14/10/2025
DOANH NGHIỆP XANH – KHI VIỆT NAM HỌC CÁCH “KIẾM TIỀN TỪ KHÔNG KHÍ TRONG LÀNH”
Bộ Công Thương đang soạn thảo chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện đạt chuẩn ESG – tức là đáp ứng ba tiêu chí về môi trường (Environment), xã hội (Social) và quản trị (Governance). Theo dự thảo, các doanh nghiệp “xanh thật, không xanh miệng” sẽ được giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu, cùng hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho dự án đầu tư đạt tiêu chuẩn bền vững. Nghe có vẻ khô khan, nhưng thực ra đây là cách Việt Nam đang học bài học lớn của thế giới: biến bảo vệ môi trường thành một mô hình kinh tế có lãi.
Ở Hàn Quốc, “K-ESG” đã trở thành thương hiệu quốc gia. Chính phủ nước này yêu cầu các tập đoàn phải công bố báo cáo phát thải và chiến lược giảm khí nhà kính như công bố báo cáo tài chính. Doanh nghiệp nào đạt chuẩn ESG được ưu tiên vay vốn rẻ, được giảm thuế và… được khen trên truyền hình quốc gia. Ở Nhật Bản, các “Green Factory” không chỉ được miễn thuế carbon mà còn được Chính phủ trợ giá cho từng kilowatt tiết kiệm được. Nói cách khác, họ thưởng cho việc không xả khói, thay vì chỉ phạt khi khói đã bay ra.
Còn ở Việt Nam, hành trình “xanh hóa doanh nghiệp” mới bắt đầu, nhưng đang chuyển mình mạnh. Những nhà máy LED, pin năng lượng, thiết bị điện tử tiết kiệm năng lượng giờ được xem là động cơ mới của nền công nghiệp sạch. Chính sách mới của Bộ Công Thương không chỉ là chuyện khuyến khích, mà là một bản cam kết quốc gia: muốn hội nhập, phải sạch.
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, Luật Đầu tư 2020, cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định 08/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí xanh sẽ được ưu đãi toàn diện: đất đai, tín dụng, thuế và thủ tục hành chính. Nhưng trên thực tế, ESG không chỉ nằm ở báo cáo mà nằm ở cách doanh nghiệp cư xử với hành tinh – từ việc giảm nhựa, tái sử dụng nước, tiết kiệm năng lượng, cho đến bảo đảm quyền lợi công nhân. Bởi vì nếu “xanh” chỉ nằm trên PowerPoint, thì sớm muộn gì người tiêu dùng và nhà đầu tư cũng “bắt mạch” ra.
Việt Nam giờ đây không chỉ nói về phát triển bền vững, mà phải chứng minh nó bằng chỉ số carbon, chỉ số tái chế và chỉ số nhân đạo. Trong bối cảnh toàn cầu chuyển sang “kinh tế xanh”, các doanh nghiệp không chuyển đổi sẽ sớm bị loại khỏi chuỗi cung ứng quốc tế. Những tập đoàn Hàn, Nhật, châu Âu – vốn đang đặt nhà máy ở Việt Nam – đã bắt đầu yêu cầu nhà thầu phụ cung cấp báo cáo ESG định kỳ. Nghĩa là, nếu doanh nghiệp Việt không kịp “xanh”, thì dù rẻ đến mấy cũng không còn được chọn.
Nhưng điều thú vị nhất là: lần đầu tiên, Việt Nam đã coi ESG là một chính sách công, chứ không phải mốt thời thượng. Khi Chính phủ dùng tiền thuê đất và lãi suất để “thưởng cho sự tử tế”, nghĩa là đạo đức môi trường đã chính thức bước lên bàn cân kinh tế. Nhà máy nào tiết kiệm năng lượng, tạo việc làm tử tế, và quản lý minh bạch – nhà máy đó không chỉ có lời, mà còn có uy tín.
Dưới góc nhìn hài hước, có thể nói: doanh nghiệp Việt giờ không chỉ phải báo lãi, mà còn phải báo… khí thở. Lợi nhuận bao nhiêu chưa đủ, mà còn phải trả lời “đã giảm bao nhiêu tấn CO₂ năm nay?” Một ngày không xa, bản báo cáo thường niên của doanh nghiệp có thể sẽ mở đầu bằng câu: “Chúng tôi không chỉ sản xuất thiết bị điện, mà còn sản xuất… không khí trong lành.”
Và biết đâu, khi các chính sách này vận hành thật sự, “xanh” sẽ không còn là màu của hy vọng – mà là màu của lợi nhuận bền vững. Khi ấy, ta có thể tự tin nói rằng Việt Nam đã tìm được con đường đúng: kiếm tiền từ sự trong lành, chứ không phải trả giá cho nó.
