Hojan :: زانست

  • Home
  • Hojan :: زانست

Hojan :: زانست ڕێکخراوەی زانستیی هۆژان

� بنکەیەک بۆ پێشکەشکردنی زانست بە کۆمەڵگە بەپێی سەرچاوەی بڕواپێکراو.

� یەکەمین گۆڤاری زانستی-گشتیی کوردیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

گۆڤاری زانستیی ھۆژان hojan.org/hojin

📖 دیاردەیەکی دەگمەن کە حەیفە نەبیندرێت؛ئەو ۶ هەسارەیەی لە ئاسمان گەڕی شایی دەگێڕنوەرگێڕ: مەهسا ئیسافیله دیاردەیەکی دەگمە...
27/02/2026

📖 دیاردەیەکی دەگمەن کە حەیفە نەبیندرێت؛
ئەو ۶ هەسارەیەی لە ئاسمان گەڕی شایی دەگێڕن

وەرگێڕ: مەهسا ئیسافی

له دیاردەیەکی دەگمەنی ئەستێرەناسییدا کە سبەینێ  ۹ی ڕەشەمە ڕوو‌ دەدات، شەش هەسارە هاوکات لە ئاسمانی شەودا لە یەک ڕیز، واته به شێوەیەکی هاوتەراز بەدی دەکرێن.
ئەو هەسارانە بریتن لە زاوە¹، ڤێنووس، موشتەری، زوحەل، ئورانووس و نێپتون.
ئەم چەشنە لە هاوتەرازی و ڕێزبوونە زۆر کەم ڕوو دەدات، چونکە دەبێت خولگەی تەنە ئاسمانییە جیاوازەکان هاوکات لە یەک ڕووبەردا بن کە ئەمەش پەیوەندی بە ڕێڕەو و خێرایی هەر هەسارەیەک لە ئاسماندا هەیە.

باشترین کات و شوێن بۆ بینینی ئەم دیاردەیە، ٣٠ خولەک تا یەک کاتژمێر دوای خۆراوا و لە شوێنێکی تاریک و دوور لە ئاوەدانییە.
ڤێنوس و موشتەری بە هۆی ڕووناکیی زۆر بەئاسانی و بەبێ تەلەسکۆپ دیار دەبن. زوحەلیش کە ڕووناکی کەمترە هەر دیارە، بەڵام ئۆرانووس و نێپتون دوورترن و بۆ دیتنیان تەلەسکۆپ پێویستە.
هەروەها بۆ دۆزینەوەی ساناتر، دەکرێ چەند کۆئەستێرە* وەک نیشانە و ئادرەس بەکار بهێنرێن کە بریتین کە کۆئەستێرەی نەهەنگ²، گا³و دووانە⁴.

بوونی مانگ لەوانەیە بینینی ئەو هەسارانەی کە ڕووناکیان کزترە، ئەستەم بکات.
بە درێژایی ئەم ساڵ واتە ساڵی ۲۰۲۶، هاوتەرازبوونێکی دیکەش ڕوو دەدات، بەڵام سەرنجڕاکێشترینەیان هی سبەبنێیە.

وشەکان:
1)Mercury
2)Pisces
3)Taurus
4)Gemini
*constellation:
(کۆی ئەستێرەکان لە ئاسمانی شەوان کە دیمەنێک یان  ڕووخسارێک پێک دەهێنن و بە پانتای ئاسماندا دابەش دابەن. ئەم دیمەنانە یارمەتی توێژینەوەی ئەستێرەناسەکان دەدەم و ئاسانکارییان بۆ دەکەن. یەکێتیی جیهانیی ئەستێرەناسان لە ساڵی ۱۹۹۲زایینیدا، کۆئەستێرەکانیان  بەسەر ۸۸ دیمەن یان ڕووخساری ئاسمانی، دابەش کرد).

سەرچاوە و زانیاری زیاتر لە کامێنتی بەکەم

📖 پەروەردە بە زمانی دایک، کلیلی کردنەوەی خەزێنەی تواناکانی هەموو منداڵێکە لە وتارێکدا کە سەبارەت بە ڕۆڵی پەروەردە بە زما...
21/02/2026

📖 پەروەردە بە زمانی دایک، کلیلی کردنەوەی خەزێنەی تواناکانی هەموو منداڵێکە

لە وتارێکدا کە سەبارەت بە ڕۆڵی پەروەردە بە زمانی دایکی لە دەرکەوتنی تواناکانی منداڵاندا دەکۆڵێتەوە، هاتووە؛ بۆ زۆربەی منداڵان، بەتایبەتی لە ناوچە خێڵەکییەکاندا، پۆلەکانی خوێندن بە زمانێکی بێگانە یان نامۆ، دیوارێکی نادیار لە نێوان ئەوان و زانستدا دروست دەکات کە دەبێتە هۆی دابەزینی ئاستی متمانەبەخۆبوون و حەزیان بۆ فێربوون و زانست. بەپێچەوانەوە فێرکردن و پەروەرده بە زمانی دایکی، تێگەیشتن لە چەمکە تیۆرییەکان ساناتر دەکات، وەک ئەوەی کە ئەزموونیان کردبێ دەیخاتە بەر چاو و حەز و خولیای فێربوون دەورووژێنێت.
توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو منداڵانەی بە زمانی دایکی پەروردە دەکرێن، توانای ناسینیان (مەعریفییان) بەتایبەتی لە بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە، شیکاریی پرس و کێشەکان و داهێناندا، بەهێزتر دەبێت. ئەم بناغە پتەوە پشتگیری لە سەرکەوتنی ئەکادیمی لە داهاتوودا دەکات و تەنانەت فێربوونی زمانی دیکەش ئاسانتر دەکاتەوە. جگە لە سوودە ئەکادیمییەکان، ئەم ڕەوتە باوەڕبەخۆبوون لە منداڵاندا بەرز دەکاتەوە و دەبێتە هۆی پتەوبوونی شوناسی کەلتووری و پردێک ساز دەکات تاکوو بە متمانەیەکی زیاتر لەگەڵ میراتی چاندی و فەرهەنگی خۆیاندا لە پێوەندیدا بن.
لێکۆڵینەوەکە لە وڵاتی فرەزمانی هیندستان کراوە (بە ٢٢ زمانی فەرمی و چەندین شێوەزارەوە)، تیشک دەخاتە سەر نموونە سەرکەوتووەکانی چاتیسگار¹، جارکەند² و ڕاجستان³ کە لەواندا توانای حاشاهەنەگری  ڕێبازی پەروەردە بە زمانی دایکی سەلمێندراوە. لە کۆتاییدا نووسەر وێنای داهاتوویەکی فرەزمانی دەکات کە تێیدا هەموو منداڵێک، بەبێ گوێدان بە پەراوێزە پاشخانەیی و هەژموونییە داسەپێنراوەکان، بە زمانی دایکیی خۆی، دەستی بە پەروەردەیەکی باش و بەکوالێتی ڕابگات.
وشەکان:
cognitive skill
توانای ناسینی(مەعریفی)

critical thinking
بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە

problem-solving
شیکاریی پرس(کێشە)....................................................

1)Chhattisgarh

2)Jharkhand

3)Rajasthan

سەرچاوە و زانیاری زیاتر لە کامێنتی یەکەم

📖 دەکرێ بەرەو پیربوون نەچین!؟مامۆستا هێمن دەڵێ:خۆزگە پیــری کـەلەلای نەدەکــردمخۆزگە لە یەکەم ژوانگەدا دەمردمپێشکەوتی زا...
16/02/2026

📖 دەکرێ بەرەو پیربوون نەچین!؟

مامۆستا هێمن دەڵێ:
خۆزگە پیــری کـەلەلای نەدەکــردم
خۆزگە لە یەکەم ژوانگەدا دەمردم

پێشکەوتی زانست وای کردووە کە ڕەنگە وردە وردە خۆزگەگەلێک لەم چەشنە بێتە دی. لەم دواییانەدا زانایان توانیویانە ڕێگەیەک بدۆزنەوە کە دەتوانێت ڕەوتی پیربوون خاو بکاتەوە.
بڕیارە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦، دەرمانێک بۆ ئەو مەبەستە لەسەر مرۆڤ تاقی بکرێتەوە.
زانایان دەڵێن کاتێک لەدایک دەبین، تەمەنی بایۆلۆژیمان سیفرە؛ واتە جەستە بە هەموو ئەندامەکانییەوە لە بواری تەندروستی هیچ کێشەیەکی نییە و لە باشترین دۆخی خۆیدایە.
ئێستا بە دۆزینەوەی چوار پرۆتینی تایبەت کە پێیان دەگوترێت "فاکتەری یاماناکا"، توێژەران
بۆیان دەرکەوتووە کە چۆن دەکرێ ئەم تایبەتمەندییەی سەرەتاکانی هاتنە دنیا، لە جەستەدا کارا بکەنەوە. بەم شێوازە خانە پیرەکان دەگەڕێنەوە بۆ تەمەنی لاوی.
ئەم چارەسەرییە سەرەتا لەسەر نەخۆشیەکانی چاو وەک "گلوکۆما" بۆ گەڕاندنەوەی دەماری بینین تاقی دەکرێتەوە. دواتر نۆرەی جەرگ و ئەندامەکانی ترە. لە کۆتاییدا خواستی سەرەکی زانایان گەنجکردنەوەی تەواوی جەستەیە.
وشەکان:
Biological Age: تەمەنی بایۆلۆژی
Yamanaka Factors: فاکتەری یاماناکا
Glaucoma: نەخۆشییەکی چاوە، ئاوی ڕەشی چاو

🔗 سەرچاوە و زانیاریی زیاتر لە کامێنتی یەکەم

📖 سنوورەکانی دروستکردنی وێنە لە مێشکداهەندێک کەس، سەرەڕای ئەوەی بیناییان تەواو تەندروستە، هیچ وێنەیەک لە مێشکیاندا وێنا ...
09/02/2026

📖 سنوورەکانی دروستکردنی وێنە لە مێشکدا

هەندێک کەس، سەرەڕای ئەوەی بیناییان تەواو تەندروستە، هیچ وێنەیەک لە مێشکیاندا وێنا ناکرێت؛
ئەم تایبەتمەندییە ناوی 'ئافانتازیا'یە. خاڵی سەرسوڕهێنەر ئەوەیە کە لە پشکنینی مێشکی ئەم کەسانە دەردەکەوێ، لە کاتی بیرکردن لە شتێکی دیاریکراو، بەشی بینایی مێشکیان چالاک دەبێت، بەڵام ئەم چالاکییە وەک وێنەیەکی ڕوون و ئاشکرا لە مێشکدا دەرناکەوێت. بە واتایەکی تر، گەرچی مێشک داتا و زانیارییەکان پڕۆسێس دەکات، بەڵام کەسەکە لە توانایی بینینی ئەو زانیارییانە لە مێشکیدا بێبەش دەبێت.
توێژینەوەکە لەم دیاردەیەدا یارمەتیدەری زانایان دەبێت تاکوو بزانن مێشک چۆن وێنەکان لە خۆیدا دروست دەکات و چ پەیوەندییەک لە نێوان چالاکیی مێشک و ئەزموونی ئاگاداریی مرۆڤەوە هەیە.

🖥 وشەکان:
ئافانتازیا: Aphantasia

سەرچاوە لە کامێنتی یەکەم!

📖 کوردستان لانکەی ڕاستەقینەی کشتوکاڵی مرۆڤ؛ ئەو نهێنییەی ستالاگمیتێکی کۆن ئاشکرای کرد!ئامادەکردن: کەریم بایرامی📖   کەوان...
02/01/2026

📖 کوردستان لانکەی ڕاستەقینەی کشتوکاڵی مرۆڤ؛
ئەو نهێنییەی ستالاگمیتێکی کۆن ئاشکرای کرد!

ئامادەکردن: کەریم بایرامی

📖 کەوانەی بەپیت، ناوچەیەکی بەرینی جوگرافیایە کە چەند وڵاتێکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگرێتەوە. ئەم ناوچەیە بە لانکەی شارستانیەتی مرۆڤ پێناسە دەکرێت و دۆزینەوەی ئەم دواییانە دەیسەلمێنێ ڕۆژهەڵاتی ئەم کەوانەیە، واتا چیای زاگرۆس، شوێنی سەرەکیی سەرهەڵدانی کشتوکاڵە. کەوایە بەپێی ئەو لێکۆڵینەوەیە، کوردستان لانکە و شوێنی لەدایکبوونی کشتوکاڵە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.
لێکۆڵینەوەیەکی نوێ لەسەر ستالاگمیتێکی کۆن لە ئەشکەوتی بەناوبانگی شانەدەر لە کوردستان، تۆمارێکی بەردەوامی کەشوهەوای ئاشکرا کردووە وا لە ١٨ هەزار بۆ ٧٥٠٠ ساڵ بەر لە ئێستا دەگرێتەوە. ئەم ئاسەوارە، نیشان دەدات ئەم ناوچەیە دوای تەواوبوونی سەردەمی سەهۆڵبەندان، ڕووبەڕووی گۆڕانکارییە سەختەکانی کەشوهەوا، بەتایبەت وشکەساڵی بووەتەوە و هەر بەم هۆیەوە، نیشتەجێبوونی مرۆڤی لە ڕۆژهەڵاتی کەوانەی بەپیت دوا خست. بەڵام هەر ئەم قەیرانی کەشوهەوا و ناسەقامگیرییە، ئەزموونێکی دەوڵەمەندی بە خەڵکی ئەو ناوچەیە بەخشی تا لە سەرچاوە سروشتییەکان ژیرانە کەڵک وەرگرن.
خۆڕاگریی خەڵکی ئەم ناوچەیە، بناغەیەکی پتەوی بۆ گەشەسەندنی کشتوکاڵ لە لانکەی شارستانیەتدا دامەزراند. ئەم لێکۆڵینەوە، تیشک دەخاتە سەر کوردستان وەک شوێنی لەدایکبوونی ڕاستەقینەی داهێنانەکانی مرۆڤ لە بواری کشتوکاڵدا.
Fertile Crescent کەوانەی بەپیت
Stalagmite ستالاگمیت
Ice Age سەردەمی سەهۆڵبەندان

🔗 سەرچاوە:

https://phys.org/news/2025-12-ancient-stalagmite-insights-climate-affected.html

🎙قڕتێکەوتنەکان و گۆڕانی ڕوخساری ژیان لەسەر زەوینووسەر:مەسعوود شێخولئیسلامیخوێندنەوە: سەحەر ئابسالانئێدیت: فەڕشید سیگاریب...
22/11/2025

🎙قڕتێکەوتنەکان و گۆڕانی ڕوخساری ژیان لەسەر زەوی

نووسەر:مەسعوود شێخولئیسلامی
خوێندنەوە: سەحەر ئابسالان
ئێدیت: فەڕشید سیگاری
بەرپرسی بەشی دەنگیی گۆڤار: ئەندێشە ڕەحیمی جەماڵ
بەرپرسی بەشی پۆدکاستی هۆژان: جەهانگیر ساغەرنیا

🔸 #هۆژین #دەروونناسی #زانست #ژینگە #شێرپەنجە #جینەتیک

📖 ژیریی دەستکرد لە خزمەت ژینگەیەکی دڵخوازترئامادەکردن: ئەسرین هاشمیپێداچوونەوە: هێرش مووسازادەدیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستە...
25/10/2025

📖 ژیریی دەستکرد لە خزمەت ژینگەیەکی دڵخوازتر

ئامادەکردن: ئەسرین هاشمی
پێداچوونەوە: هێرش مووسازادە
دیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستەمی

کارکردیی ژینگەیی کۆمپانیاکان بۆ هەڵسەنگاندنی توانای کێبەرکێ و بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتی پێوەری سەرەکییە. بە واتایەکی تر کۆمپانیایەک تا چ ڕادەیەک کاریگەریی ئەرێنی و باشی لەسەر ژینگە هەیە و هەروەها تا چەندە بە شێوەیەکی کاریگەر، پیسبوون کەم دەکاتەوە، سەرچاوەکان دەپارێزێت و ڕێساکانی ژینگەیی پەیڕەو دەکات. لە کاتێکدا کۆمپانیاکان بۆ بەرهەمهێنان و بەردەوامبوون ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبنەوە، ژیریی دەستکرد (AI)، وەک تەکنەلۆژیایەکی گشتیی شۆڕشی پیشەسازیی چوارەم، دەرفەتی نوێ بۆ باشترکردنی پرۆسەکان و کەمکردنەوەی بەفیڕۆدان و بەهێزکردنی حوکمڕانیی ژینگەیی دەڕەخسێنێت.
وڵاتی چین نموونەیەکی پێشکەوتووە و لە ساڵی ٢٠١٧ەوە لە ڕێگەی پلانی پەرەپێدانی نەوەی نوێی ژیریی دەستکرد و دروستکردنی ناوچەی تاقیکاریی داهێنان لە شارە گەورەکاندا پەرەی بە یەکخستنی ئەم بوارە داوە. ئەم ناوچانە، بۆ هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی تەکنەلۆژیا ژیرەکان بە شێوەی تاقیکردنەوەیەکی نیمچە سروشتی، سەنتەری تاقیکردنەوەن. ئەم توێژینەوەیە لێکۆڵینەوە لەوە دەکات کە چۆن ژیریی دەستکرد کارکردیی ژینگەیی کۆمپانیاکان باشتر دەکات.
ژیریی دەستکرد ڕێگە بە کۆمپانیاکان دەدات زوو کێشەکان دەستنیشان بکەن و خێراتر وەڵام بدەنەوە. بۆ نموونە دەتوانن بەدواداچوون بۆ گازی ژەهراوی، بەکارهێنانی ئاو، یان کواڵێتیی هەوا بکەن. کارکردیی ژینگەیی کە بەشێکی سەرەکییە لە ڕێوشوێنەکانی ژینگەیی، کۆمەڵایەتی و حوکمڕانی، بە پێشکەوتنی ژیریی دەستکرد، ئامانجی فراوانتری هەیە، وەک داهێنانی سەوز و بەڕێوەبردنێکی کارامەتر.
لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٩ تا ٢٠٢٢ بە سوودوەرگرتن لە دادەکانی ٣٨،٦٧٧ کۆمپانیای چینی و بەکارهێنانی مێتۆدۆلۆژیی ئاماری، ئەو کۆمپانیایانەی کە لە ناوچەی بەستراو بە ژیریی دەستکرد کار دەکەن وەکوو شارەکانی پێکەن، شانگەهای و شێنژن بەراوەرد کران بە ناوچەکانی تر. هەڵسەنگاندنی یان هوا ژێنگ(Hua Zheng’s ESG) کە هەڵسەنگاندنێکی لایەنی سێیەمە بۆ کۆمپانیا چینییەکان، کارکردیی چالاکییەکان لە سەرانسەری ڕەهەندەکانی ژینگەیی، کۆمەڵایەتی و حوکمڕانیدا دەپێوێت. شیکارییەکە کۆنتڕۆڵی تایبەتمەندییەکانی کۆمپانیا و شار دەکات تا کاریگەریی سیاسەتەکانی پەرەپێدانی ژیریی دەستکرد دیاریی بکات.

دڵێژەی بابەت لە کامێنت

📖 سێ کەس خەڵاتی نۆبڵی کیمیای ٢٠٢٥یان بۆ توێژینەوەیەکی سەرنجڕاکێش و ناوازە بردەوەئامادەکردن: کەریم بایرامیهەڵەگر: هێمن عە...
14/10/2025

📖 سێ کەس خەڵاتی نۆبڵی کیمیای ٢٠٢٥یان بۆ توێژینەوەیەکی سەرنجڕاکێش و ناوازە بردەوە

ئامادەکردن: کەریم بایرامی
هەڵەگر: هێمن عەبدوڵاپوور
گڕافیک: جەهانگیر ساغەرنیا

ئەکادێمیای شاهانەی زانستەکانی سوید، بڕیاری دا خەڵاتی نۆبڵی کیمیای ٢٠٢٥ بۆ توێژینەوەیەک سەبارەت بە «چوارچێوەی کانزایی-ئۆرگانیک» بە «سوسومو کیتاگاوا، مامۆستای زانکۆی کیۆتۆ»¹، «ڕیچارد ڕابسن، مامۆستای زانکۆی مێلبۆرن»² و «عومەر یاغی، مامۆستای زانکۆی بێرکلی»³ ببەخشێت. ئەو سێ کەسە مولکولێکی گەورەیان دروست کردووە کە ناوەکەی چۆڵە و جێگەیەکی زۆری هەیە. ئامانجیان لەو داهێنانە، گیرخستنی مولکولی ئاو لە هەوای بیابان یان مولکولی دووکەڵ و گازە ژەهراوییەکانی هەوایە.
لەم چوارچێوەیەدا، هەر یۆنێکی کانزایی، وەک جومگەیەک دێتە ئەژمار و مولیکۆلە ئۆرگانیکەکان(پێکهاتوو لە کاربۆن) وەک زنجیرێک ئەو خاڵانە پێک دەبەستنەوە. لە ئاکامدا بینایەکی گەورە و فراوان لە مولکول دروست دەبێت. زانایانی کیمیا دەتوانن بە خواستی خۆیان لەو بینایانە دروست بکەن؛ جا یان بۆ پاڵاوتنی هەوا بەکاری دێنن یان بۆ گیرخستنی ئاو لە هەوای ئیشک.

هەروەها دەتوانن بۆ کۆنترۆڵکردنی کارلێکە کیمیاییەکان و تەنانەت بۆ گواستنەوەی ئەلەکتریکیش کەڵکی لێ وەرگرن.
یەکەم جار ساڵی ١٩٨٩ بوو کە ڕیچارد ڕابسن، بارگەی ئەرێنی بە ئەتۆمێکی مس دا و پاشان ٤ زنجیرە مۆلیکولی ئۆرگانیکی پێوە لکاند. هەر بەو جۆرە لە ئاکامدا پێکهاتەیەکی کریستاڵی و ڕێکوپێک و فراوان پێک هات.
ڕابسن دەیزانی ئەو شتە چییە و بۆ چی دەبێت، بەڵام لە کردەوەدا ئەو کریستاڵە خۆی نەدەگرت و دەڕووخا. دواتر کیتاگاوا و یاغی لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ تا ٢٠٠٣، پەرەیان بەو دۆزینەوەیە دا و توانییان قایم و پتەوی بکەن تاکوو لە کردەوەشدا بە کار بێت. کیتاگاوا وای لەو چوارچێوەیە کرد کە بکڕێ بە ئیشتیای خۆت بیگۆڕی.
لە سایەی توێژینەوەی ئەو زانایانە، لەو کاتەوە تا ئێستا، کیمیازانان بە دەیان هەزار چوارچێوەی جۆراوجۆریان دروست کردووە کە زیاتر بۆ مەبەستی دەرمانی بەکار دێت.

metal–organic frameworks چوارچێوەی کانزایی-ئۆرگانیک
chemical reaction کارلێکی کیمیایی
electric conduction گواستنەوەی ئەلەکتریک

1)Susumu Kitagawa, Kyoto University, Japan.

2)Richard Robson, University of Melbourne, Australia.

3)Omar M. Yaghi, University of California, Berkeley, USA.

🔗 سەرچاوە:
https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2025/press-release/

خەڵاتی نۆبڵی ئابووری ٢٠٢٥،  بە سێ زانستوانی بواری گەشەی ئابووریی بەردەوام پێشکەش کرائامادەکردن: ئەسرین هاشمی لەسەر بڕیاڕ...
14/10/2025

خەڵاتی نۆبڵی ئابووری ٢٠٢٥، بە سێ زانستوانی بواری گەشەی ئابووریی بەردەوام پێشکەش کرا

ئامادەکردن: ئەسرین هاشمی

لەسەر بڕیاڕی ئاکادێمیای شاهانەی زانستەکانی سوید و بە یادی ئالفرێد نۆبڵ، سێ زانستوان بوونە براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکانی بانکی ناوەندیی سوید(سڤێریجس ریکسبانک¹)، بۆ شرۆڤە و لێکدانەوەی «گەشەی ئابووری بە هۆی داهێنانەوە».
ئەو سێ کەسە بریتی بوون لە؛ جۆیل مۆکیر²، ئابووریزانی ئەمریکی - ئیسڕائیلی، فیلیپ ئاگیۆن³ی فەڕەنسی و پیتەر هاویت⁴ کە خەڵکی کەنادایە.
مۆکیر بۆ «دەستنیشانکردنی پێشمەرجەکانی گەشەی بەردەوام لەڕێگەی پێشکەوتتی تەکنەلۆژی» بەتەنیا نیوەی خەڵاتەکەی بردەوە، نیوەکەی دیکەشی، بۆ «تیۆری گەشەی بەردەوام لەڕێگەی تێکدانی داهێنەرانەوە⁵» پێشکەش بەو دوو ناوبراوەی تر کرا.

1)Sveriges Riksbank
2)Joel Mokyr
3)Philippe Aghion
4)Peter Howitt
5)Creative destruction

سەرچاوە:

https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/summary/

🟣 شێرپەنجەی مەمک (بەشی کۆتایی)وەرگێڕ: سۆنیا حەسەنی، ئەوین حەمزەپوورهەڵەگر: ئەستێرە چابوکدیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستەمی📖 بژ...
02/10/2025

🟣 شێرپەنجەی مەمک (بەشی کۆتایی)

وەرگێڕ: سۆنیا حەسەنی، ئەوین حەمزەپوور
هەڵەگر: ئەستێرە چابوک
دیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستەمی

📖 بژاردەکانی چارەسەرکردن:
شێوازی چارەسەریی شێرپەنجەی مەمک، لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر، گەلێک جیاوازە.
 بە پشتبەستن بە جۆر، قۆناغ و تایبەتمەندییە بایۆلۆژیکییەکانی شێرپەنجەکە، هەروەها تەندروستیی گشتی و ئارەزووەکانی کەسی نەخۆشەکە، ڕێگە باوەکانی چارەسەری بریتین لە:

🟣 ۱. نەشتەرگەری
لومپێکتۆمی: تەنها وەرەمەکە و بەشێکی بچووکی شانە تەندروستەکانی دەوروبەری لا دەبات و زۆربەی مەمکەکە دەپارێزێت.
مەمکبڕین بریتییە لە دەرهێنانی تەواوی مەمک بۆ نەهێشتنی خانە شێرپەنجەییەکان؛ هەندێکجار بۆ ئەو نەخۆشانەی مەترسیی زۆریان لەسەرە، لەسەر هەردوو مەمکەکە ئەنجام دەدرێت (بڕینی هەردووکیان).

🟣 ۲. چارەسەریی تیشکی
بەکارهێنانی تیشک بە وزەی بەرز بۆ لەناوبردنی هەر خانەیەکی شێرپەنجەیی کە دوای نەشتەرگەری مابێتەوە بەکار دەهێنرێت کە مەترسیی دووبارەبوونەوەی کەم دەکاتەوە. زۆر جار لەگەڵ  لومپێکتۆمی بۆ پاراستنی شانەکانی مەمک بەکار دێت.

🟣 ۳. چارەسەریی کیمیایی 
بریتییە لە بەکارهێنانی دەرمانە بەهێزەکان بۆ کوشتنی خانە شێرپەنجەییەکان یان بچووککردنەوەی تومۆرەکان پێش نەشتەرگەری. هەروەها دوای نەشتەرگەریش بۆ نەهێشتنی خانە شێرپەنجەییەکانی درێژخایەن و ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەیان بەکار دێت.

🟣 ۴. چارەسەریی هۆرمۆنی
بۆ شێرپەنجەکانی مەمک کە وەرگری هۆرمۆن ئەرێنین (ئیسترۆجین ئەرێنی یان پرۆجیسترۆن ئەرێنی) بەکار دێت. دەرمانەکانی وەک تامۆکسەفێن یان ڕێگرەکانی ئارۆماتۆز ڕێگری لە کاریگەریی ئیسترۆجین لەسەر خانە شێرپەنجەییەکان دەکەن، گەشەی تومۆر خاو دەکەنەوە یان دەیانوەستێنن.

🟣 ۵. چارەسەریی ئامانجدار:
بۆ هێرشکردنە سەر تایبەتمەندییە تایبەتەکانی خانە شێرپەنجەییەکان، وەکوو تومۆرەکانی وەرگری فاکتەری گەشەی چینی دەرەکیی مرۆڤی جۆری دوو -ئەرێنی دیزاین کراوە. دەرمانەکانی وەک تراستوزوماب (هێرسێپتین) و پێرتوزوماب یارمەتیی خاوکردنەوە یان وەستاندنی گەشەی تومۆر لە نەخۆشانی وەرگری فاکتەری گەشەی چینی دەرەکیی مرۆڤی جۆری دوو ئەرێنی دەدەن.

درێژەی بابەت لە کامێنت

🟣 شێرپەنجەی مەمک (بەشی کۆتایی)وەرگێڕ: سۆنیا حەسەنی، ئەوین حەمزەپوورهەڵەگر: ئەستێرە چابوکدیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستەمی📖 بژ...
02/10/2025

🟣 شێرپەنجەی مەمک (بەشی کۆتایی)

وەرگێڕ: سۆنیا حەسەنی، ئەوین حەمزەپوور
هەڵەگر: ئەستێرە چابوک
دیزاین: ئەڤین ڕەشیدی ڕۆستەمی

📖 بژاردەکانی چارەسەرکردن:
شێوازی چارەسەریی شێرپەنجەی مەمک، لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر، گەلێک جیاوازە.
 بە پشتبەستن بە جۆر، قۆناغ و تایبەتمەندییە بایۆلۆژیکییەکانی شێرپەنجەکە، هەروەها تەندروستیی گشتی و ئارەزووەکانی کەسی نەخۆشەکە، ڕێگە باوەکانی چارەسەری بریتین لە:

🟣 ۱. نەشتەرگەری
لومپێکتۆمی: تەنها وەرەمەکە و بەشێکی بچووکی شانە تەندروستەکانی دەوروبەری لا دەبات و زۆربەی مەمکەکە دەپارێزێت.
مەمکبڕین بریتییە لە دەرهێنانی تەواوی مەمک بۆ نەهێشتنی خانە شێرپەنجەییەکان؛ هەندێکجار بۆ ئەو نەخۆشانەی مەترسیی زۆریان لەسەرە، لەسەر هەردوو مەمکەکە ئەنجام دەدرێت (بڕینی هەردووکیان).

🟣 ۲. چارەسەریی تیشکی
بەکارهێنانی تیشک بە وزەی بەرز بۆ لەناوبردنی هەر خانەیەکی شێرپەنجەیی کە دوای نەشتەرگەری مابێتەوە بەکار دەهێنرێت کە مەترسیی دووبارەبوونەوەی کەم دەکاتەوە. زۆر جار لەگەڵ  لومپێکتۆمی بۆ پاراستنی شانەکانی مەمک بەکار دێت.

🟣 ۳. چارەسەریی کیمیایی 
بریتییە لە بەکارهێنانی دەرمانە بەهێزەکان بۆ کوشتنی خانە شێرپەنجەییەکان یان بچووککردنەوەی تومۆرەکان پێش نەشتەرگەری. هەروەها دوای نەشتەرگەریش بۆ نەهێشتنی خانە شێرپەنجەییەکانی درێژخایەن و ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەیان بەکار دێت.

🟣 ۴. چارەسەریی هۆرمۆنی
بۆ شێرپەنجەکانی مەمک کە وەرگری هۆرمۆن ئەرێنین (ئیسترۆجین ئەرێنی یان پرۆجیسترۆن ئەرێنی) بەکار دێت. دەرمانەکانی وەک تامۆکسەفێن یان ڕێگرەکانی ئارۆماتۆز ڕێگری لە کاریگەریی ئیسترۆجین لەسەر خانە شێرپەنجەییەکان دەکەن، گەشەی تومۆر خاو دەکەنەوە یان دەیانوەستێنن.

🟣 ۵. چارەسەریی ئامانجدار:
بۆ هێرشکردنە سەر تایبەتمەندییە تایبەتەکانی خانە شێرپەنجەییەکان، وەکوو تومۆرەکانی وەرگری فاکتەری گەشەی چینی دەرەکیی مرۆڤی جۆری دوو -ئەرێنی دیزاین کراوە. دەرمانەکانی وەک تراستوزوماب (هێرسێپتین) و پێرتوزوماب یارمەتیی خاوکردنەوە یان وەستاندنی گەشەی تومۆر لە نەخۆشانی وەرگری فاکتەری گەشەی چینی دەرەکیی مرۆڤی جۆری دوو ئەرێنی دەدەن.

درێژەی بابەت لە کامێنت.

Address


Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Hojan :: زانست posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Hojan :: زانست:

  • Want your organization to be the top-listed Non Profit Organization?

Share