29/06/2025
Giữa lòng rừng Sác Cần Giờ
Vùng căn cứ lặng như tờ - mắt cay
Chạm tay vào rễ Đước gầy
Lặng nghe lá hát vơi đầy tháng năm…
Đúng vậy, nhắc đến Cần Giờ là chúng ta nhớ ngay đến cái tên rừng Sác.
Rừng Sác là tên gọi trước đây của rừng ngập mặn Cần Giờ (do người dân Nam Bộ gọi cây mắm là cây sác). Đây là loài cây ngập mặn sống cùng với các loại cây khác, như sú, vẹt, đước, ô rô, chà là tạo thành một tập đoàn cây ngập mặn. Tập đoàn cây tiên phong lấn biển này thích hợp với những vùng bùn lỏng chưa ổn định ở các bãi bồi cửa sông ven biển. Cây mắm, cây đước đi trước, khi đất bùn được cố định, nước nhạt dần, cây dừa nước phát triển sau cùng trong “đoàn quân lấn biển”.
🌱Trong chuyến đi lần này, các chiến binh xanh tụi mình sẽ được tự tay trồng những cây Đước và cây Mắm đó nhé! Nào hãy cùng chúng mình tìm hiểu một chút về 2 loài cây này nhé!
Theo tìm hiểu của tụi mình, trên đất nước và thế giới có các loại Mắm như Mắm trắng, Mắm biển, Mắm đen. Đước thì có Đước, Đước bộp, Đước vòi, Đước lai. Đước và Mắm thường được trồng ở Cần Giờ là Đước và Mắm trắng.
Đước
Tên khoa học: Rhizophora apiculata Bl.
Họ: Đước (Rhizophoraceae)
Mô tả: Loài cây gỗ, cao đến 30 m, đường kính đến 70 cm. Thân tròn, thẳng. Tán lá xanh thẫm. Bộ rễ chống hình nơm cao đến 3 m. Lá đơn, mọc đối, phiến nguyên, hình bầu dục, dài 10-15 cm, rộng 4-6 cm. Đầu lá nhọn, gốc lá hình nêm. Mặt trên màu xanh lục thẫm, mặt dưới có nhiều chấm đen. Gân phụ không rõ. Cuống lá dài 1,5-2 cm. Lá non cuốn tròn. Hoa nhỏ, màu vàng nhạt, tạo thành cụm hoa xim gồm 2 hoa, trên 1 cuống dài 0,5-1 cm, mọc từ nách lá. Nụ hình trái xoan. Hoa có 4 tai đài, cong vào trong, nhọn, dài. Cánh hoa (tràng) 4, nhọn, mỏng, không lông, hơi xếp dọc, rụng sớm. Nhị đực 8-12, chỉ nhị ngắn. Bầu 4 ô, mỗi ô 2 noăn. Quả hình quả lê, dài 2-2,5 cm, vỏ ngoài màu nâu, nhám, với 4 tai đài còn lại màu vàng hay đỏ nhạt. Trụ mầm hình trụ nhọn, dài 15-25 cm, màu nâu, phía dưới phình to. Nơi tiếp nối với quả có vành màu đỏ.
Đặc điểm sinh học: Là loài cây thực thụ của rừng ngập mặn phía Nam nước ta. Cây ưa sáng, thích hợp với đất bồi cố định và còn bị ảnh hưởng bởi nước triều ngập hàng ngày. Không phát triển ở nơi đất ngập úng lâu ngày và sinh trưởng xấu trên đất đã chặt. Cây ra hoa vào tháng 4-5 và quả chín vào tháng 9-11.
Giá trị sử dụng: Gỗ màu nâu nhạt, cứng, thớ thẳng, mịn, lõi mỏng, giác dày. Được dùng để đốt than và cho than hầm có chất lượng cao, củi đun, làm cột nhà, xẻ ván. Vỏ chứa 5,96% tannin, được dùng để thuộc da.
Mắm trắng
Tên khác: Mấm lưỡi đồng, Mấm trắng
Tên khoa học: Avicennia alba Bi.
Họ: Ô rô (Acanthaceae)
Mô tả: Cây gỗ nhỡ, cao đến 15 m, đường kính đến 50 cm. Thân không thẳng, nhiều cành nhánh cong queo. Vỏ màu nâu nhạt đến xám đen. Rễ thở hình đũa, mọc dày quanh gốc. Lá đơn mọc đối, phiến lá hình mác thuôn, dài 5-7 cm, rộng 2,5-3 cm, đầu lá nhọn, gốc lá hình nêm. Mặt trên màu xanh, mặt dưới màu trắng bạc. Gân bên nổi rõ ở cả hai mặt, có tuyến tiết muối thưa ở cả mặt dưới và mặt trên. Hoa nhỏ, màu vàng cam, tạo thành chùm ở đầu cành. Hoa tạo thành từng cặp. Đài ngắn, không rụng, 5 tai đài hình bầu dục. Quả nang hình tim, phông lên ở 1 bên làm cho quả cong sang 1 bên. Quả dài 2 cm, vỏ quả dày, màu xanh lục nhạt, 1 hạt.
Đặc điểm sinh học: Là loài cây thực thụ của rừng ngập mặn. Cây ưa sáng, mọc nhanh, chịu được đất kiềm, các loại đất bùn/cát/sét và các độ mặn của nước (mặn, lợ, ngọt). Thường chiếm cứ các bãi mới bồi ven biển có thủy triều lên xuống hàng ngày. Cây ra hoa vào đầu mùa mưa, tháng 4-7, ra quả vào tháng 9-11.
Giá trị sử dụng: Là loài cây tiên phong của rừng ngập mặn vì có khả năng cố định đất phù sa bồi tụ ở ven biển. Là loài cây chiếm đất, tạo điều kiện cho các loài khác như Đước, Đưng, vẹt vào tiếp theo. Gỗ màu xám nhạt, mềm, nhẹ, dùng để làm củi đốt lò, đốt than, cột nhà, xẻ ván, đóng vách, cây nhỏ dùng làm cừ. Lá là thức ăn cho cá.
Hy vọng những thông tin thú vị trên đây, cùng những hình ảnh mà tụi mình sưu tập được bên dưới sẽ giúp các bạn biết thêm về loài cây Đước và cây Mắm nhé!💚
Còn bây giờ, hãy cùng tụi mình đếm ngược thời gian để tiến về Cần Giờ, tận mắt thấy những thảm Đước xanh, những rễ Mắm rắn chắc và thực tế cầm trên tay những mầm Mắm, trụ Đước góp xanh cho Cần Giờ nhen!
Chờ tin chiến thắng của tụi mình trở về nha!
***Các thông tin học thuật trên lấy từ Sách Thực vật Rừng ngập mặn Việt Nam của thầy Nguyễn Hoàng Nghĩa (Tiến sĩ sinh học Viện Hàn lâm Khoa học Hungary, 1987) – NXB Nông Nghiệp
- - - - -
☎️ Liên Hệ
SĐT: 0911030629 (Nhóm trưởng: Kim Trúc)
Gmail: [email protected]
-
👉🏻Mọi thắc mắc xin liên hệ thông tin trên để được giải đáp!!