21/09/2026
1,4 TRIỆU THANH NIÊN KHÔNG ĐI LÀM, KHÔNG ĐI HỌC
Ngày 18/9 tại Hà Nội diễn ra tọa đàm khoa học quốc tế “Việc làm thanh niên và xu hướng thị trường lao động: Dữ liệu, bằng chứng và truyền thông” do Văn phòng ILO tại Việt Nam và Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp tổ chức.
Các nội dung trao đổi tập trung vào việc nhìn nhận việc làm thanh niên từ nhiều góc độ, không chỉ dựa vào tỷ lệ thất nghiệp. Theo Cục Thống kê, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15–24 tuổi trong quý 2/2026 là 8,67%, cao gần gấp 4 lần tỷ lệ thất nghiệp chung trong độ tuổi lao động.
Cùng với tỷ lệ thất nghiệp, chất lượng việc làm của thanh niên cũng được đặt ra. Năm 2024, 57,5% việc làm của thanh niên là việc làm phi chính thức, trong khi chỉ 41,4% thanh niên tham gia bảo hiểm xã hội. Lao động trẻ trong các công việc này thiếu sự bảo vệ cần thiết, ít cơ hội nâng cao kỹ năng và phát triển nghề nghiệp, đồng thời dễ bị tác động trước những biến động của nền kinh tế.
Thị trường lao động đang thay đổi nhanh dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, chuyển đổi xanh, thay đổi nhân khẩu học và sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này làm thay đổi nhu cầu tuyển dụng, yêu cầu về kỹ năng và cơ hội việc làm. Thanh niên, cả nữ và nam, là nhóm thường chịu ảnh hưởng rõ nét trước những thay đổi của thị trường lao động. Vấn đề không chỉ là tìm được việc làm mà còn là khả năng tiếp cận việc làm có năng suất, thỏa đáng, có cơ hội phát triển kỹ năng và xây dựng sự nghiệp bền vững.
Một chỉ số khác được đề cập là nhóm thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo (NEET). Theo Cục Thống kê, Việt Nam ước tính có 1,4 triệu thanh niên thuộc nhóm này trong quý 2/2026. Trên toàn cầu, theo báo cáo Xu hướng Việc làm Thanh niên Toàn cầu 2026 của ILO, có khoảng 257 triệu thanh niên NEET, tương đương 20% dân số thanh niên thế giới, trong đó hơn 2/3 là phụ nữ trẻ.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Quyền Trưởng Ban Thống kê Dân số và Lao động, Cục Thống kê, cho biết nhóm NEET tồn tại trong mọi nền kinh tế do có lực lượng đang chuyển tiếp từ học tập sang việc làm và những người tạm thời không có nhu cầu làm việc. Mục tiêu không phải đưa tỷ lệ NEET về 0 mà là không để một bộ phận thanh niên rơi vào tình trạng này quá lâu. Theo bà Mai, tỷ lệ NEET chỉ trở nên đáng lo ngại khi tăng đột biến; bà dẫn trường hợp tỷ lệ này từng tăng từ mức chung 10–12% lên 16% trong giai đoạn Covid-19.
Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, cho biết tiếp cận giáo dục và đào tạo, hướng nghiệp và cơ hội tích lũy kinh nghiệm làm việc có thể cải thiện triển vọng nghề nghiệp lâu dài của thanh niên. Ngược lại, thất nghiệp kéo dài hoặc việc làm bấp bênh có thể để lại những hệ lụy lâu dài.
Các trao đổi cũng đặt ra yêu cầu về một cách tiếp cận tổng thể và đồng bộ, kết hợp giữa tạo việc làm, phát triển kỹ năng, dịch vụ việc làm, an sinh xã hội và hỗ trợ khởi nghiệp. Việc này cần sự phối hợp giữa Chính phủ, các tổ chức đại diện người lao động và người sử dụng lao động, các cơ sở giáo dục và đào tạo cùng những bên liên quan khác.
Để xây dựng chính sách và chương trình phù hợp, dữ liệu tin cậy và bằng chứng vững chắc được đặt ra như một yêu cầu quan trọng. Việc hiểu đúng các xu hướng trên thị trường lao động, nhận diện cơ hội mới và đánh giá hiệu quả chính sách cần dựa trên dữ liệu chất lượng cùng các phân tích khách quan và sâu sắc.
Nguồn: Vneconomy
