09/07/2026
Lá rụng về cội,
Làng Hà Thanh thuộc xã Vinh Thanh, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế, được thành lập vào giữa thế kỷ XVI dưới thời chúa Nguyễn Hoàng. Các vị họ Nguyễn Công, Phan, Trần, Đỗ, Nguyễn Viết, Nguyễn Văn, Dương, Lê lần lượt chọn vùng đất Hà Thanh làm chỗ dừng chân để khai phá đất đai, sinh cơ lập nghiệp. Đến khoảng cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX, làng Hà Thanh có thêm các họ Nhậm (sau đổi thành họ Dụng), Hồ, Đào, Huỳnh, Võ cùng định cư sinh sống tại làng. Công cuộc khai phá của các họ tộc này diễn ra trong bối cảnh di dân khai phá vùng đất ven biển Thừa Thiên Huế dưới thời chúa Nguyễn diễn ra nhanh chóng.
Làng Hà Thanh có mối quan hệ đặc biệt với chính quyền chúa Nguyễn, được chúa Nguyễn ban chính sách ưu đãi riêng. Hàng năm, dân làng Hà Thanh theo Nội phủ để làm một vài việc cũng như dâng sản vật lên phủ chúa. Ngược lại, họ được miễn sưu sai, đi lính, thuế cá mắm, thuế ghe, không bị quan lại sách nhiễu. Điều này có được là công lao của hai vị có công đầu lập làng. Làng An Bằng và Mỹ Lợi cũng nhận được chính sách ưu đãi tương tự với Hà Thanh.
Theo tài liệu Kiến canh địa bộ khai canh sao lại vào năm Khải Định thứ 2, hai ông Nguyễn Công Chánh và Phan Bá Tùng đã cùng nhau khai phá được 1 thửa ở xứ Trằm Niên với 63 mẫu, Đông cận biển, Tây cận sông, Nam cận Cang Lô, Bắc cận Bàu Nổ.
Công lao khai phá đất đai của hai vị Nguyễn Công Chánh và Phan Bá Tùng khá lớn, đã đặt cơ sở quan trọng cho sự ra đời của làng Hà Thanh, cũng như sự phát triển của họ Nguyễn, họ Đỗ và quá trình tụ cư giai đoạn sau của các lòng họ khác tại ngôi làng này. Với công lao đó, ông Nguyễn Công Chánh và Phan Bá Tùng trở thành “bổn thổ tiền khai canh” của làng Hà Thanh, được triều Nguyễn nhiều lần ban tặng sắc phong, mỹ tự “Dực Bảo Trung Hưng Linh Phò Tôn thần”, gia tặng “Đoan Túc tôn thần”.