12/08/2026
MỘT THÀNH PHỐ TRỞ THÀNH KHÔNG GIAN CỦA SÁCH
Hơn 40.000 lượt người đã check in Paraty, thành phố ven biển chưa đầy 48.000 dân ở Brazil, để tham dự Liên hoan Văn học Quốc tế Paraty (Flip) lần 24 diễn ra tại đây từ 22 đến 26/7. Với gần 1.000 hoạt động trải khắp khu phố cổ, lễ hội lập kỷ lục về lượng khách dù nguồn lực tài chính sụt giảm, cho thấy sức hút ngày càng lớn của các sự kiện văn học đối với độc giả và ngành xuất bản.
Flip không vận hành như một hội sách tập trung trong khuôn viên khép kín. Trong những ngày lễ hội diễn ra, chương trình lan qua các quảng trường, ngôi nhà cổ và không gian văn hóa trong khu trung tâm lịch sử Paraty. Flip 2026 có 46 “nhà đối tác”, mỗi “nhà đối tác” là một điểm tổ chức riêng do nhà xuất bản, hiệu sách, tổ chức văn hóa hoặc đơn vị trong ngành sách phụ trách. Tại đây, các đơn vị tự xây dựng chương trình theo chủ đề và định hướng nội dung riêng. Bởi vậy, trải nghiệm Flip không dừng ở việc ngồi trong một khán phòng nghe nhà văn trò chuyện. Các cuộc thảo luận, giới thiệu sách và hoạt động văn hóa len vào từng khoảng không của khu phố cổ, tạo nên một hệ sinh thái mà văn chương là trung tâm nhưng không tách khỏi đời sống đô thị.
Nhiều tên tuổi quốc tế xuất hiện tại Paraty, sự hiện diện của các tổ chức văn hóa đến từ 12 quốc gia..., cho thấy Flip ngày càng bước ra ngoài khuôn khổ một sinh hoạt văn chương thuần túy. Đây đồng thời là nơi giới xuất bản gặp gỡ, giới thiệu tác giả, thử nghiệm mô hình tổ chức sự kiện và tiếp cận trực tiếp với độc giả.
Sức hút của Flip không chỉ nằm ở số ghế kín trong các buổi trò chuyện. 20 đầu sách bán chạy nhất tại hiệu sách chính thức của lễ hội đã tiêu thụ gần 4.000 bản trong năm ngày. Với một thành phố chưa đầy 50.000 dân và một lễ hội chỉ kéo dài năm ngày, gần 4.000 bản của riêng nhóm 20 đầu sách bán chạy là con số đáng kể. Điều này có thể phản ánh khả năng chuyển hóa sự quan tâm dành cho tác giả thành hành vi mua sách ngay tại sự kiện.
Ở Flip, cuốn sách không đứng một mình trên quầy. Nó xuất hiện sau một cuộc đối thoại với tác giả, một buổi tranh luận hoặc một chương trình chuyên đề. Khoảng cách giữa việc nghe nói về một tác phẩm và quyết định tìm mua tác phẩm ấy vì thế được rút ngắn đáng kể.
Đây cũng là lý do các lễ hội văn học ngày càng có vị trí trong chiến lược của nhà xuất bản và hiệu sách. Chúng không chỉ tạo ra doanh số trong vài ngày mà còn đưa tác giả tới gần công chúng, khơi lại sự chú ý đối với những tác phẩm cũ và tạo dư âm truyền thông sau khi lễ hội kết thúc.
Song lượng khách tiến gần quy mô dân số của thành phố đăng cai, thành công cũng bắt đầu bộc lộ giới hạn. Cụ thể, hệ thống điện, kết nối Internet và một số hạ tầng tại khu trung tâm lịch sử đang chịu áp lực ngày càng lớn khi quy mô Flip mở rộng. Flip mang lại một dòng khách lớn cho khách sạn, nhà hàng, hiệu sách và các dịch vụ địa phương. Nhưng chính sức hút ấy cũng đặt ra bài toán khó: làm thế nào để một đô thị lịch sử có quy mô nhỏ tiếp nhận lượng khách ngày càng lớn mà không làm suy giảm chất lượng sống, hạ tầng và những giá trị di sản vốn góp phần tạo nên bản sắc của lễ hội.
Sau 24 kỳ tổ chức, lễ hội văn học Flip dường như đã vượt qua câu hỏi liệu một sự kiện về sách có đủ sức kéo công chúng hay không. Bốn mươi nghìn lượt khách trong năm ngày đã phần nào đưa ra câu trả lời.
Câu hỏi khó hơn nằm ở phía trước: khi một lễ hội văn học đủ lớn để làm thay đổi nhịp sống của cả thành phố, làm thế nào để quy mô ấy tiếp tục tăng mà không làm tổn hại chính không gian đã tạo nên sức hấp dẫn của nó?
Đó cũng là nghịch lý đáng chú ý nhất của Flip 2026: Thành công của lễ hội giờ đây không chỉ được đo bằng số người đến, số sách bán ra hay số sự kiện được tổ chức, mà còn bằng khả năng để thành phố này có thể tiếp tục đón những mùa văn chương đông đúc mà vẫn giữ được bản sắc của mình.
Theo Znews
