11/05/2026
HTX nông nghiệp II Nhơn Thọ – điểm tựa để nông dân đứng vững giữa sóng gió thị trường
Trong nông nghiệp, có những mùa vụ được tính bằng nắng mưa, bằng công sức, bằng mồ hôi của người nông dân. Nhưng cũng có những mùa vụ được quyết định bởi một điều khắc nghiệt hơn rất nhiều đó là “thị trường”.
Thu hoạch vụ Đông Xuân 2025–2026, năng suất lúa cao nhưng niềm vui được mùa lại đi cùng nỗi lo quen thuộc. Giá xăng dầu tăng, chi phí vật tư tăng, công lao động tăng, nhưng giá nông sản, nhất là giá lúa, lại có chiều hướng không thuận lợi. Cái vòng lặp “được mùa – mất giá” vẫn như một nỗi ám ảnh dai dẳng, khiến nhiều hộ nông dân dù làm lụng vất vả suốt vụ vẫn không thể yên lòng khi nhìn về đầu ra sản phẩm.
Trong bối cảnh đó, vai trò của hợp tác xã nông nghiệp (HTX) càng quan trọng hơn bao giờ hết. HTX không chỉ là nơi tập hợp các thành viên để cùng sản xuất mà đang trở thành điểm tựa để kinh tế hộ nông dân không còn phải đơn độc giữa những biến động của thị trường.
Nhiều năm qua, thực tế đã chứng minh rằng khi nông dân liên kết với nhau thông qua HTX, giá trị tạo ra không chỉ là sản lượng, mà còn là sự ổn định, là niềm tin và là sức mạnh tập thể. Từ năm 2021 đến 2025, mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa giống của HTX nông nghiệp II Nhơn Thọ với Tập đoàn ThaiBinh Seed đã mang lại những kết quả rất tích cực, cụ thể: trên 200 ha diện tích liên kết sản xuất mỗi năm, trên 400 lượt hộ tham gia mỗi vụ, hơn 3.557 tấn lúa giống được tiêu thụ, tổng giá trị đạt hơn 32,3 tỷ đồng và đặc biệt là hơn 5,5 tỷ đồng giá trị tăng thêm cho bà con nông dân. Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế. Đó còn là bằng chứng rõ ràng cho thấy: khi đi cùng nhau, nông dân không chỉ bán được lúa mà còn bán được giá trị cao hơn, ổn định hơn và bền vững hơn.
Nếu trước đây, mỗi hộ sản xuất riêng lẻ phải tự lo từ đầu vào đến đầu ra, tự xoay xở giữa thị trường đầy biến động, thì nay HTX đã từng bước thay đổi điều đó. Tổ chức sản xuất theo quy trình, liên kết với doanh nghiệp, ký hợp đồng tiêu thụ, thu mua lúa tươi ngay tại ruộng… tất cả không chỉ là những giải pháp kỹ thuật hay thương mại đơn thuần. Đó là sự chuyển đổi về tư duy phát triển nông nghiệp: từ sản xuất đơn lẻ sang sản xuất có tổ chức; từ bán cái mình có sang làm ra cái thị trường cần; từ bị động trước giá cả sang chủ động hơn trong chuỗi giá trị.
Đặc biệt, trong vụ Đông Xuân này, HTX đã tiêu thụ khoảng 600 tấn lúa giống theo hình thức tổ chức thu mua lúa tươi tại ruộng cho bà con. Giữa thời điểm nắng nóng, chi phí tăng cao, thị trường nhiều biến động, việc thu mua lúa tươi ngay tại ruộng không chỉ giúp bà con giảm công vận chuyển, giảm hao hụt, giảm rủi ro, mà còn giúp người nông dân cảm nhận rõ hơn rằng mình không còn phải tự bơi giữa thị trường nữa. Đó chính là giá trị nhân văn và giá trị tổ chức mà HTX mang lại.
Có một thực tế rất đáng suy ngẫm: một hộ nông dân có thể sản xuất giỏi, nhưng để giữ được thị trường lâu dài thì cần sức mạnh của cả một HTX. Bởi thị trường hôm nay không chỉ cần sản phẩm, mà cần sản phẩm có chất lượng đồng đều, có uy tín, có khả năng cung ứng ổn định và có trách nhiệm với đối tác. Những điều đó, một cá nhân rất khó làm được, nhưng một HTX thì có thể tổ chức và duy trì.
Xây dựng nền nông nghiệp bền vững, không còn là câu chuyện chỉ làm ra thật nhiều sản lượng. Quan trọng hơn là làm ra niềm tin: Niềm tin của doanh nghiệp liên kết, niềm tin của thị trường và trên hết là niềm tin của chính người nông dân vào con đường mình đang đi.
Hãy thử hình dung một ngày mà lúa trúng mùa nhưng không còn cảnh thương lái ép giá. Một ngày mà dù thị trường có xuống, bà con vẫn có nơi thu mua ổn định. Một ngày mà người nông dân không còn lo “bán cho ai”, mà có thể yên tâm tính chuyện “năm sau mở rộng thêm bao nhiêu”. Khi ấy, nông nghiệp không còn là một cuộc đánh cược may rủi theo từng mùa vụ, mà thực sự trở thành một hoạt động kinh tế có tổ chức, có tính toán và có tương lai. Đó chính là vai trò lớn nhất của HTX nông nghiệp trong thời điểm này.
HTX không chỉ hỗ trợ bà con sản xuất. HTX phải giúp bà con làm kinh tế bền vững. Không chỉ giúp hôm nay bán được lúa, mà còn phải giúp ngày mai không còn nỗi lo đầu ra. Không chỉ là nơi đứng ra thu mua hay liên kết, mà phải là cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, giữa ruộng đồng với thị trường, giữa sản xuất với giá trị.
Trong chặng đường phía trước, chắc chắn còn nhiều khó khăn. Giá vật tư có thể còn biến động. Thị trường nông sản có thể còn lên xuống thất thường. Nhưng điều đáng quý là chúng ta đã có nền tảng để đi tiếp: có mô hình liên kết hiệu quả, có doanh nghiệp đồng hành, có niềm tin của thành viên và có những kết quả thực tế đã được chứng minh qua từng vụ mùa.
Hơn 5,5 tỷ đồng giá trị tăng thêm cho bà con trong 05 năm qua không phải là điều ngẫu nhiên. Đó là kết quả của sự đồng lòng; của việc cùng nhau giữ quy trình, giữ chất lượng, giữ chữ tín và sâu xa hơn, đó là kết quả của một lựa chọn đúng: thay vì đi một mình, chúng ta chọn đi cùng nhau.
Trong thời buổi khó khăn, một người có thể đi nhanh. Nhưng chỉ khi đi cùng nhau, chúng ta mới có thể đi xa. HTX hôm nay, vì thế, không chỉ là mô hình kinh tế tập thể. Đó là điểm tựa của nông dân, là lời giải cho bài toán “được mùa – mất giá”, là con đường để người nông dân không còn yếu thế trước thị trường.
Và có lẽ, thông điệp lớn nhất lúc này là: “Đừng chỉ làm ra nhiều lúa. Hãy cùng HTX làm ra niềm tin”.
Bởi chỉ khi có niềm tin, có liên kết, có tổ chức và có thị trường ổn định, người nông dân mới có thể đứng vững giữa sóng gió giá cả, để mỗi vụ mùa không chỉ là thu hoạch sản phẩm, mà còn là thu hoạch hy vọng cho một tương lai bền vững hơn./.
Bài viết của anh Phạm Văn Tân -Phó chủ tịch Hiệp hội các Hợp tác xã và Doanh nghiệp nông nghiệp tỉnh Gia Lai
