01/04/2026
BÍ QUYẾT KHÔNG TRUYỀN NẰM Ở LIỀU LƯỢNG
Trên lâm sàng, rất nhiều khi biện chứng đúng, chọn phương đúng, nhưng hiệu quả không đủ tốt. Khi đó nhiều người vội vàng gia thêm vị khác, mà quên đi một bước cơ bản đầu tiên là xem xét tối ưu hóa liều lượng các vị thuốc hiện có, thường là tăng liều, nhưng tăng đến bao nhiêu để hiệu quả mà không gây độc: hãy tra cứu sách "Dụng dược liều cao" rất bổ ích.
Một ví dụ về tăng liều Xuyên Khung từ 15g lên 30g trong bài thuốc Tán Thiên Thang mang lại hiệu quả rõ rệt như sau:
Có một cụ già, đau đầu nhiều năm. Bà cầm một toa thuốc chuyên trị đau nửa đầu đến nhà tranh, nói: "Bác sĩ, toa thuốc này tôi uống thấy có hiệu quả, nhưng ngừng uống lại đau đầu."
Tiểu Chỉ Nguyệt xem toa thuốc có 8 vị: Xuyên khung 15g, Bạch chỉ 2g, Bạch giới tử 9g, Bạch thược 15g, Cam thảo 3g, Sài hồ 3g, Uất lý nhân 3g, Hương phụ 6g.
Ông nói, đây là bài Tán Thiên Thang trong "Biện Chứng Kỳ Văn" của Trần Sĩ Đạc, là phương thuốc đặc hiệu trị các loại đau nửa đầu.
Tiểu Chỉ Nguyệt hỏi: "Tại sao toa thuốc hay như vậy lại không chữa khỏi đau đầu của bà?"
Ông nói: "Bí quyết không truyền của thuốc Đông y nằm ở liều lượng. Nếu không vượt qua được cửa ải liều lượng, thường hiệu quả chỉ được một nửa, như cung mạnh hết đà, không thể bắn xuyên qua lụa Lỗ. Vì vậy Xuyên khung trong bài Tán Thiên Thang thường phải dùng nặng đến 30g, đặc biệt là ứ huyết "cứng đầu", mạch sáp trệ, dùng đến 30g mới nhanh chóng đạt được mục đích giảm đau. Nếu giảm xuống 15g, cơn đau chỉ giảm nhẹ, không thể trị tận gốc."
Tiểu Chỉ Nguyệt gật đầu, hóa ra đôi khi bác sĩ sợ liều lượng lớn gây vấn đề, lại lo người già không chịu được, nên giảm liều lượng cổ phương, không ngờ giảm xuống không phải là chữa bệnh mà là nuôi mầm bệnh.
Cụ bà cầm toa thuốc đã điều chỉnh liều lượng về uống, đau đầu biến mất.
Sau đó Tiểu Chỉ Nguyệt ghi vào sổ tay:
Kinh nghiệm của Doãn Chí Mỹ: Xuyên khung trị đau đầu, liều nhỏ hiệu quả không rõ. Doãn lão dưới sự gợi ý của "Chẩu Hậu Bị Cấp Phương" của Cát Hồng dùng Xuyên khung liều lớn trị đau đầu, mấy chục năm nay dùng Xuyên khung liều lớn chữa khỏi nhiều ca đau đầu thần kinh, đau đầu mạch máu và đau nửa đầu cứng đầu. Bài thường dùng là Xuyên Khung Trà Điều Tán và Thanh Không Cao, đau đầu không nghiêm trọng chỉ thấy hoa mắt, dùng Xuyên khung 18-24g; đau đầu rõ rệt, Xuyên khung ít nhất 30g, lâm sàng hiệu quả rõ. Có một bệnh nhân họ Trần 90 tuổi khổ sở vì đau đầu, bác sĩ khác dùng Xuyên Khung Trà Điều Tán thêm Liên kiều, Thiền thoái, Xuyên khung chỉ dùng 12g không hiệu quả, Doãn lão bỏ Liên kiều, Thiền thoái, tăng Xuyên khung lên 30g, các vị thuốc khác không đổi mà thu được toàn công.
