07/09/2026
Kosova po i humb fshatrat – por bashkë me ta po humb edhe një pasuri të madhe
Shpesh flasim për largimin e të rinjve nga Kosova. Por shumë më rrallë flasim për një largim tjetër që po ndodh në heshtje: largimin nga fshati, nga toka dhe nga bujqësia.
Si agronome dhe si ndërmarrëse, këtë çështje nuk e shoh vetëm si problem të bujqësisë. E shoh si problem ekonomik dhe shoqëror. Kemi tokë, kemi traditë, kemi njerëz punëtorë, por megjithatë një pjesë e tokave mbeten të papunuara, ndërsa në treg vazhdojmë të blejmë shumë produkte që vijnë nga jashtë.
Shpesh thuhet se “të rinjtë nuk duan të punojnë në bujqësi”. Por unë do ta shtroja pyetjen ndryshe: A ua kemi bërë ne bujqësinë të rinjve një profesion nga i cili mund të ndërtojnë një jetë dinjitoze?
Një i ri nuk mund të mbahet në fshat vetëm duke i thënë ta punojë tokën. Atij i duhet perspektivë: teknologji moderne, këshillim profesional, treg i sigurt për produktin, përpunim, marketing dhe mbështetje që arrin te fermeri që vërtet punon. Bujqësia sot nuk duhet parë vetëm si mbjellje dhe korrje. Ajo mund të lidhet me agroturizmin, përpunimin e ushqimit, florikulturën, artizanatin dhe shumë biznese të tjera rurale.
Edhe unë kam mësuar shumë herët se puna nuk është turp. Si fëmijë kam shkuar me babanë tim në treg dhe e kam parë nga afër çfarë do të thotë të punosh, të shesësh dhe të krijosh të ardhura me mundin tënd. Ndoshta një pjesë e shpirtit tim ndërmarrës ka lindur pikërisht aty.
Prandaj besoj se Kosovës nuk i mungojnë mundësitë. Na mungon një lidhje më e fortë mes tokës, dijes dhe biznesit. Nëse fshatin e shohim vetëm si vend nga i cili duhet të largohemi, pas disa vitesh do ta kuptojmë sa shumë kemi humbur. Por nëse e shohim si hapësirë ku mund të investohet, prodhohet dhe krijohen vende pune, ai mund të bëhet pjesë e së ardhmes së Kosovës.
Pyetja ime për diskutim është:
A po largohen të rinjtë nga bujqësia sepse nuk duan të punojnë, apo sepse ende nuk u kemi krijuar kushtet që puna në tokën e tyre t’ia vlejë?