11/06/2026
Dzisiaj mija dokładnie rok jak zawiesiliśmy na cmentarzu w Loreto tabliczkę naszemu krajanowi Leonowi Brendlowi, dzięki której każdy odwiedzający to wzruszające miejsce będzie wiedział kim był, jak wyglądał i przede wszystkim skąd pochodził.
Ale tych żołnierzy walczących w II Korpusie, a wywodzących się z naszej wspólnej ziemi było sporo więcej. I kolejna historia wiedzie nas do Stanisława Hanca z Pawłowa. Informacji o Nim było niewiele. Tyle, że urodził się w Pawłowie 24 października 1901 roku, że był sędzią grodzkim w Pińsku, że był "u Andersa" i że zmarł już po wojnie. Żadnego aktu urodzenia, żadnego dokładnego przydziału wojskowego, ale poszukiwaniu śladów historycznych często towarzyszą przypadki. Jest już i akt urodzenia, jest dokładny stopień wojskowy i jest dokładny przydział. Okazało się, że nasz Stanisław miał tyle zakręconych historii począwszy od urodzenia, że trzeba było mieć sporo szczęścia żeby krok po kroku odkrywać kolejne informacje. Okazało się, że urodził się nie 24 tylko 23 października, a aktu urodzenia w naszej parafii pod rubryką z tym dniem nie było, bo ojciec fakt urodzin potomka zgłosił u księdza dopiero 26 grudnia. Publikujemy zarówno oryginalny wpis jak i tłumaczenie, bo warto się z tym dokumentem zapoznać. Wiemy z niego, że na chrzcie otrzymał Stanisław Jan Hanc, wiemy kim byli rodzice, że ojciec był fabrykantem, kim byli chrzestni, a także to, że opóźnienie miało wynikać z licznych obowiązków ojca. Fabrykant mogłoby sugerować właściciela fabryki, ale dalszy ciąg dokumentu stwierdza, że nikt z obecnych poza księdzem nie umiał się podpisać, a ciężko przypuszczać, żeby właściciel czy nawet kierownik fabryki nie umiał wypełniać dokumentów. Bliżej tutaj do stwierdzenia, że był to robotnik jakiejś fabryki, która istniała wtedy w Pawłowie. Są ślady w książkach, że wiele lat później nasz Stanisław kończy prawo na uniwersytecie w Wilnie i zostaje sędzią. Znaleźliśmy dokument, że w 1937 roku jest sędzią grodzkim w Pińsku. Z tym, że gdzieś po drodze Hanc staje się Chancem i, uprzedzając fakty, to też zmyliło nas przy poszukiwaniach. Jak chłopak ze wsi skończył uniwersytet, skąd rodzina miała na to pieniądze już się pewnie nie dowiemy, ale musiał być ponadprzeciętnie zdolny. Przez chwilę nawet myśleliśmy, że skończył studia poprzez wojsko, ale wtedy miałby wyższy stopień wojskowy, a w II Korpusie miał tylko starszego strzelca czyli starszego szeregowego. Co do tego jak zmieniła się pisownia nazwiska, to pewnie w którymś momencie nastąpiła pomyłka przy zapisywaniu. Może w Wilnie, a może podczas zawieruchy wojennej jakiś urzędnik usłyszał Hanc, zapisał Chanc i tak już zostało. Podobnie, ale na odwrót było z Antonim Hedą Szarym, którego nazwisko rodowe było zapisywane Cheda, ale gdzieś po drodze urzędnik zgubił C i tak ten dzielny żołnierz przeszedł do naszej historii już przez H. Ale wróćmy do Stanisława. Na grobie ma napisane, że był w 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Ale ta została sformowana już po zakończeniu II wojny, 7 czerwca 1945 roku. Całe szczęście zachował się dokument potwierdzający nadanie pamiątkowego Krzyża Monte Cassino i z niego możemy bardzo dużo się dowiedzieć. Starszy strzelec Stanisław Chanc w II Korpusie był dokładnie w 2 Brygadzie Pancernej, a jeszcze dokładniej w jej 6 Sądzie Polowym. Czyli doświadczenie przedwojennego sędziego przydało się i w wojsku i nawet niski stopień nie przeszkodził w pełnieniu w nim ważnej funkcji.
Zmarł już po wojnie, 5 listopada 1945 roku w wieku zaledwie 44 lat. Czy chorował, czy może wskutek rany, a może w wypadku, bo i takowe się zdarzały. Dalsze badania trwają i miejmy nadzieję, że dowiemy się czegoś więcej.
A czemu piszemy o tym akurat dzisiaj? Bo rok temu gdy tabliczkę zawieszaliśmy kpr. Leonowi Brendlowi nie wiedzieliśmy, że kilka rzędów dalej pochowany jest inny Syn naszej ziemi, właśnie st.strz. Stanisław Chanc.
Dzisiaj już wiemy, a Ankona i Loreto nie są wcale tak daleko.