17/07/2025
[ #𝟐: 𝐊𝐇𝐈 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐂𝐇Ỉ 𝐋À 𝐌Ô𝐍 𝐍𝐆𝐎Ạ𝐈 𝐊𝐇Ó𝐀 & 𝐂Ó 𝐍𝐇Ữ𝐍𝐆 𝐂Ộ𝐓 𝐌Ố𝐂 𝐂𝐇Ỉ ĐỂ 𝐂𝐇𝐈𝐍𝐇 𝐏𝐇Ụ𝐂 𝐌Ộ𝐓 𝐋Ầ𝐍...? ]
Mới đây trong tập podcast được phát sóng trên kênh youtube 28 Unique, với tư cách là khách mời, nam Nhạc sĩ / Nhà hoạt động giáo dục - Thanh Bùi đã có những chia sẻ trăn trở về bối cảnh thực tế của thể thao học đường tại Việt Nam khi chỉ được xem là một môn học ngoại khóa cũng như hi vọng các cơ quan có thẩm quyền, các bậc phụ huynh sẽ có cách nhìn nhận lại về thể thao và trong tương lai gần thể thao sẽ là môn học chính thức tương tự như các môn khác trong trường học.
𝟏. 𝐁ố𝐢 𝐜ả𝐧𝐡 𝐭𝐡ự𝐜 𝐭ế:
Trong những năm gần đây, thể thao Việt Nam nói chung và bóng đá Việt Nam nói riêng đang có những sự đầu tư mạnh về công tác truyền thông, các dự án phát triển bóng đá học đường và cộng đồng có thể kể đến một số như: Gieo ước mơ bóng đá, Bóng Đá Vì Ngày Mai,...Bên cạnh đó, công tác tổ chức đào tạo trẻ cũng dần trở nên chuyên nghiệp hóa so với trước đây. Tuy nhiên, một số hạng mục khác như điều kiện sân bãi, cơ sở vật chất vẫn còn chưa được đầu tư triệt để. Có thể thấy số lượng sân bóng đá, nhà thi đấu đa năng tại các trường học công lập trên toàn cả nước là rất ít, duy chỉ có một số cơ sở được đào tạo chuyên về TDTT tiêu biểu như: Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao TP.HCM, Đại học Tôn Đức Thắng có thể nói là sở hữu cơ sở vật chất ở mức tương đối đầy đủ và đạt tiêu chuẩn hay bên cạnh đó là những cơ sở giáo dục đào tạo mang tính quốc tế, các trường song ngữ,....Còn lại, có nhiều trường học phải tận dụng khuôn viên sân trường bằng bê tông để tổ chức các hoạt động về thể chất. Hơn nữa, tính đến nay vẫn chưa có một chương trình đào tạo nào nói riêng đối với bóng đá được đưa vào giảng dạy chính thống trong trường học, tính từ bậc Tiểu Học (cấp 1) cho đến THPT (cấp 3). Khi nghĩ đến việc học thể thao một cách bài bản, hầu như việc ghi danh thông qua những trung tâm đào tạo ở bên ngoài lại là lựa chọn có thể nói là tốt nhất ở thời điểm này. Hay có chăng tại những trường tư thục sẽ có sự đa dạng hơn trong việc lựa chọn hoạt động thể chất như: bóng đá, bóng rổ, cầu lông, thậm chí là cả pickleball. Tuy nhiên, để theo học tại những trường học như thế này thì mức học phí đầu vào cũng là điều mà hầu hết bậc phụ huynh phải cân nhắc đầu tiên.
𝟐. 𝐋ấ𝐲 𝐬ự 𝐩𝐡á𝐭 𝐭𝐫𝐢ể𝐧 𝐜ủ𝐚 𝐭𝐫ẻ 𝐥à𝐦 𝐭𝐫ọ𝐧𝐠 𝐭â𝐦
“𝐓𝐡𝐞 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐨𝐟 𝐚𝐧𝐢𝐦𝐚𝐥𝐬 𝐢𝐬 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲 𝐛𝐮𝐭 𝐦𝐚𝐧’𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐚𝐫𝐞 𝐧𝐨𝐭 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲. 𝐌𝐚𝐧 𝐜𝐨𝐧𝐬𝐭𝐫𝐮𝐜𝐭𝐬 𝐡𝐢𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐟𝐨𝐫 𝐡𝐢𝐦𝐬𝐞𝐥𝐟.” (𝘔𝘢𝘳𝘪𝘢 𝘔𝘰𝘯𝘵𝘦𝘴𝘴𝘰𝘳𝘪, 𝘛𝘩𝘦 1946 𝘓𝘰𝘯𝘥𝘰𝘯 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦𝘴, 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦 22: “𝘔𝘰𝘷𝘦𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘢𝘯𝘥 𝘊𝘩𝘢𝘳𝘢𝘤𝘵𝘦𝘳”)
(Tạm dịch: Sự vận động của động vật là bản năng di truyền, nhưng vận động của con người thì không. Con người tự kiến tạo vận động cho chính mình.)
Động vật ngay từ khi sinh ra đã có thể đi, chạy, hoặc thực hiện các hoạt động sinh tồn. Khả năng này là một phần của di truyền, giúp chúng nhanh chóng thích nghi và sống sót trong môi trường tự nhiên. Ngược lại ở con người, vận động là kết quả của một quá trình phát triển phức tạp, cần nhiều thời gian và nỗ lực. Trẻ sơ sinh phải trải qua một loạt các giai đoạn phát triển từ việc kiểm soát đầu, ngồi, bò, đến đi và chạy. Quá trình này đòi hỏi sự hỗ trợ từ môi trường và sự giúp đỡ từ người lớn. Điều này cũng là minh chứng cho thấy sự phát triển vận động là không thể thiếu tương tự như sự phát triển về mặt ngôn ngữ, tính xã hội,...xuyên suốt quá trình phát triển của trẻ từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành.
Việc của các bậc phụ huynh, những nhà giáo dục hay những cơ quan có thẩm quyền là chuẩn bị cho mình những hiểu biết về sự phát triển của một đứa trẻ, sự sống của một con người kể từ khi sinh ra cho đến khi sự sống ấy kết thúc sẽ trải qua những giai đoạn như thế nào một cách có khoa học để làm sao có thể kiến tạo và khai mở được tiềm năng bên trong mỗi em, ở đây xin chỉ nói riêng về mặt vận động. Từ đó các em sẽ có thể nhận được sự hỗ trợ phát triển về mặt vận động từ ba mẹ ngay từ khi còn nhỏ, cho đến sự hỗ trợ từ những người lớn gọi là thầy cô khi trẻ đã đến tuổi vào trường học. Để có cái nhìn cụ thể hóa và đơn giản hóa những lý thuyết này, chúng ta có thể mượn mô hình giáo dục thể thao học đường của Thái Lan làm ví dụ để quan sát như Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương từng nhận định: "Hãy nhìn sang Thái Lan, đó là ví dụ điển hình trong việc phát triển bóng đá học đường. Thậm chí, Thái Lan không chỉ phát triển bóng đá mà họ còn chú trọng cả việc đầu tư cho nền thể thao học đường và tạo mọi điều kiện tốt nhất để phát triển". Ông cũng cho rằng: "Bóng đá học đường chính là cơ sở để bóng đá Việt Nam nhìn ra thế giới". Bên cạnh đó, Chuyên gia Dương Vũ Lâm cho rằng thể thao Việt Nam khan hiếm tài năng, thường xuyên thất bại tại Olympic vì chúng ta không có nguồn vận động viên từ học đường và thiếu cơ sở vật chất thể thao".
Những nhận định trên như là lời khẳng định cho thấy được mấu chốt vấn đề nằm ở vai trò của thể thao học đường và trong việc đầu tư cơ sở vật chất thể thao. Nhưng nghịch lý ở chỗ, có một sự thật đáng buồn không thể tránh khỏi rằng thể thao vẫn được xem là môn ngoại khóa hay nếu phải nói một cách phũ phàng hơn thì là môn phụ...
Cũng với lối suy nghĩ đó mà từ người làm công tác đào tạo bóng đá cho đến người chơi bóng đá cũng bị mù mờ về bộ môn này. Trong khi bí quyết để Thái Lan có được một đội tuyển mạnh những năm gần đây là cách hình thành và phát triển môn chơi này theo một hệ thống chuyên nghiệp. Các cầu thủ đều là những vận động viên chuyên nghiệp và xem đó như một nghề. Nhìn lại Việt Nam, vận động viên chuyên nghiệp còn phải vướng bận ở chuyện cơm-áo-gạo-tiền chứ đừng nói đến nhóm vận động viên là sinh viên tại các trường đại học, cũng chỉ xem đây là môn chơi rồi cũng phải ưu tiên cho công việc. Đỉnh cao nhất chắc tạm gọi là có cho mình chức vô địch, rồi sau đó là theo đuổi những dự định riêng tùy theo định hướng cá nhân của mỗi người nhưng phần lớn vẫn chọn kế sinh nhai làm ưu tiên, không chỉ cho bản thân mà còn cho gia đình. Chuyên nghiệp cũng thế, Bán chuyên hay Nghiệp dư thì cũng vậy...
𝟑. 𝐋ờ𝐢 𝐤ế𝐭
Nhìn chung, câu chuyện xoay quanh việc đầu tư cơ sở vật chất cho thể thao học đường tại Việt Nam vẫn còn để lại ở đó nhiều lời bàn luận hay trong công việc phát triển bóng đá học đường, bóng đá cộng đồng cũng còn nhiều dang dở và chưa triệt để. Song cũng mở ra một bức tranh rộng lớn đầy tiềm năng cho những người làm giáo dục, người làm công tác huấn luyện và người hoạch địch chính sách có cơ hội được thử nghiệm những điều mới mẽ hơn nhưng dù cho có là chính sách nào, phương pháp gì thì trọng tâm vẫn phải được đặt xoay quanh đứa trẻ, mức độ phát triển thật sự của một quốc gia sẽ được phản ánh tương đương với mức độ ưu tiên của quốc gia đó dành cho đứa trẻ !
Và thay vì chọn cách tiếp cận theo hướng xem thể thao là môn một ngoại khóa hay nói cách khác là môn phụ với hầu hết học sinh và chỉ dành sự tập trung một cách nghiêm túc, bồi dưỡng riêng cho những em được gọi là "có năng khiếu sẵn, có tố chất,..." thì chúng ta hoàn toàn có thể tiếp cận theo hướng ngược lại. Bản thân tác giả của bài viết này tin rằng tài năng thật sự không tự mà có như người ta vẫn thường nghĩ, với mỗi sự việc xảy ra của ngày hôm nay đều có mối liên hệ nhân - quả từ một tác nhân nào đó trong quá khứ. Mỗi đứa trẻ sinh ra đều có những tiềm năng riêng ví như viên đá thô phải có sự hỗ trợ đúng thời điểm, đúng giai đoạn phát triển và đúng cách thì tiềm năng ấy mới được bộc lộ và quan trọng là chúng ta - những người lớn này có quan sát một cách khách quan và nhận ra được những điểm tốt đẹp nằm ở bên trong của mỗi đứa trẻ hay không ?
Do ngôn từ có hạn nhưng ý tưởng thì vẫn cứ tuôn trào, nên ở bài viết lần này chúng tôi xin được kết lại bằng một câu hỏi nhỏ muốn cùng bạn suy ngẫm: "Khi quan sát một người mà bạn biết, có tài năng ở một lĩnh vực bất kỳ: thể thao, ngôn ngữ, âm nhạc. Theo bạn, điều này có thể đến từ đâu ?".
Chúng tôi hi vọng được nghe suy nghĩ của bạn bên dưới phần bình luận !
𝐁à𝐢 𝐯𝐢ế𝐭 𝐭𝐡𝐚𝐦 𝐤𝐡ả𝐨:
[1] Mạnh Đức. (2016, March 22). Bài học nhìn từ Thái Lan. Chuyên trang Thể thao – Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://thethao.sggp.org.vn/bai-hoc-nhin-tu-thai-lan-post399156.html
[2] Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Lạng Sơn. (2024, August 17). Chuyên gia: “Cần cải thiện sân bãi và thể thao học đường hướng về Olympic”. Lang Son Radio & Television Station. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://langsontv.vn/news/488/74055/chuyen-gia-can-cai-thien-san-bai-va-the-thao-hoc-duong-huong-ve-olympic
[3] Anh Dũng. (2016, February 20). Futsal Thái Lan – Làm vua Đông Nam Á nhờ học tập Brazil. Znews.vn – Thể thao Thế giới. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://znews.vn/futsal-thai-lan-lam-vua-dong-nam-a-nho-hoc-tap-brazil-post627990.html
[4] Hoàng Vũ. (2013, July 10). Học đường nâng bước cho futsal Thái Lan. Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://tuoitre.vn/the-thao-cuoc-songhoc-duong-nang-buoc-cho-futsal-thai-lan-851316.htm
----------------------------------------
![[ ĐĂ𝐍𝐆 𝐊Ý 𝐃À𝐍𝐇 𝐂𝐇𝐎 𝐓Ì𝐍𝐇 𝐍𝐆𝐔𝐘Ệ𝐍 𝐕𝐈Ê𝐍 | 𝐇𝐈𝐒𝐓𝐎𝐑𝐘 𝐒.𝐂 ]CLB Thể thao Phi lợi nhuận HISTORY S.C xin gửi lời cảm ơn chân thành ...](https://img3.ngos1.com/026/061/758596320260610.jpg)
![[ ĐĂ𝐍𝐆 𝐊Ý 𝐃À𝐍𝐇 𝐂𝐇𝐎 𝐕Ậ𝐍 ĐỘ𝐍𝐆 𝐕𝐈Ê𝐍 | 𝐇𝐈𝐒𝐓𝐎𝐑𝐘 𝐒.𝐂 ]CLB Thể thao Phi lợi nhuận HISTORY S.C xin gửi lời cảm ơn chân thành đến...](https://img3.ngos1.com/026/192/758583190261923.jpg)
![[ #𝟐: 𝐊𝐇𝐈 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐂𝐇Ỉ 𝐋À 𝐌Ô𝐍 𝐍𝐆𝐎Ạ𝐈 𝐊𝐇Ó𝐀 & 𝐂Ó 𝐍𝐇Ữ𝐍𝐆 𝐂Ộ𝐓 𝐌Ố𝐂 𝐂𝐇Ỉ ĐỂ 𝐂𝐇𝐈𝐍𝐇 𝐏𝐇Ụ𝐂 𝐌Ộ𝐓 𝐋Ầ𝐍...? ]Mới đây trong tập podcast đư...](https://img5.ngos1.com/418/450/719357404184502.jpg)
![[20.06.2025]𝐖𝐎𝐑𝐊𝐒𝐇𝐎𝐏: “𝐓𝐇Ấ𝐔 𝐇𝐈Ể𝐔 𝐁Ả𝐍 𝐓𝐇Â𝐍 – 𝐒Ố𝐍𝐆 ĐỜ𝐈 𝐍𝐇Ư Ý”Đó là một buổi chiều mưa lạnh tại Đà Lạt, chúng tôi tranh thủ...](https://img4.ngos1.com/247/364/703132642473645.jpg)
