24/10/2026
NỀN TẢNG XÂY DỰNG CON NGƯỜI LÀO CAI PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN
Triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam là định hướng quan trọng nhằm xây dựng con người phát triển toàn diện, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc và tạo nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Vấn đề cốt lõi không chỉ là xác định các giá trị cần hướng tới, mà còn là thiết lập mối liên kết giữa các hệ giá trị và chuyển hóa chúng thành chuẩn mực, hành vi trong đời sống xã hội.
Bốn hệ giá trị có nội dung và chức năng riêng, nhưng thống nhất trong định hướng phát triển đất nước và hoàn thiện con người.
Hệ giá trị quốc gia gồm hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc, định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước; bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, đoàn kết, tự lực, tự cường.
Hệ giá trị văn hóa gồm dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hướng tới xây dựng nền tảng tinh thần lành mạnh, bồi dưỡng lòng nhân ái, nghĩa tình, trung thực, khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, lối sống văn minh, tư duy khoa học và năng lực sáng tạo.
Hệ giá trị gia đình gồm ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh, nhấn mạnh vai trò của gia đình trong hình thành, nuôi dưỡng nhân cách, vun đắp tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ, trách nhiệm, hiếu thảo, thủy chung và gắn kết giữa các thành viên.
Trong khi đó, chuẩn mực con người Việt Nam được xác định với các phẩm chất cốt lõi: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến.
Mối quan hệ giữa các hệ giá trị thể hiện ở sự thống nhất giữa mục tiêu phát triển, môi trường hình thành nhân cách và phẩm chất của mỗi cá nhân. Hệ giá trị quốc gia xác lập phương hướng và mục tiêu chung; hệ giá trị văn hóa tạo nền tảng tinh thần; hệ giá trị gia đình là môi trường trực tiếp nuôi dưỡng nhân cách; chuẩn mực con người là sự kết tinh, biểu hiện các giá trị thông qua nhận thức, thái độ, hành vi. Vì vậy, không thể triển khai riêng lẻ từng hệ giá trị hoặc chỉ dừng ở tuyên truyền, vận động, mà cần tổ chức thực hành đồng bộ trong gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và cộng đồng.
Đối với Lào Cai, việc vận dụng các hệ giá trị cần gắn với truyền thống đoàn kết, bản sắc văn hóa đa dạng và yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Mục tiêu là hình thành con người có bản lĩnh, trách nhiệm, ý thức kỷ luật, tinh thần sáng tạo và khát vọng vươn lên; đồng thời biết trân trọng, gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc.
Hiệu quả triển khai các hệ giá trị cần được đánh giá bằng mức độ chuyển biến trong thực tiễn, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hoạt động tuyên truyền hay mô hình được xây dựng. Lào Cai xác định phấn đấu 100% cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập xây dựng và tổ chức thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; 100% cơ sở giáo dục lồng ghép nội dung giáo dục về các hệ giá trị, đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử trong chương trình và hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học. Tại cơ sở, 100% xã, phường tổ chức tuyên truyền, phổ biến các hệ giá trị thông qua hệ thống thông tin cơ sở, thiết chế văn hóa, hoạt động cộng đồng và các hình thức phù hợp. Đến năm 2030, 100% xã, phường xây dựng hoặc duy trì ít nhất một mô hình thực hành các hệ giá trị, gắn với xây dựng đời sống văn hóa, gia đình hạnh phúc, cộng đồng văn minh, văn hóa học đường, văn hóa công sở hoặc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa.
Cùng với thực hiện các chỉ tiêu, tỉnh chú trọng rà soát, hoàn thiện văn bản, chương trình, đề án liên quan đến văn hóa, gia đình, con người và phát triển kinh tế - xã hội; hoàn thiện quy tắc ứng xử trong cơ quan, đơn vị. Việc nghiên cứu xây dựng Bộ tiêu chí con người Lào Cai trên cơ sở hướng dẫn, bộ tiêu chí của Trung ương cần bảo đảm phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội của địa phương, tạo cơ sở thống nhất cho giáo dục, thực hành và đánh giá. Công tác tuyên truyền cần gắn với nêu gương, nhân rộng mô hình hiệu quả, chú trọng vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới.
Việc thực hành các hệ giá trị cần được tích hợp vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, xây dựng nông thôn mới, văn hóa công vụ và văn hóa doanh nghiệp; gắn với cải cách hành chính, kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm nêu gương và đạo đức kinh doanh. Giá trị chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được thể hiện qua chất lượng thực thi công vụ, thái độ phục vụ Nhân dân, trách nhiệm xã hội và hành vi ứng xử hằng ngày.
Với đặc thù đa dạng văn hóa, Lào Cai cần phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và cộng đồng trong gìn giữ, trao truyền các giá trị truyền thống; đồng thời gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và sản phẩm đặc trưng, góp phần cải thiện đời sống Nhân dân. Ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong tuyên truyền, giáo dục, số hóa di sản, mô hình và điển hình tiêu biểu sẽ mở rộng khả năng tiếp cận, lan tỏa các giá trị trong xã hội.
Xét về bản chất, xây dựng con người và phát huy các hệ giá trị là hai quá trình gắn bó, tác động qua lại: các hệ giá trị định hướng sự hình thành nhân cách, còn con người là chủ thể thực hành, gìn giữ và phát triển các giá trị. Do đó, nhiệm vụ trọng tâm của Lào Cai là bảo đảm tính đồng bộ giữa định hướng, cơ chế tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả; phát huy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường, cộng đồng và mỗi cá nhân. Khi các giá trị được chuyển hóa thành phẩm chất, lối sống và hành động tự giác, chúng sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng con người Lào Cai phát triển toàn diện, môi trường văn hóa lành mạnh và quê hương phát triển nhanh, bền vững.
Thanh Thảo
