30/05/2026
Salih Saramati – Një jetë në shërbim të atdheut
Historia e popullit shqiptar është e mbushur me figura që në periudha të ndryshme kanë sakrifikuar gjithçka për lirinë dhe dinjitetin kombëtar. Në mesin e tyre zë vend të veçantë edhe dëshmori i kombit, Salih Islam Saramati, njëri ndër luftëtarët dhe komandantët që me veprën e tij la gjurmë të pashlyeshme në luftën çlirimtare të Kosovës.
Salih Islam Saramati lindi më 3 prill 1963 në fshatin Mirëz (Dobrusht) të Prizrenit, në një familje me tradita të njohura patriotike. Ai u rrit në një mjedis ku dashuria për atdheun, respekti për sakrificën dhe përkushtimi ndaj çështjes kombëtare ishin pjesë e edukimit familjar. Fëmijërinë dhe rininë e kaloi në një kohë të vështirë për shqiptarët e Kosovës, kur diskriminimi, padrejtësitë dhe represioni i vazhdueshëm i regjimit serbosllav rëndonin mbi jetën e përditshme të popullit shqiptar.
Arsimin fillor dhe të mesëm e kreu në Mirëz, Vërmicë, Zhur dhe Prizren. Qysh në moshë të re tregoi interesim për profesionin ushtarak dhe kishte ëndërr të ndiqte akademinë ushtarake. Megjithatë, për shkak të prejardhjes së tij familjare dhe qëndrimeve patriotike të familjes, atij iu mohua kjo mundësi. Kjo padrejtësi nuk e zmbrapsi, por përkundrazi e forcoi edhe më shumë bindjen se shqiptarët duhej të luftonin për të drejtat dhe lirinë e tyre.
Gjatë viteve të rinisë, Salihu u formua si veprimtar i ndërgjegjshëm kombëtar. Përvoja e përndjekjeve politike ndaj familjes dhe farefisit të tij, burgosjet dhe represioni sistematik ndaj shqiptarëve ndikuan fuqishëm në botëkuptimin e tij politik dhe kombëtar. Ai ishte i bindur se çështja e Kosovës nuk mund të zgjidhej pa organizim dhe pa rezistencë të vendosur.
Më 28 nëntor 1987 ai u angazhua aktivisht në veprimtarinë ilegale kombëtare, duke marrë detyra të rëndësishme në kuadër të Komitetit Kombëtar Shqiptar për Bashkimin e Trojeve Etnike. Në këtë organizatë ai u dallua për aftësitë organizative, disiplinën dhe seriozitetin në kryerjen e detyrave. Gjatë kësaj periudhe ai kontribuoi në zgjerimin e rrjetit organizativ dhe në forcimin e strukturave të rezistencës kombëtare.
Salihu ishte njeri me karakter të fortë dhe personalitet të veçantë. Ai fliste pak, por mendonte thellë. Shokët e kujtojnë si njeri të urtë, të matur dhe të vendosur. Në çdo situatë ruante qetësinë dhe gjakftohtësinë. Kishte aftësi të veçanta për të analizuar zhvillimet politike dhe shoqërore, ndërsa leximi i vazhdueshëm i kishte dhënë kulturë të gjerë dhe vizion të qartë për të ardhmen.
Në fillim të viteve ’90, kur në Kosovë filluan të vepronin partitë e para legale politike, ai i përcolli me vëmendje zhvillimet, por mbeti skeptik ndaj mundësisë së çlirimit të Kosovës vetëm me mjete paqësore. Ai besonte se liria kërkonte organizim të mirëfilltë ushtarak dhe sakrificë. Ngjarjet që pasuan do të vërtetonin bindjen e tij.
Me daljen publike të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe fillimin e luftës së armatosur, Salih Saramati u rreshtua pa hezitim në radhët e saj. Ai e konsideronte këtë si detyrë morale dhe kombëtare. Përvoja, përgatitja dhe aftësitë e tij organizative bënë që t’i besoheshin detyra me përgjegjësi të lartë.
Më 13 mars 1999, me vendim të Shtabit të Brigadës 128 Sulmuese, ai u dërgua në Kukës së bashku me një grup luftëtarësh të tjerë. Atje, në bashkëpunim me strukturat ushtarake shqiptare, mori pjesë në organizimin e Policisë Ushtarake të UÇK-së. Kjo njësi kishte rol të rëndësishëm në ruajtjen e rendit, koordinimin e aktiviteteve ushtarake dhe ndihmën për refugjatët shqiptarë që po dëboheshin me dhunë nga Kosova.
Pas mobilizimit të përgjithshëm të shpallur më 31 mars 1999, Salihu u emërua komandant i Pikës 2 të mobilizimit në Kukës. Në këtë qendër kaluan mijëra vullnetarë dhe luftëtarë që vinin nga troje të ndryshme shqiptare për t’iu bashkuar luftës çlirimtare. Kontributi i tij në organizimin dhe sistemimin e këtyre forcave ishte i rëndësishëm për përgatitjen e Operacionit “Shigjeta”.
Kur filloi Operacioni “Shigjeta”, një nga ofensivat më të rëndësishme të luftës së Kosovës, Salih Saramati mori detyrën e komandantit të baterisë së artilerisë në Brigadën 128 Sulmuese. Ai u vendos në vijën e parë të frontit, në zonën e Gorozhupit dhe Pashtrikut, ku zhvilloheshin luftime të ashpra kundër forcave serbe.
Në betejat e zhvilluara në këtë zonë ai tregoi aftësi të larta komanduese, guxim dhe përkushtim të jashtëzakonshëm. Bashkëluftëtarët e kujtojnë si komandant që ndante çdo vështirësi me ushtarët e tij dhe që nuk kursente asnjëherë veten kur bëhej fjalë për realizimin e misionit. Ai besonte se çdo sukses në front afronte ditën e lirisë dhe shpëtimin e popullit shqiptar nga represioni.
Më 31 maj 1999, gjatë luftimeve të ashpra në vijën e frontit, ai u plagos rëndë. Fillimisht u dërgua për trajtim në spitalin e Kukësit dhe më pas në Tiranë. Megjithë përpjekjet e mjekëve për t’ia shpëtuar jetën, plagët rezultuan fatale.
Më 6 qershor 1999, vetëm pak ditë para çlirimit përfundimtar të Kosovës, Salih Islam Saramati ndërroi jetë. Vdekja e tij ishte humbje e madhe për familjen, bashkëluftëtarët dhe gjithë ata që e kishin njohur. Ai u nda nga jeta si një luftëtar i vërtetë, duke qëndruar deri në fund besnik ndaj idealit për të cilin kishte jetuar.
Më 15 shtator 1999, eshtrat e tij u rivarrosën me nderime në Varrezat e Dëshmorëve në Landovicë. Emri dhe vepra e tij vazhduan të jetojnë në kujtesën e popullit, ndërsa njësi ushtarake dhe institucione të ndryshme mbajnë me krenari emrin e tij.
Salih Saramati la pas bashkëshorten dhe tre fëmijët e tij, Beltinin, Harbinin dhe Arbenitën. Ata trashëguan jo vetëm emrin e babait të tyre, por edhe krenarinë për sakrificën dhe idealin që ai mbrojti deri në frymën e fundit.
Sot, kur Kosova është shtet i lirë dhe i pavarur, kujtimi i Salih Saramatit mbetet pjesë e historisë së lavdishme të luftës çlirimtare. Jeta e tij dëshmon se liria nuk ishte dhuratë, por rezultat i sakrificës së mijëra burrave dhe grave që vendosën atdheun mbi gjithçka.
Emri i tij mbetet i skalitur në historinë e Kosovës si simbol i përkushtimit, trimërisë dhe dashurisë së pakushtëzuar për atdheun.
Lavdi jetës dhe veprës së dëshmorit të kombit, Salih Islam Saramati.
