22/11/2024
https://www.facebook.com/share/p/14Lz5ermrn/
🇦🇱 Populli shqiptar është një ndër popujt autoktonë më të vjetër të Ballkanit, që nuk i përket origjinës sllave apo greke. Gjatë historisë, shqiptarët janë njohur me emra të ndryshëm si “Pellazgë”, “Ilirë”, “Dardanë” dhe “Arbër”, ndërsa sot njihen si “Shqiptarë”. Gjuha shqipe është aq e vjetër sa që zë një degë të veçantë në pemën gjuhësore të familjes indo-evropiane.
Pas Revolucionit Francez, lëvizjet nacionaliste dhe shtet-formuese prekën të gjitha kombet, përfshirë edhe shqiptarët. Në atë periudhë, çdo komb krijoi alfabetin e vet dhe e ndërtoi sistemin arsimor mbi bazën e tij. Në këtë kontekst:
• Shqiptarët myslimanë përdornin alfabetin arab për të shkruar osmanisht dhe për të shprehur mendimet e tyre në shqip.
• Shqiptarët ortodoksë, nën ndikimin e kishave sllave dhe greke, shkruanin me alfabetin cirilik.
• Shqiptarët katolikë, për shkak të lidhjes me Vatikanin dhe traditës së shkrimit të shqipes së vjetër me alfabetin latin, përdornin alfabetin latin.
Kjo diversitet alfabetesh i shtyu intelektualët shqiptarë drejt krijimit të një alfabeti të përbashkët. Në datat 14-22 nëntor 1908, në qytetin e Manastirit, u organizua Kongresi i Alfabetit, ku u mblodhën burokratë, historianë dhe udhëheqës të familjeve luftëtare shqiptare. Në këtë kongres u përgatit alfabeti i sotëm i gjuhës shqipe, që prej 116 vitesh është alfabeti standard i të gjithë shqiptarëve.
Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, data 22 Nëntor është festë zyrtare për shqiptarët. Po ashtu, kjo ditë përkujtohet dhe festohet edhe në Shqipëri dhe Kosovë me aktivitete shtetërore.
Gëzuar Ditën e Alfabetit mbarë kombit shqiptar!
🇹🇷 Arnavut halkı, Balkanlar’ın yerli ve en eski topluluklarından biri olup, Slav ve Grek olmayan bir kökene sahiptir. Tarih boyunca farklı adlarla anılmış; dönem dönem “Pelasglar”, “İlirler”, “Dardanlar” ve “Arberlar” olarak bilinirken, günümüzde “Shqipëtarë” adıyla tanınmaktadır. Arnavutça, Hint-Avrupa dil ailesinde tek başına bir dal oluşturan, kökleri çok eskiye dayanan bir dildir.
Fransız İhtilali sonrası dünyada yayılan milliyetçilik ve ulus devlet hareketleri, birçok millet gibi Arnavutları da etkilemiştir. Bu dönemde her ulus kendi alfabesini oluşturma yoluna gitmiş ve eğitim sistemlerini buna göre şekillendirmiştir. O dönemde:
• Müslüman Arnavutlar, Osmanlıca’yı kullanarak Arap alfabesiyle yazıp Arnavutça düşüncelerini ifade etmişlerdir.
• Ortodoks Arnavutlar, Slav ve Grek kiliselerinin etkisiyle Kiril alfabesiyle yazmışlardır.
• Katolik Arnavutlar, Vatikan’a olan bağlılıkları ve eski Arnavutça’nın Latin alfabesiyle yazılması geleneği nedeniyle Latin alfabesini kullanmışlardır.
Bu çeşitlilik, Arnavut aydınlarını ortak bir alfabe arayışına yönlendirmiştir. 14-22 Kasım 1908 tarihlerinde, Manastır’da (Bitola) bir araya gelen Arnavut bürokratlar, tarihçiler ve ileri gelen savaşçı ailelerin liderleri bir Alfabe Kongresi düzenlemiştir. Bu kongrede, 116 yıldır kullanılan modern Arnavut alfabesi hazırlanmış ve tüm Arnavutlara ortak bir yazı sistemi sunulmuştur.
Kuzey Makedonya’da 22 Kasım, Arnavutlar için resmi bir bayram olarak kutlanmaktadır. Aynı şekilde, Arnavutluk ve Kosova’da da hükümet düzeyinde anma ve kutlama programları düzenlenmektedir.
Tüm Arnavut halkının Alfabe Günü kutlu olsun!
