29/11/2025
NGA GARNIZONET E LUFTËS SË DYTË BOTËRORE, TE USHTARËT E USHTRISË ÇLIRIMTARE TË KOSOVËS, E MË PAS SI KUJTIM BREZASH.
Plumbi që shihni në foto, prodhim i vitit 1935 nga “Polte Armaturen und Maschinenfabrik, Werk Grüneberg”, ish-fabrika e njohur për prodhimin e municionit gjatë Luftës së Dytë Botërore, rrëfen mbi vete një histori të gjerë të përpjekjes së popullit tonë për liri.
Sot si sirtar, i defunksionalizuar plotësisht, i përkiste kohës së Luftës së Dytë Botërore në Mitrovicë, kur qyteti ishte nën pushtimin e Gjermanisë naziste (Wehrmacht).
Mitrovica e Luftës së Dytë Botërore ishte vendi më i militarizuar në Kosovë, që përveç pranisë së ushtrisë gjermane, u krijuan gardat e sigurisë dhe policia shqiptare, si momentum i shfrytëzuar nga Xhafer Deva për të shtrirë zona të armatosura përreth qytetit, duke synuar sigurinë nga agresioni i çetnikëve serbë.
Vitet pas Luftës së Dytë Botërore ishin famëkeqe për shqiptarët, e njohur ndryshe si periudha e Rankoviçit.
Masat represive, përndjekjet dhe vrasjet ishin premisat kryesore të regjimit. Këto vinin edhe si arsye nga fushata e tij për mbledhjen e armëve në Kosovë, ku pasonin kontrolle të dhunshme, tortura, arrestime, vrasje e si pasojë edhe shpërngulje të popullsisë shqiptare. Regjimi ra edhe në rezistencë, nga grupacione por edhe nga mosdorëzimi i tyre, sado që ndëshkimet të çonin drejt vdekjes.
Ky plumb, së bashku me qindra të tjerë, ishin murosur në murët e shtëpisë së gjysh*t të shokut tim, në njërin nga fshatrat e Veriut të Kosovës, duke lënë amanet që ky municion të mos dorëzohej assesi te autoritetet e Rankoviçit, veçëse atëherë kur do të niste një rezistencë e përgjithshme. Shumë shtëpitë-kulla në këtë zonë kishin një histori të njëjtë, duke u shndërruar në baza të rezistencës kundër regjimit jugosllav të kohës.
Të tilla ishin edhe ato të Hajdar e Xhemë Zhazhës. Ky i fundit u pushkatua në luftën e dytë botërorë nga forcat jugosllave, kurse Hajdarit iu kishin vrarë vëllëzërit në një rrethim të shtëpisë nga xhandarmëria jugosllave. Axhi i babës, u hodh në lumë i lidhur për një pushkë që ia kishin evidentuar në shtëpinë e tij në Boletin. Dhjetra e qindra vrasje, tortura e përndjekje vetëm në këto dy fshatra.
Ngjarjet historike rrodhë njëjtë edhe në luftën e fundit dhe duke u shtuar përpjekjet e rezistencave politike kundër represionit serb. Familja e shokut kishte një përndjekje nga regjimi i Millosheviçit: babai i tij i torturuar, axha i tij, aktivist politik i burgosur nga regjimi i Millosheviçit, djali i këtij të fundit dëshmor i UÇK-së. Familja kishte çmurosur municionet për t’i dhuruar disa pjesëtarëve të UÇK-së në fshatin Zabrëgje të Shalës, aty u formuan njësitet e para tëUÇK-së.
Disa prej tyre iu dhuruan luftëtarëve në fshatin Tërrnavc, ku pjesëtarë të UCK-së më të cilët kishin rënë në kontakt nga disa lidhje familjare. Njëri nga ta, i ruajtuar si kujtim i historive, ngjarjeve politike dhe rrugëve e sakrificave të popullit tonë për liri.
Në një epokë kur torturoheshe vetëm pse regjimi dyshonte në qenësinë tënde, kur ndiqeshe për aktivitete politike kundër regjimit jugosllav, vriteshe për liri, sirtarët e tillë janë shenjë e të kaluarës për të mirëmbajtur lirinë që sakrifikuan breza të tërë.
Urime 28 Nëntori.
Duke kujtuar të kaluarën, ndërtojmë të ardhmën.
Besart Peci, Myriad, 28.11.2025
