23/08/2026
🎤KHI CỘNG ĐỒNG LÊN SÂN KHẤU KỂ LẠI CÂU CHUYỆN CỦA MÌNH
Vòng 1 Cuộc thi truyền thông “Gốc rễ bền chặt – Phụ nữ quật cường” năm 2026
19 tác phẩm – 19 cách thể hiện – và rất nhiều câu chuyện về quê hương, sinh kế, thiên nhiên và cuộc sống của bà con 🌏🐟🌿
🎯Sáng 22/8, hội trường trở nên rộn ràng từ rất sớm. Các nhóm cộng đồng lần lượt kéo đến, người mang trang phục, người ôm đạo cụ, người mang sản phẩm, người còn cẩn thận mang theo cả những khóm bần chua, cây dương để phục vụ tiết mục.
Có lẽ ít có cuộc thi nào mà “đội ngũ diễn viên” lại đặc biệt như vậy. 👩🎤Phụ nữ là lực lượng đông đảo nhất, nhưng các anh cũng tham gia rất nhiệt tình; người lớn có, người trẻ có, rồi cả các em nhỏ cũng hào hứng bước lên sân khấu. Có người ngày thường làm ruộng, làm nghề sông nước, đầm phá; hôm nay khoác trang phục, cầm đạo cụ và trở thành diễn viên. Có người vừa diễn vừa lo đạo cụ, người đứng dưới nhắc lời, cổ vũ. Nhìn bà con chuẩn bị rồi bước ra sân khấu, đôi lúc cũng thấy… không khí hội làng đâu đó rồi! 😄
Không ai là diễn viên chuyên nghiệp. Nhưng có một thứ tất cả đều có: những câu chuyện rất thật từ chính nơi mình đang sống.
Và thế là các tiết mục lần lượt được kể bằng đủ cách: kịch, tiểu phẩm, hoạt cảnh, hò mái nhì, mái đẩy, hò vè, hò đối đáp, thuyết trình, vẽ tranh, clip…
Nhưng càng xem, càng thấy những câu chuyện ấy không hề rời rạc.
Bởi chúng đều bắt đầu từ một câu hỏi rất gần gũi: quê hương mình đang có gì, đang thay đổi ra sao, và mình sẽ làm gì để cuộc sống hôm nay tốt hơn mà vẫn giữ được những gì quý giá của quê hương?
Có nhóm bắt đầu từ mảnh đất và những gì đất cho mình.
Trên vùng đất bồi cát ven sông Bồ, sâm Bố Chính được đưa vào câu chuyện như một hướng sinh kế biết dựa vào điều kiện tự nhiên. Ở vùng đất trũng hạ du sông Ô Lâu, cây cỏ bàng mọc nơi đầm lầy từ bao đời đã trở thành nguyên liệu cho nghề đan đệm Phò Trạch. Giữa những thay đổi của thị trường, người dân vẫn giữ nghề, giữ nguyên liệu và giữ một phần ký ức của vùng đất.
Rồi có những người nhìn quê hương từ một góc khác.
🐟Ở Ngư Mỹ Thạnh, cảnh quan đầm phá, du lịch trải nghiệm, văn hóa địa phương và nghề mây tre đan được kết nối với nhau để tạo thêm giá trị. Những gì vốn đã hiện hữu trong đời sống – cảnh quan, nghề truyền thống, sản phẩm của người dân – được nhìn lại dưới một cách nhìn mới.
Nhưng quê hương không phải lúc nào cũng đứng yên.
🐟Khi tôm cá trong Đầm Chuồn ngày một ít đi, sinh kế cũng phải nghĩ khác. Câu chuyện của một người phụ nữ Mỹ Thượng từng đánh bắt thủy sản nhưng sau đó chuyển sang chở khách du lịch trải nghiệm Đầm Chuồn là một câu chuyện như thế. Không còn chỉ dựa vào việc khai thác nguồn lợi thủy sản, chị tìm cách tạo thu nhập từ cảnh quan, văn hóa và những giá trị của chính hệ sinh thái đầm phá.
💁♀️Đó là lúc thích ứng không còn là một khái niệm, mà trở thành một quyết định rất cụ thể trong cuộc sống của một người phụ nữ.
Và khi đã nhìn thấy mối quan hệ giữa sinh kế và thiên nhiên, bà con cũng nhìn thấy những gì cần được giữ gìn.
Những khóm bần chua, những cây dương được mang đến sân khấu để tái hiện việc trồng cây, giữ đất, ngăn cát, chắn sóng. Những câu chuyện về rừng, về hệ sinh thái và về khả năng chống chịu trước thiên tai không còn xa lạ, bởi đó chính là những gì bà con đang chứng kiến và trải nghiệm.
Cũng từ đó, câu chuyện bảo vệ môi trường xuất hiện rất tự nhiên.
Rác thải nhựa, rác thải rắn, túi nilon, việc phân loại rác tại nguồn, làm compost, thu gom phế liệu để tái sử dụng, tái chế… được các nhóm Quảng An, Thuận An đưa vào những tình huống rất đời thường.
Không chỉ rác, ngay cả những thứ tưởng như đã hết giá trị cũng được bà con “cho một cuộc đời thứ hai”.
Vỏ bưởi thành mứt. Chuối chín thành chuối sấy. Phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng.
Hương Vân kể câu chuyện ấy bằng hò đối đáp, và còn mang cả bưởi, thanh trà VietGAP, chuối Thanh Tiêu OCOP, mứt vỏ bưởi, chuối sấy dẻo, sấy khô lên sân khấu.
Đến đây, những khái niệm như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm rác thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên bỗng trở nên rất gần: chúng nằm ngay trong một trái bưởi, một nải chuối, một mớ phụ phẩm hay một túi phế liệu mà người dân gặp mỗi ngày.
Nhưng thiên nhiên không chỉ cho con người nguồn sống. Đôi khi thiên nhiên cũng đặt con người trước những thử thách rất khắc nghiệt.
Và thế là trên sân khấu xuất hiện bão.
🌪️“Bão đến rồi, đừng chủ quan” của nhóm phụ nữ Hải Dương đưa người xem vào những tình huống rất đời thường của một cộng đồng vùng đầm phá khi thiên tai đến. Tiểu phẩm “Nơi tuyến đầu chống bão” của Chân Mây – Lăng Cô lại kể về sự chuẩn bị, ứng phó và những thiệt hại do bão Trà Mi gây ra.
Ở đó, không ai đứng một mình. Chính quyền địa phương, tổ dân phố, Hội Phụ nữ và người dân đều có phần việc của mình – đúng lúc, đúng nơi và kịp thời.
🍃Và có lẽ chính ở đây, người xem hiểu thêm một điều: thích ứng không chỉ là thay đổi cách làm ăn, mà còn là biết chuẩn bị để cộng đồng có thể đứng vững trước những rủi ro mà thiên nhiên mang đến.
Điều thú vị là tất cả những câu chuyện ấy – từ sinh kế, kinh tế xanh, môi trường, hệ sinh thái đến thiên tai – lại được bà con kể bằng những thứ rất quen thuộc.
Một câu hò mái nhì, một điệu mái đẩy, một bài vè, một màn hò đối đáp. Những vấn đề mới được kể bằng tiếng nói cũ; kiến thức mới được đặt vào những làn điệu mà bà con đã quen nghe, quen hát. Có lẽ vì thế mà những câu chuyện về biến đổi khí hậu, kinh tế xanh hay thích ứng dựa vào hệ sinh thái không còn xa lạ, mà trở thành câu chuyện của chính quê mình.
Và đó có lẽ là điều thú vị nhất của sân khấu hôm nay. Bà con không chỉ trình diễn một tiết mục. Bà con đang kể về những gì mình nhìn thấy, những gì mình đang làm và những gì mình mong muốn cho cuộc sống của mình.
👋Kết thúc Vòng 1, Ban Giám khảo đã trao đổi, nhận xét và thống nhất những tiết mục sẽ tiếp tục vào vòng sau.
Nhưng trước cả kết quả ấy, điều đáng quý là sự chuẩn bị và tinh thần nghiêm túc của bà con. Những người rất bận rộn với công việc mưu sinh đã dành thời gian cùng nhau viết kịch bản, tập luyện, chuẩn bị trang phục, đạo cụ và sản phẩm. Các nhóm đã không quản đường xa mang cây, mang sản phẩm của quê hương đến sân khấu.
Một sân khấu không chuyên, nhưng có những câu chuyện thật, những con người thật và những suy nghĩ thật về quê hương mình. Mỗi tác phẩm – một cách kể.
Có thể đây là một sân khấu không chuyên. Nhưng trên sân khấu ấy có kiến thức được học, kinh nghiệm được tích lũy, câu chuyện của đời sống, văn hóa của quê hương và những suy nghĩ về tương lai được truyền tải.
19 tác phẩm không chỉ là 19 tiết mục trình diễn. Đó là 19 cách cộng đồng nhìn lại cuộc sống của mình và nói lên điều mình mong muốn cho tương lai.
Và có lẽ, đó mới là điều đẹp nhất của cuộc thi: Khi cộng đồng tự kể câu chuyện của mình, tiếng nói ấy sẽ có sức mạnh riêng.
🌿 Gốc rễ bền chặt – Phụ nữ quật cường.
🌿 Cuộc thi truyền thông trong khuôn khổ Dự án: “Gốc rễ bền chặt, Phụ nữ quật cường – Tăng cường năng lực cho phụ nữ trong thích ứng dựa vào hệ sinh thái (EbA), nhằm phát triển kinh tế bền vững lưu vực sông Hương” do Liên minh châu Âu tài trợ, Trung tâm CSRD cùng MRF và UP Transfer thuộc ĐH Potsdam thực hiện.
Và hôm nay, có lẽ bà con đã không chỉ kể một câu chuyện cho Ban Giám khảo nghe.
Bà con đã kể câu chuyện của chính mình với những thông điệp rõ ràng. Với cách kể thông qua các tác phẩm của bà con, thông điệp dễ được cộng đồng hiểu và tiếp nhận hơn. 🌿
Gốc rễ bền chặt – Phụ nữ quật cường