14/10/2024
6 THUYẾT ĐỘNG CƠ THÚC ĐẨY ĐỘNG LỰC HÀNH ĐỘNG CỦA BẠN
Một người xuất hiện động cơ hành động khi họ tự làm hoặc là phải có tác nhân từ bên ngoài vào. Tức là cần có người xác định cho bạn mục tiêu và chính họ là người gây dựng cho bạn niềm tin. Quá trình người ngoài đẩy cho bạn động cơ, được gọi là quá trình tạo sự thúc đẩy hoặc được gọi là quá trình tạo động lực.
Bạn cần phải phân biệt được cái bạn "phải làm" và cái bạn "muốn làm". Chúng là 2 chuyện hoàn toàn khác nhau. Khi con người không có mục tiêu, hoặc người ta có mục tiêu mà không tin vào nó thì người ta sẽ có hành vi phải làm. Còn khi người ta có mục tiêu và tin vào nó, dù có thức đêm người ta vẫn làm, tức họ thực sự muốn làm.
Trước khi nói đến việc thổi động lực cho người khác ra, hãy cùng giải thích bằng được khi nào thì con người muốn làm. Điều này thực sự rất phức tạp, mỗi người giải thích một cách khác nhau và mỗi cách ấy được gọi là một lý thuyết động cơ. Nó gồm các lý thuyết sau đây:
1. Thuyết động cơ bản năng
Lý thuyết này cho rằng động cơ hành động đã được lập trình từ khi mới sinh ra. Ví dụ như tập tính di cư, sự gắn bó, sự chơi đùa, sự xấu hổ, giận dữ, ngại ngùng hay khiêm tốn,... đều đã được lập trình. Lý thuyết này chỉ mô tả được hành vi con người mà không tài nào giải thích được vì sao nó lại vậy. Đây là một điểm thiếu sót của lý thuyết này.
2. Thuyết động cơ thúc đẩy
Động cơ hành động của con người, từ một người nào đó "muốn làm" là do họ nhận được các phần thưởng. Phần thưởng điển hình ở đây là là phần thưởng vật chất. Và ngược lại, người ta sẽ không làm, người ta sẽ suy yếu hành vi nếu họ bị phạt.
3. Thuyết động cơ sinh lý
Động cơ để con người có một hành vi là khi người ta giảm được căng thẳng ở phía "bên trong". Sự căng thẳng ở phía bên trong xuất hiện khi nhu cầu của họ không được đáp ứng. Chẳng hạn như một người cảm thấy khát thì họ phải uống. Họ muốn đủ ăn thì họ phải có tiền để tiêu. Tuy nhiên với lý thuyết này, nó không giải thích được việc người ta vẫn có những hành vi khi nhu cầu sinh lý vẫn đầy đủ, người ta vẫn ăn kể cả khi thực sự không đói.
4. Thuyết động cơ kích thích
Lý thuyết này cho rằng con người thực hiện hành vi là để họ tăng hoặc giảm sự kích thích. Ví dụ: khi một người không bị kích thích 1 cách mạnh mẽ, người ta chỉ làm những hành vi đơn giản mà thôi. Chẳng hạn như khi đi xem phim hoặc đi dạo chơi. Còn khi bị kích thích mạnh họ sẽ tìm cách thức khác phức tạp hơn, mạnh hơn, điển hình như hành vi đọc sách.
Do đó, hãy duy trì tính kích thích ở mức tối ưu nhất, khi đó bạn sẽ làm hành vi một cách mạnh mẽ nhất. Nghĩa là khi bạn có một việc có tính thách thức, bạn có cho mình một sự kích thích, thích thú.
5. Thuyết động cơ nhân văn
Lý thuyết này cho rằng, con người có tính nhận thức rất mạnh mẽ khi họ thực hiện hành vi. Minh hoạ cho lý thuyết này là tháp nhu cầu của Maslow. Nghĩa là ngoài nhu cầu sinh lý, họ cần đến các nhu cầu tinh thần nữa. Bao gồm các nhu cầu về sinh lý (ăn, mặc, ở, nước, không khí,...) sự an toàn (gia đình, sức khoẻ,...), sự kính trọng (được mọi người yêu quý,...), sự thể hiện (thoả mãn được chữ tôi) và đỉnh cao là nhu cầu cá nhân hoá.
6. Thuyết động cơ kỳ vọng
Lý thuyết này cho rằng, khi ta nghĩ về tương lai, lập tức ta hình thành các kỳ vọng và kỳ vọng là những thứ sắp và sẽ xảy ra và người ta tin vào kỳ vọng đó sẽ làm được. Khi đó, niềm tin này bắt đầu biến thành động cơ, nghĩa là họ muốn làm và làm dù có đến chết họ vẫn muốn.
Đây là lý thuyết hiện đại nhất hiện nay. Do đó, bạn cần phải xây dựng cho bản thân một tầm nhìn, học cách để phát triển cả về vật chất lẫn tinh thần. Rồi khi bạn sẽ thấy niềm tin xuất hiện, khi đó bạn bắt đầu là kẻ có động cơ, tức là bạn muốn làm.
Tuấn PRBS
