13/03/2025
TIM BERNERS-LEE: NGƯỜI KHAI SINH WWW, HTML, URL VÀ HTTP
Timothy John Berners-Lee sinh ngày 8 tháng 6 năm 1955 tại London, Anh, trong một gia đình có truyền thống về máy tính. Cha mẹ ông đều là nhà toán học và là một phần của nhóm lập trình máy tính Manchester Mark I - một trong những máy tính điện tử đầu tiên trên thế giới.
Berners-Lee học tại trường Queen's College, Oxford từ năm 1973 đến 1976, tốt nghiệp với bằng vật lý hạng nhất. Chính trong thời gian này, ông đã tự chế tạo máy tính cá nhân đầu tiên của mình bằng các linh kiện điện tử cơ bản, bộ xử lý TV cũ và một bộ hàn.
Hành trình đến với CERN và ý tưởng vĩ đại
Sau khi tốt nghiệp, Berners-Lee làm việc tại nhiều công ty công nghệ trước khi gia nhập CERN (Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu) vào năm 1980 với tư cách là nhà tư vấn. Tại đây, ông đã phát triển ENQUIRE - một hệ thống siêu văn bản để chia sẻ tài liệu giữa các nhà nghiên cứu, tiền thân của World Wide Web.
Năm 1989, Berners-Lee đã viết bản đề xuất mang tính lịch sử "Information Management: A Proposal", mô tả hệ thống quản lý thông tin toàn cầu sử dụng siêu văn bản. Ban đầu đề xuất này không nhận được nhiều sự chú ý, nhưng với sự kiên trì, ông đã thuyết phục được cấp trên và được cấp thời gian để phát triển ý tưởng.
Khai sinh World Wide Web
Đến tháng 12 năm 1990, Berners-Lee đã phát triển ba công nghệ nền tảng làm nên WWW:
1. HTML (HyperText Markup Language) - ngôn ngữ định dạng văn bản
2. URI/URL (Uniform Resource Identifier/Locator) - hệ thống định danh tài nguyên
3. HTTP (HyperText Transfer Protocol) - giao thức truyền tải siêu văn bản
Ông cũng phát triển trình duyệt và biên tập web đầu tiên có tên WorldWideWeb (sau đổi thành Nexus), và máy chủ web đầu tiên (CERN HTTPd). Ngày 6 tháng 8 năm 1991, trang web đầu tiên trên thế giới đã được Berners-Lee đưa lên mạng tại CERN, đánh dấu sự ra đời chính thức của WWW.
Tầm nhìn về một NỀN TẢNG web mở và miễn phí
Một trong những quyết định quan trọng nhất của Berners-Lee là thuyết phục CERN phát hành công nghệ WWW miễn phí, không cần bản quyền vào năm 1993. Quyết định này đã cho phép World Wide Web phát triển nhanh chóng và trở thành nền tảng toàn cầu.
Ông luôn kiên định với nguyên tắc về một web mở, phi tập trung và dân chủ, nơi tất cả mọi người đều có thể truy cập và đóng góp. Ông thường nói: "Web là của mọi người. Và chính những người sử dụng web sẽ quan tâm đến nó."
Thành lập W3C
Năm 1994, Berners-Lee rời CERN để thành lập Tổ chức World Wide Web Consortium (W3C) tại MIT, một tổ chức quốc tế thiết lập các tiêu chuẩn cho web. Dưới sự lãnh đạo của ông, W3C đã phát triển các tiêu chuẩn mở giúp web phát triển một cách nhất quán và có khả năng tương tác.
Berners-Lee đã trở thành tiếng nói mạnh mẽ về quyền riêng tư dữ liệu, trung lập internet và phản đối các nỗ lực giám sát và kiểm soát web. Năm 2009, ông thành lập World Wide Web Foundation để thúc đẩy web như một lợi ích công cộng và quyền cơ bản.
Dự án Solid và tương lai của web
Mối quan tâm của Berners-Lee về việc các công ty công nghệ lớn tập trung quyền lực và dữ liệu đã dẫn đến việc ông phát triển dự án Solid (Social Linked Data) tại MIT. Dự án này nhằm trao lại quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân cho người dùng, cho phép họ quyết định dữ liệu của mình được lưu trữ ở đâu và ai có thể truy cập.
Năm 2018, ông rời MIT để đồng sáng lập Inrupt, một công ty khởi nghiệp nhằm thương mại hóa công nghệ Solid và xây dựng hệ sinh thái cho "web phi tập trung" thế hệ mới.
di sản
Tim Berners-Lee đã nhận được vô số giải thưởng và vinh dự, bao gồm tước hiệu Hiệp sĩ từ Nữ hoàng Anh (2004), Huân chương Tự do của Tổng thống Mỹ (2009), Giải thưởng Turing (2016), và được đưa vào Đại sảnh Danh vọng Internet.
Tuy nhiên, di sản lớn nhất của ông là sự ra đời của World Wide Web - phát minh đã thay đổi cách nhân loại giao tiếp, học tập, làm việc và sống. Có lẽ đáng chú ý nhất là việc ông từ chối cấp bằng sáng chế cho phát minh này, cho phép nó phát triển tự do và mang lại lợi ích cho toàn nhân loại.
Theo: Nguyen Viet Manh