëhej murg.
KRISHTERIMI PRESBITERIAN
* James Anderson (rreth 1679–1739), pastor dhe mason, përpilues i Kushtetutave Masonike të vitit 1723, një prej dokumenteve themelore të masonerisë moderne.
⸻
POR ÇFARË THOTË VETË MASONERIA?
Më 14 dhjetor 2023, Lozha e Madhe e Bashkuar e Anglisë (UGLE), nëpërmjet Pro Mjeshtrit të Madh Jonathan Spence, deklaroi zyrtarisht:
“It is neither a religion nor a substitute for religion.”
“Masoneria nuk është as fe, as zëvendësuese e fesë.”
Deklarata nënvizon se besimi mbetet çështje personale e çdo anëtari dhe se masoneria mbështetet në katër vlera themelore:
INTEGRITETI – MIQËSIA – RESPEKTI – SHËRBIMI.
Por kjo filozofi nuk lindi sot.
Që në vitin 1723, Kushtetutat Masonike të James Anderson përcaktonin se njerëzit, pavarësisht përkatësive dhe bindjeve të tyre, duhet të bashkohen mbi moralin, ndershmërinë dhe virtytin.
Kështu, masoneria synonte të bëhej një qendër bashkimi dhe një mjet për krijimin e miqësisë së vërtetë mes njerëzve që, përndryshe, do të kishin mbetur të ndarë.
Ky është një prej parimeve më domethënëse të trashëgimisë sonë treqindvjeçare.
⸻
NE NUK JEMI FE. NE RESPEKTOJMË FENË.
Masoneria nuk kërkon që një i krishterë të bëhet mysliman, që një mysliman të bëhet hebre, apo që dikush të braktisë besimin me të cilin është rritur.
Ajo nuk pretendon të zëvendësojë kishën, xhaminë, sinagogën apo tempullin.
Në traditën masonike të rregullt, kërkohet besimi në një Qenie Supreme, por nuk imponohet një doktrinë e caktuar fetare.
Natyrisht, institucionet fetare kanë pasur dhe vazhdojnë të kenë qëndrime të ndryshme ndaj masonerisë. Anëtarësia e këtyre figurave është dëshmi e zgjedhjeve të tyre personale, jo domosdoshmërisht e miratimit nga kishat apo bashkësitë që përfaqësonin.
Por historia na dëshmon diçka të rëndësishme: njerëz me bindje të thella fetare, përfshirë udhëheqës të lartë shpirtërorë, kanë gjetur në periudha të ndryshme vend edhe në vëllazërinë masonike.
Sepse humanizmi, bamirësia, toleranca dhe dinjiteti njerëzor nuk janë pronë ekskluzive e asnjë besimi.
Nuk kemi nevojë të besojmë të gjithë njësoj për të respektuar njëri-tjetrin.
Nuk kemi nevojë t’i drejtohemi Zotit me të njëjtat lutje për t’i shtrirë dorën një njeriu në nevojë.
Dhe nuk kemi nevojë të ndajmë të njëjtën teologji për të ndarë të njëjtat vlera njerëzore.
Feja i përket ndërgjegjes së njeriut. Vëllazëria lind nga respekti për njeriun.
Kjo është filozofia që na bashkon.
Nuk na bashkon një fe e përbashkët. Na bashkojnë vlerat e përbashkëta.