23/11/2025
TS Nguyễn Quốc Dũng, Phó chủ tịch Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam, cho rằng nhiều nguyên nhân khiến lũ lụt ở miền Trung trở nên nghiêm trọng.
Ông Dũng cho rằng "điều đáng lo là ai cũng đúng", chủ đập khẳng định làm đúng quy trình, Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai cũng ra lệnh đúng quy định. Nhưng địa phương lại thiếu đội ngũ tư vấn, đủ chuyên môn thủy văn, thủy lực để tham mưu chủ tịch tỉnh quyết định xả lũ sớm.
Về vận hành hồ chứa, ông Dũng cho rằng "điều đáng lo là ai cũng đúng", chủ đập khẳng định làm đúng quy trình, Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai cũng ra lệnh đúng quy định. Nhưng địa phương lại thiếu đội ngũ tư vấn, đủ chuyên môn thủy văn, thủy lực để tham mưu chủ tịch tỉnh quyết định xả lũ sớm.
Một khó khăn khác là mâu thuẫn lợi ích. Ông Dũng đặt câu hỏi nếu xả lũ sớm nhưng sau đó không mưa, ai chịu trách nhiệm? Năm 2017, thủy điện Hòa Bình xả lũ sớm khiến hồ cạn, không phát đủ điện và bị phạt nặng vì thiếu công suất.
Hiện quy trình vận hành hồ được thiết kế theo nguyên tắc đầu vụ phải hạ mực nước đón lũ, giữa vụ xả sao cho lưu lượng không lớn hơn nước đến hồ, cuối vụ tích nước lên mực nước dâng bình thường. Nhưng đợt lũ vừa qua xuất hiện cuối mùa, khi hồ đã tích đầy nước nên gần như không còn dung tích đón lũ. Các hồ thủy điện lại do doanh nghiệp đầu tư, ưu tiên sản xuất điện nên thường chần chừ khi được yêu cầu hạ mực nước.
Ông dẫn ví dụ quy trình cho phép xả 0-5.000 m3/s - mức rất rộng. Buổi sáng chủ hồ có thể chỉ xả vài trăm m3/s, đến chiều lũ đổ về, họ tăng lên 4.000 m3/s khiến người dân không kịp trở tay. "Chủ hồ làm vậy không sai, vì quy trình cho phép. Vấn đề là quy trình đang mang tính hành chính, thiếu linh hoạt", ông Dũng nói.
(Tóm tắt bên lề Diễn đàn Chuyển đổi số trong vận hành và bảo đảm an toàn hồ đập do Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi tổ chức chiều 21/11).
