12/08/2025
Nguồn gốc xứ Thanh của người Vinh Thanh – Phú Vinh, Huế
“Nhất Nguyễn, nhì Phan, tam Trần, tứ Đỗ”
Người Vinh Thanh đều có gốc từ một làng gốc duy nhất là làng Hà Thanh. Làng Hà Thanh có bốn họ đến sớm nhất được thừa nhận là bốn họ khai canh, dân làng mình đến nay vẫn nhắc: “Nhất Nguyễn, nhì Phan, tam Trần, tứ Đỗ”. Hiện các họ khai canh đã có 16 - 18 đời con cháu sinh sống tại làng.
11 họ đầu tiên ở Vinh Thanh theo thứ tự là: Nguyễn, Phan, Trần, Đỗ, Lê, Dương, Huỳnh, Võ, Hồ, Nhậm (sau chuyển sang họ Dụng-gốc người Hoa) và Đào. Trong “Bổn tộc hàn âm” và bia lăng của ngài Nguyễn Công Chánh có ghi:
“Đầu năm Mậu Ngọ hiệu Chính Trị, chúa Tiên Như Nguyễn Công Chánh và Phan Bá Tùng vào trấn Thuận Hóa hộ giá bao chiếm địa bộ, lập nền cho đời sau”. Gia phả hai họ Nguyễn, Phan cũng cho biết hai ông có nguồn gốc từ “xã Thanh Đồng, tổng Ngọc Sơn, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa”, đều là binh tướng của Nguyễn Hoàng, tham gia chinh chiến lập được nhiều chiến công.
Nằm ở vùng đất cát ven bờ biển, hai vị này đã cùng gia đình và bà con canh phá được 17 mẫu 8 sào ruộng. Đây là thành quả ban đầu đặt cơ sở cho quá trình tụ cư của các dòng họ khác có nguồn gốc từ Thanh Hóa và các địa phương khác ở phía Bắc vào đây lập nghiệp sau đó.
Từ hai họ đầu tiên, khoảng 50 năm sau, tiên tổ họ Trần đã tới đây lập nghiệp. Đầu thế kỷ XVII, năm Chánh Hòa 26 (1705), vài gia đình họ Đỗ, rồi sau đó một thời gian ngắn họ Dương, họ Lê cũng tụ tập về đây cùng khai phá đất hoang. Theo thời gian, nhiều dòng họ khác từ nhiều nơi đến. Hiện làng còn lưu giữ được 24 sắc phong ở 6 họ khai canh: Nguyễn, Phan, Trần, Đỗ, Nguyễn, Phan và 3 họ khai khẩn là Dương, Nguyễn, Lê
Có thể nói, nguồn gốc xứ Thanh và công lao bốn dòng họ khai canh (Nguyễn, Phan, Trần, Đỗ) vẫn như mạch nguồn chảy mãi, hun đúc nên vùng đất Vinh Thanh – Phú Vinh hôm nay. Trải qua bao thế hệ, mong rằng con cháu vẫn nhắc nhau về gốc gác ấy, như một lời tri ân sâu đậm với những người đi trước đã khai phá, đổ mồ hôi và vun đắp để làng quê yên bình, trù phú như bây giờ.
Tự hào mang trong mình dòng máu Hà Thanh - Làng bên dòng sông xanh ❤