05/04/2026
🏒 KHÚC CÔN CẦU TRÊN BĂNG: GIẢI MÃ SỨC MẠNH VÀ TỐC ĐỘ TỪ NHỮNG CON SỐ "NGOÀI SÂN" 🏒
Khi theo dõi một trận đấu khúc côn cầu trên băng, chúng ta thường bị choáng ngợp bởi tốc độ bùng nổ của các cầu thủ trong những pha bứt tốc, đổi hướng cực kỳ nhanh và căng thẳng. Tuy nhiên, khúc côn cầu cũng là một môn thể thao “khó chơi”, không chỉ bởi yêu cầu về thể lực, kỹ thuật mà còn vì chi phí thuê sân băng đắt đỏ và thời gian sử dụng hạn chế. Đây không chỉ là thách thức với vận động viên (VĐV) mà còn với các huấn luyện viên trong quá trình chọn nguồn và huấn luyện.
Vậy, làm thế nào để có thể đánh giá chính xác tiềm năng của VĐV mà không cần tiêu tốn hàng giờ đồng hồ đắt đỏ trên sân? Liệu có thể dự đoán khả năng của một VĐV trên băng chỉ thông qua các bài kiểm tra thể lực trên mặt đất?
Nhóm nghiên cứu đã ứng dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến để xác định: liệu các bài kiểm tra thể lực ngoài sân băng (𝐨𝐟𝐟-𝐢𝐜𝐞) có thể dự đoán chính xác hiệu suất trượt băng thực tế (𝐨𝐧-𝐢𝐜𝐞) hay không. Mô hình này cho phép dự đoán 1 kết quả dựa trên nhiều yếu tố ảnh hưởng. Với biến đầu vào là các bài kiểm tra tốc độ, sức mạnh, sức bền như: bật cao tại chỗ, chạy nước rút 𝟒𝟎 𝐲𝐚𝐫𝐝, tỷ lệ sụt giảm công suất yếm khí (𝐰𝐢𝐧𝐠𝐚𝐭𝐞 % 𝐝𝐫𝐨𝐩)... và các biến muốn dự đoán gồm: khả năng trượt đổi hướng, tăng tốc,...
Kết quả chỉ ra rằng các dự đoán hiệu suất trên băng từ các bài kiểm tra ngoài sân với độ chính xác đáng kinh ngạc. Các bài kiểm tra ngoài sân có khả năng dự báo tốc độ và khả năng phục hồi của VĐV với tỷ lệ chính xác dao động từ 𝟖𝟑,𝟒% đến 𝟗𝟓,𝟐%.
Cụ thể, để mô phỏng lúc cầu thủ đã mệt nhoài sau nhiều pha bứt tốc liên tục, thời gian trượt lặp lại chậm nhất (𝐑𝐞𝐩𝐞𝐚𝐭 𝐒𝐤𝐚𝐭𝐞 - 𝐒𝐥𝐨𝐰) được phân tích, cho thấy thời gian trượt khi mệt nhất bị chi phối bởi Tốc độ chạy nước rút & Sức bền chạy 2,4km. Có thể hiểu rằng, dù trên sân băng VĐV có đuối sức đến đâu, nếu nền tảng trên cạn của VĐV đó là một người chạy nhanh và có sức bền tim phổi cực tốt (chạy 2,4 km tốn ít thời gian), họ vẫn sẽ duy trì được tốc độ trượt băng ở mức tốt và phục hồi nhanh hơn những người khác.
Tương tự với thời gian trượt lặp lại nhanh nhất (𝐑𝐞𝐩𝐞𝐚𝐭 𝐒𝐤𝐚𝐭𝐞 - 𝐅𝐚𝐬𝐭) - vòng trượt mô phỏng lúc cầu thủ đang sung sức nhất (vừa mới vào sân..). Các công thức chỉ ra tốc độ bứt phá trên mặt băng phụ thuộc vào Sức mạnh bật nhảy & Tốc độ chạy nước rút. Nói một cách dễ hiểu, để trở thành người trượt nhanh nhất, cầu thủ bắt buộc phải có khả năng nhảy thật cao và chạy cự ly ngắn cực kỳ nhanh trên cạn.
Thi đấu khúc côn cầu là một chuỗi các pha chạy nước rút rồi nghỉ ngắn. Để giữ được phong độ trượt băng cao và ổn định từ đầu đến cuối trận, VĐV phải rèn luyện toàn diện cả ba yếu tố: tốc độ, sức mạnh bắp chân và độ bền của phổi. Công thức thời gian trượt lặp lại trung bình (𝐑𝐞𝐩𝐞𝐚𝐭 𝐒𝐤𝐚𝐭𝐞 - 𝐀𝐯𝐞𝐫𝐚𝐠𝐞) biểu thị phong độ trượt trung bình xuyên suốt toàn bộ trận đấu, được cấu thành bởi cả 3 yếu tố tốc độ chạy nước rút, sức bật nhảy và sức bền chạy 2,4km, đã khẳng định điều này khi nghiên cứu.
Ngoài ra, nếu muốn trượt hết chiều dài sân thật nhanh, cầu thủ cần có lực đạp chân cực mạnh để lấy đà ban đầu, đồng thời cơ bắp phải chịu đựng được sự mỏi mệt để tiếp tục tạo ra lực đẩy mạnh mẽ mà không bị hụt hơi ở những mét cuối cùng. Để luyện tập cải thiện khả năng này, thông qua kết quả của nghiên cứu Tốc độ trượt cự ly dài 44,8 mét (𝟒𝟒.𝟖𝟎𝐦 𝐬𝐩𝐞𝐞𝐝 𝐭𝐞𝐬𝐭) - trượt bứt tốc dọc theo toàn bộ chiều dài sân băng, VĐV cần phải tăng cường khả năng bật nhảy cao cũng như duy trì công suất cơ bắp (%𝐝𝐫𝐨𝐩).
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những giới hạn thú vị: bài kiểm tra chạy ngoằn ngoèo (𝐩𝐫𝐨-𝐚𝐠𝐢𝐥𝐢𝐭𝐲) trên cạn không thể dự đoán khả năng trượt đổi hướng hình chữ S (𝐒-𝐭𝐮𝐫𝐧) trên băng. Tương tự, khả năng tăng tốc 6,1m và tốc độ tối đa 15,2m cũng rất khó dự đoán từ những bài kiểm tra trên mặt đất. Điều này nằm ở tính đặc thù của ma sát giữa mặt sân băng và lưỡi trượt, khác hoàn toàn với ma sát giữa giày và mặt đất. Các yếu tố ảnh hưởng chính như kỹ thuật đặt lưỡi trượt, góc phát lực, cách VĐV đặt trọng tâm cơ thể để tạo lực đẩy trên băng phải thông qua các bài kiểm tra trên sân băng mới có thể đánh giá chính xác.
Mặc dù vậy, sử dụng các bài kiểm tra 𝐨𝐟𝐟-𝐢𝐜𝐞 là một chiến lược khả thi và hiệu quả để đánh giá tốc độ và sức bền của VĐV, giúp HLV có những phương án huấn luyện trên sân và ngoài sân băng phù hợp.
Từ góc nhìn này, phải chăng “phong độ thi đấu” có thể được mô hình hóa và dự đoán từ dữ liệu? Nếu áp dụng cách tiếp cận tương tự với các môn thể thao khác như bóng đá hay bóng rổ, liệu ta có thể tìm được những “công thức phong độ” tương tự hay không?
_________________
𝐂𝐎𝐍𝐓𝐀𝐂𝐓𝐒:
☎️ Hotline: 0353 840 125 - Phan Minh Trang (Trưởng Ban Tổ chức)
📧 Email: [email protected]
📸 Instagram: archive.toanmohinh