28/04/2026
LIFE DinPin Bear: Një projekt ambicioz për ruajtjen e ariut të murrmë në vargmalin Dinarik–Pindos
Një projekt i ri evropian, LIFE DinPin Bear, u nis në janar 2026 në nëntë vende të shtrira përgjatë vargmalit Dinarik–Pindos, me synimin për të zbatuar një strategji gjithëpërfshirëse ruajtjeje për ariun e murrmë në nivel popullate në këtë rajon. Më 22–23 prill 2026, takimi hapës u mbajt në qytetin e Budvës, në Mal të Zi, me pjesëmarrjen e rreth 50 përfaqësuesve nga 21 organizatat partnere të projektit.
Gjatë takimit dyditor, i cili u organizua nga Qendra për Studimin dhe Mbrojtjen e Shpendëve të Malit të Zi (CZIP), pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen më mirë me njëri-tjetrin dhe të diskutojnë objektivat dhe aktivitetet që do të zhvillohen në kuadër të LIFE DinPin Bear.
Popullata e ariut të murrmë Dinarike–Pindos (Ursus arctos) është e shpërndarë në nëntë vendet e projektit: Shqipëri, Maqedoni e Veriut, Bosnje dhe Hercegovinë (Federata e Bosnje dhe Hercegovinës/Republika Srpska), Greqi, Kosovë, Kroaci, Mali i Zi, Serbi dhe Slloveni. Me rreth 4,000 individë, kjo është popullata e arinjve në Evropë me numrin më të madh të vendeve në shtrirjen e saj, gjë që e bën menaxhimin e saj shumë sfidues, por edhe thelbësor.
Tre shtetet anëtare të Bashkimit Evropian (Kroacia, Sllovenia dhe Greqia) kanë zbatuar më parë praktika efektive menaxhimi që kanë kontribuar në rimëkëmbjen e popullatave të arinjve. Megjithatë, qëndrueshmëria afatgjatë e këtyre popullatave po vihet tani në pikëpyetje, pasi konfliktet mes njerëzve dhe arinjve mbeten një çështje shumë e debatueshme dhe habitatet e kësaj specieje vazhdojnë të kërcënohen.
Statusi i ariut të murrmë në vendet jashtë BE-së është më pak i kuptuar. Megjithatë, vihet re mungesa e planeve gjithëpërfshirëse të menaxhimit për këtë specie në këto vende ose, aty ku këto plane ekzistojnë, ato nuk zbatohen në mënyrë efektive. Këto çështje përkeqësohen më tej nga mungesa e një menaxhimi të koordinuar në nivel popullate dhe ndërkufitar.
Projekti LIFE DinPin Bear fokusohet në krijimin e kushteve ligjore, menaxheriale dhe socio-ekonomike të nevojshme për të siguruar ruajtjen e popullatës së ariut të murrmë në vargmalin Dinarik–Pindos.
Shtyllat kryesore të projektit janë:
1. Hetimi dhe reduktimi i fragmentimit të habitatit dhe rënies/humbjes së popullatave të arinjve
2. Menaxhimi efektiv i konflikteve njeri–ari dhe ofrimi i mjeteve për të mbështetur bashkëjetesën me komunitetet lokale
3. Forcimi i kuadrit ligjor dhe procedural për monitorimin dhe menaxhimin e popullatave të arinjve
4. Përmirësimi dhe harmonizimi i bashkëpunimit ndërkufitar në menaxhim
5. Sigurimi i mbështetjes së grupeve kryesore të interesit për të garantuar ruajtjen afatgjatë të species
Çdo vend/entitet politik do të merr pjesë në projekt përmes përfaqësimit nga një organizatë qeveritare dhe një organizatë joqeveritare.
“Zbatimi i këtij projekti përbën një pikë kthese për ruajtjen e ariut të murrmë në Evropë”, thotë Gabriel Schwaderer, drejtor i EuroNatur, organizata koordinuese e LIFE DinPin Bear. “Është një nismë shumë ambicioze me aktivitete që do të mbulojnë të gjithë shtrirjen e popullatës së ariut të murrmë në rajonin Dinarik-Pindos, duke krijuar një mundësi unike për të avancuar masat e menaxhimit dhe mbrojtjes së kësaj specieje. Ndërsa jemi të vetëdijshëm për sfidat e një projekti kaq të madh, jemi gjithashtu shumë krenarë që bashkojmë organizata qeveritare dhe joqeveritare nga vendet anëtare të BE-së dhe vendet kandidate për në BE me një qëllim të përbashkët. Angazhimi i partnerëve lokalë, palëve të interesit dhe komuniteteve është thelbësor për suksesin e këtij projekti”, shton ai.
“Presim që projekti ynë të ketë një ndikim shumë pozitiv në popullatën e ariut të murrmë Dinarik-Pindos”, shton Antje Henkelmann, koordinatore e projektit në EuroNatur. “Arinjtë e murrmë historikisht janë përndjekur, por në fakt ata shmangin njerëzit dhe luajnë një rol kyç në ekosistemin e tyre. Duke qenë gjithçkangrënësit më të mëdhenj në kontinent, ata rregullojnë biodiversitetin, strukturën e habitateve dhe ciklet ushqyese. Jemi të nderuar dhe të entuziazmuar që zbatojmë projektin me kaq shumë anëtarë të ekipit me përvojë. Ky është fillimi i diçkaje të madhe!”, thekson ajo.
Partnerët e projektit:
EuroNatur – Gjermani, DivjaLabs – Slloveni, Shërbimi Pyjor Slloven (SFS) – Slloveni, Universiteti i Zagrebit – Kroaci, Ministria e Bujqësisë – Kroaci, Qendra për Mjedisin (CZZS) – Republika Srpska, Instituti Republikan për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, Historike dhe Natyrore – Republika Srpska, Qendra Rajonale për Mjedisin (REC) – Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës, Ministria Federale e Mjedisit dhe Turizmit – Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës, Instituti për Mbrojtjen e Natyrës i Serbisë (INCS) – Serbi, Universiteti i Beogradit – Serbi, Qendra për Studimin dhe Mbrojtjen e Shpendëve të Malit të Zi (CZIP) – Mali i Zi, Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (AZP) – Mali i Zi, Grupi për Veprim të Përgjegjshëm ndaj Mjedisit (ERA) – Kosovë, Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës – Kosovë, Mbrojtja dhe Ruajtja e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) – Shqipëri, Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura (NAPA) – Shqipëri, Shoqata Ekologjike Maqedonase (MES) – Maqedonia e Veriut, Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Fizik – Maqedonia e Veriut, Callisto OJQ – Greqi, Agjencia për Mjedisin Natyror dhe Ndryshimet Klimatike (NECCA) – Greqi.
Projekti LIFE DinPin Bear (LIFE24-NAT-DE-LIFE DinPin Bear/101214048) synon të zbatojë një strategji gjithëpërfshirëse për ruajtjen e ariut të murrmë në nivel popullate përgjatë vargmalit Dinarik–Pindos.
Projekti zbatohet në nëntë vende, tre prej të cilave janë anëtare të Bashkimit Evropian: Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina (Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës / Republika Srpska), Greqia, Kosova, Kroacia, Mali i Zi, Serbia dhe Sllovenia.
LIFE DinPin Bear bashkon një partneritet multidisiplinar prej 20 organizatash, duke përfshirë universitete dhe institucione kërkimore, autoritete kombëtare dhe lokale, si dhe organizata mjedisore joqeveritare.
Projekti ka nisur në janar te vitit 2026 dhe do të zgjasë deri në qershor te vitit 2031. Buxheti total i projektit është 9,426,977.15 €, dhe bashkëfinancohet nga Bashkimi Evropian në kuadër të Programit LIFE (75%), ndërsa 25% e mbetur mbulohet nga burimet e vetë partnerëve.