15/08/2026
THỜI ĐẠI SỐ VÀ THẾ HỆ GEN Z
Trong kỷ nguyên số và hội nhập, thế hệ Gen Z Việt Nam đang nổi lên như một lực lượng công dân tích cực với khát vọng mãnh liệt phụng sự xã hội.
Lớn lên cùng internet, smartphone và mạng xã hội, Gen Z Việt Nam chính là thế hệ công dân số tiêu biểu. Tỷ lệ người trẻ sử dụng internet ở Việt Nam rất cao – tới 90% ở nhóm 14–15 tuổi – cho thấy Gen Z được tiếp cận kho tri thức khổng lồ và kết nối với thế giới từ rất sớm.
Nhờ đó, họ có tầm nhìn bao quát hơn về các vấn đề toàn cầu và sẵn sàng tiếp thu quan điểm mới mẻ. Trưởng thành trong môi trường đa văn hóa trực tuyến, Gen Z rèn luyện được tư duy cởi mở, chấp nhận và bảo vệ sự khác biệt, dễ dàng hòa nhập nhóm quốc tế.
Sinh ra khi đất nước đã phát triển ổn định, Gen Z (những người sinh khoảng 1997–2012) may mắn không phải lo “cơm áo gạo tiền” như cha anh, nên họ hướng mối quan tâm nhiều hơn tới các vấn đề xã hội, đất nước. Họ dám nghĩ khác, mơ lớn và sẵn sàng dấn thân hành động vì cộng đồng bằng bản lĩnh, tri thức và lòng nhân ái.
Quan trọng hơn, Gen Z Việt ý thức sâu sắc về trách nhiệm xã hội. Nếu các thế hệ trước vì nhiều lý do khác nhau có xu hướng lo cho gia đình và bản thân, thì Gen Z đã chuyển giao tính trách nhiệm từ phạm vi gia đình ra toàn xã hội. Nhiều bạn trẻ quan tâm đến các giá trị cộng đồng và ý nghĩa công việc hơn là lợi ích vật chất đơn thuần. Họ mong muốn công việc mình làm mang lại giá trị cho xã hội, thể hiện được cái tôi và đam mê cống hiến.
Gen Z cũng nổi bật bởi tiếng nói thẳng thắn và bản lĩnh thể hiện quan điểm. Được tiếp xúc với mạng xã hội từ sớm, họ không ngần ngại bày tỏ suy nghĩ, sẵn sàng “lên tiếng, dám nói ra những điều họ thấy là sai trái” để thức tỉnh cộng đồng. Tinh thần trách nhiệm xã hội của Gen Z hiện diện từ những hành vi nhỏ hàng ngày. Chẳng hạn, nhiều bạn trẻ có ý thức bảo vệ môi trường: họ chọn đi xe đạp hoặc xe điện, mang bình nước cá nhân thay vì dùng đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn..., những thay đổi nhỏ nhưng tạo thói quen xanh, góp phần gìn giữ Trái Đất.
Khi chứng kiến bất công, người trẻ Gen Z sẵn sàng lên tiếng trên mạng xã hội, tham gia các chiến dịch ký tên hay kêu gọi ủng hộ cho nạn nhân, thể hiện rõ chính kiến trước các vấn đề nóng của xã hội. Họ cũng tích cực trong các phong trào thiện nguyện: từ hiến máu nhân đạo, cứu trợ đồng bào lũ lụt đến phát cơm từ thiện…, ở đâu cũng thấy màu áo xanh tình nguyện của Gen Z.
Tuy nhiên, bước vào thời đại số cũng đặt ra không ít thách thức cho Gen Z. Sự bùng nổ của internet và mạng xã hội vừa là cơ hội, vừa tiềm ẩn mặt trái. Nhiều người trẻ dễ bị cuốn vào “thế giới ảo”, sa đà mạng xã hội hay trò chơi trực tuyến quá mức.
Các khảo sát cho thấy tỷ lệ “nghiện net” đang gia tăng và gây tác hại không nhỏ: thăng hoa trong thế giới ảo nhưng xuống dốc về tinh thần, thể chất ở đời thực. Một bộ phận Gen Z cũng có nguy cơ tiếp nhận thông tin chưa chọn lọc, dễ bị ảnh hưởng bởi luồng quan điểm sai lệch trên không gian mạng. Chính vì vậy, việc định hướng, trang bị kỹ năng số cho giới trẻ là rất cần thiết.
Một số bạn trẻ khác rơi vào “ảo tưởng” với hào quang trên mạng, chạy theo “bão like” mà xao nhãng giá trị thực. Tất cả những điều này đặt ra yêu cầu Gen Z cần rèn luyện nhiều hơn về bản lĩnh, kỹ năng sống và tinh thần cầu thị. Dù còn không ít khuyết điểm màu sắc “tuổi đôi mươi”, thế hệ Z có thể trưởng thành hơn qua từng trải nghiệm, nếu được định hướng và tự nỗ lực hoàn thiện.
Từ ý thức công dân thời đại số đến những việc làm cụ thể trên nhiều lĩnh vực – giáo dục, môi trường, khởi nghiệp, văn hoá, hoạt động quốc tế – Gen Z đang chứng tỏ vai trò của một thế hệ công dân toàn cầu đầy trách nhiệm, đồng thời đối mặt với không ít thách thức trên hành trình cống hiến.